Miodownik melisowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miodownik melisowaty
Melittis melissophyllum cleaned Sturm.png
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj miodownik
Gatunek miodownik melisowaty
Nazwa systematyczna
Melittis melissophyllum L.
Sp. Pl. 2: 597. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty

Miodownik melisowaty (Melittis melissophyllum L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Jest jedynym gatunkiem należącym do monotypowego rodzaju miodownik (Melittis). Występuje w południowej i centralnej Europie. W Polsce przebiega północna granica zasięgu występowania miodownika w Europie.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna, dorasta do 30–50 (70) cm wysokości, owłosiona, silnie aromatyczna.
Łodyga
Wzniesiona, czterokanciasta, nierozgałęziona, ulistniona.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście jajowate, zaostrzone, brzegiem karbowane. Ziele ma zapach marzanki wonnej.
Kwiaty
Wargowe, duże, białe, białoróżowe, różowe lub pstrokate, zebrane po kilka w kątach górnych liści, silnie pachnące cytrynowo.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do lipca. Rozproszony na niżu i w niższych położeniach górskich, rzadki. Rośnie w widnych lasach liściastych i zaroślach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Quercetalia pubescenti-petraeae[2]. Oprócz ciepłolubnych lasów dębowych rośnie także w ciepłolubnych buczynach oraz cieplejszych grądach[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze Polski gatunek jest objęty ochroną od 2001 roku. W latach 2001–2004 podlegał ochronie częściowej, następnie w latach 2004–2014 ochronie ścisłej, a od 2014 roku ponownie objęty został częściową ochroną gatunkową[4][5][6]. Lokalnie zagrożenie może stanowić zmniejszanie się powierzchni naturalnych lasów liściastych oraz gospodarka leśna. Część stanowisk miodownika znajduje się na terenach parków narodowych: białowieskiego, pienińskiego i ojcowskiego[3].

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Synonimy: Melittis grandiflora Sm. em. Soó, Melittis hispanica Klokov, Melittis kerneriana Klokov, Melissophyllum silvaticum St-Lager, Melissa sylvestris Lam.

Wyróżnia się trzy podgatunki[7]:

  • Melittis melissophyllum subsp. albida (Guss.) P.W. Ball
  • Melittis melissophyllum subsp. carpatica (Klokov) P.W. Ball
  • Melittis melissophyllum subsp. melissophyllum

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawiana jako roślina ozdobna, używana również w medycynie ludowej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. 2,0 2,1 Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006, s. 51. ISBN 978-83-7073-444-2.
  4. 4,0 4,1 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409).
  5. 5,0 5,1 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764).
  6. 6,0 6,1 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1167).
  7. 7,0 7,1 Arturo Velasco-Negueruela, Jesús Sanz, María José Pérez-Alonso, Jesús Palá-Paúl. The volatile components of the aerial parts of Melittis melissophyllum L. subsp. melissophyllum gathered in Spain. „Botanica Complutensis”. 28, s. 133-136, 2004. ISSN 0214-4565.