Miron Białoszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miron Białoszewski
Data i miejsce urodzenia 30 czerwca 1922
Warszawa
Data i miejsce śmierci 17 czerwca 1983
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Pamiętnik z powstania warszawskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Miron Białoszewski w Wikicytatach

Miron Białoszewski (ur. 30 czerwca[1] lub 30 lipca[2] 1922 w Warszawie, zm. 17 czerwca 1983 tamże) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz i aktor teatralny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Tablica poświęcona poecie na ścianie domu przy ul. Tarczyńskiej 11, Warszawa, 15 czerwca 2008
Grób Białoszewskiego na cmentarzu Powązkowskim

W chwili wybuchu wojny był uczniem III klasy gimnazjum. W okresie okupacji zdał maturę na tajnych kompletach, po czym rozpoczął studia polonistyczne na (również tajnym) Uniwersytecie Warszawskim, których nie mógł ukończyć.

W czasie okupacji prowadził w latach 1942–1944 razem ze Stanisławem Swenem Czachorowskim konspiracyjny Teatr Swena. Po kapitulacji powstania warszawskiego został wywieziony razem z ojcem do obozu tymczasowego w Lamsdorf (Lammsdorf, obecnie Łambinowice), następnie zostali przydzieleni do budowy gazowni w Opolu, skąd uciekli do Częstochowy i powrócili do Warszawy w lutym 1945.

Pracował najpierw na Poczcie Głównej (przy ul. Nowogrodzkiej), potem jako dziennikarz w "Kurierze Codziennym", "Wieczorze Warszawy" i „Świecie Młodych”. Współpracował także z redakcjami czasopism dziecięcych i młodzieżowych, dla których pisał wiersze i piosenki wraz z Wandą Chotomską.

Należał do tzw. pokolenia Współczesności. Wiosną 1955 Białoszewski wraz z Lechem Emfazym Stefańskim i Bogusławem Choińskim założyli tzw. "Teatr na Tarczyńskiej", gdzie wystawiał swoje cztery programy sceniczne, zawierające m.in. sztuki Wiwisekcja i Osmędeusze. W inscenizacjach tych brał również udział osobiście (jako aktor) wraz z Ludmiłą Murawską.

Debiutował w krakowskim "Życiu Literackim" w 1955 w ramach Prapremiery pięciu poetów obok wierszy m.in. Herberta, a pierwszy tom jego wierszy, Obroty rzeczy, ukazał się rok później. Następnie wydał tomy poetyckie: Rachunek zachciankowy (1959), Mylne wzruszenia (1961) oraz Było i było (1965). W tym czasie zdobył niemały rozgłos. Dzięki temu i dzięki staraniom wpływowych przyjaciół i protektorów otrzymał mieszkanie przy pl. Dąbrowskiego 7, w którym zamieszkał wraz z życiowym partnerem, malarzem Leszkiem Solińskim[3]. Soliński i Białoszewski poznali się w czasach "małopolsko-krakowskich". Ich związek homoseksualny był powodem wyrzucenia Białoszewskiego w 1953 z redakcji "Świata Młodych" za rzekome naruszenie obyczajów[4].

Po rozpadzie Teatru na Tarczyńskiej założył w mieszkaniu przy pl. Dąbrowskiego z Ludwikiem Heringiem i Ludmiłą Murawską "Teatr Osobny", który działał do 1963.

W 1970 zasłynął jako prozaik - po wydaniu tomu Pamiętnik z powstania warszawskiego, w którym 26 lat po koszmarach wojennych spisał swe przeżycia powstańcze. Niebawem ukazały się dalsze tomy prozy: Donosy rzeczywistości (1973), Szumy zlepy, ciągi (1976) oraz Zawał (1977).

W 1976 Białoszewski już po raz ostatni zmienił miejsce zamieszkania, przeprowadził się na ul. Lizbońską 2 m 62 na prawym brzegu Wisły. Tam powrócił do poezji, wydał też wówczas nowe tomy wierszy. Zmarł 17 czerwca 1983 po kolejnym zawale serca.

Dorobek literacki[edytuj | edytuj kod]

Kamienica przy ul. Poznańskiej 37 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście. W kamienicy tej mieszkał w latach 1945-1958 Miron Białoszewski
Tablica poświęcona Mironowi Białoszewskiemu na kamienicy przy ul. Poznańskiej 37 w Warszawie gdzie w latach 1945-1958 mieszkał poeta

Po każdym tytule i roku wydania podany jest w kwadratowym nawiasie numer tomu wydawanych od 1987 przez PIW Utworów zebranych Mirona Białoszewskiego, w którym znalazły się utwory pierwotnie opublikowane w danej książce.

Tomy poetyckie:

  • Obroty rzeczy (Warszawa: PIW 1956) [1]
  • Rachunek zachciankowy (Warszawa: PIW 1959) [1]
  • Mylne wzruszenia (Warszawa: PIW 1961) [1]
  • Było i było (Warszawa: PIW 1965) [1]
  • Wiersze (Warszawa: PIW 1976) [7]
  • Poezje wybrane (Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1976) [7]
  • Miron Białoszewski [w serii Poeci Polscy] (Warszawa: Czytelnik 1977) [7]
  • Odczepić się (Warszawa: PIW 1978) [7]
  • Wiersze wybrane i dobrane (Warszawa: Czytelnik 1980) [7]
  • Trzydzieści lat wierszy (Warszawa: PIW 1982) [7]
  • Oho (Warszawa: PIW 1985) [10]

Tom dramatów:

  • Teatr Osobny (Warszawa: PIW 1973) [2]

Tomy wierszy i prozy:

Tomy prozatorskie:

  • Pamiętnik z powstania warszawskiego (Warszawa: PIW 1970) [3]
  • Donosy rzeczywistości (Warszawa: PIW 1973) [4]
  • Szumy, zlepy, ciągi (Warszawa: PIW 1976) [5]
  • Zawał (Warszawa: PIW 1977) [6]
  • Przepowiadanie sobie (Warszawa: PIW 1981) [9]
  • Konstancin (Warszawa: PIW 1991 – pośmiertnie) [9]
  • Chamowo (Warszawa: PIW 2009 – pośmiertnie) [11]
  • Tajny dziennik (Kraków: Znak 2012 – pośmiertnie)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Miron Białoszewski czyta "Osmendeuszy"
Miron Białoszewski - Spotkanie na ASP w Warszawie

Przypisy

  1. Alicja Szałagan, Współcześni polscy pisarze i badacze literatury: słownik biobibliograficzny, tom 1, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994, s. 143.
  2. Stanisław Burkot, Miron Białoszewski, Wydawnictwa Szkole i Pedagogiczne, 1992, s. 24 i 147.
  3. WYTRĄCIĆ MACZUGĘ – Witryna Czasopism.pl
  4. Miron Białoszewski – listy od poety

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Barańczak: Język poetycki Mirona Białoszewskiego. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974.
  • Stanisław Burkot: Miron Białoszewski. Warszawa: 1982.
  • Jacek Kopciński: Gramatyka i mistyka. Wprowadzenie w teatralna "osobność" Mirona Białoszewskiego. 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]