Mirosław Hermaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mirosław Hermaszewski
Mirosław Hermaszewski
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 15 września 1941
Lipniki
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (until 1993).svg WLiOP
Jednostki 11 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego
Stanowiska komendant Dęblińskiej Szkoły Orląt, z-ca d-cy WLiOP, kosmonauta
Późniejsza praca prezes PTA, przewodniczący Krajowej Rady Lotnictwa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu I klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Złoty Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" Srebrny Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" Brązowy Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" Złoty Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Srebrny Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Brązowy Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Odznaka Honorowa Złota Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego Złota Odznaka im. Janka Krasickiego Order Uśmiechu Order Lenina Medal "Za zasługi w podboju kosmosu"
Złota Gwiazda Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (ZSRR)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Mirosław Hermaszewski w Wikicytatach
Mirosław Hermaszewski odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, 2003
Mirosław Hermaszewski, 2007

Mirosław Hermaszewski (ur. 15 września 1941 w Lipnikach) – generał brygady Wojska Polskiego, kosmonauta – pierwszy i jedyny w dotychczasowej historii Polak, który odbył lot w kosmos[1].

Młodszy brat gen. bryg. Władysława Hermaszewskiego, również pilota, zmarłego w 2002 oraz teść polityka Ryszarda Czarneckiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina, dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Mirosław Hermaszewski urodził się na Wołyniu jako syn Romana i Kamili z d. Bielańskiej. Jego dziadek Sylwester herbu Zaremby – szlachcic zagrodowy – dochował się 12 dzieci. Rodzina Hermaszewskich wychowana była w duchu patriotycznym. Stryj Antoni Hermaszewski był działaczem młodzieżowym i niepodległościowym. Walczył w 1920 r. z bolszewikami. Niemal dwadzieścia lat później został uczestnikiem polskiej konspiracji, później żołnierzem Armii Andersa. Ciotkę Władysławę z Hermaszewskich Seweryn deportowano do Kazachstanu. Obecnie mieszka w Londynie. Stryj Tadeusz przez całą wojnę walczył na morzu na niszczycielach ORP „Burza” i ORP „Ślązak”. Drugi stryj Zygmunt Hermaszewski – przedwojenny absolwent SGGW był oficerem rezerwy Korpusu Ochrony Pogranicza i również żołnierzem polskiego podziemia. Uwięziony przez Niemców w Oświęcimiu – po wojnie został konsulem w Tuluzie.

Mirosław Hermaszewski został ocalony z napadu UPA na Lipniki przez rodziców[2][3]. Jak odnotowuje jego brat w kolonii Lipniki (pow. Kostopol) podczas nocnego napadu w strzelaninie i pożarze ściganej przez banderowców matce wypadł z rąk półtoraroczny późniejszy polski kosmonauta Mirosław Hermaszewski. Dobrze opatulony przeleżał w śniegu do rana i został znaleziony przez ojca[4]. Podczas rzezi wołyńskiej w latach 1943–1945 stracił 19 osób z rodziny, w tym ojca, zamordowanego przez UPA. Ojciec Roman Hermaszewski (urodzony 10.11.1900 roku) zmarł z rany postrzałowej płuc w Bereznym 28 sierpnia 1943 roku i pozostawił żonę Kamilę oraz siedmioro dzieci: Alinę, Władysława, Sabinę, Annę, Teresę, Bogusława i najmłodszego Mirosława.

Mirosław Hermaszewski po wojnie, w 1945 wraz z rodziną został ekspatriowany do Wołowa niedaleko Wrocławia, gdzie ukończył szkołę podstawową i liceum.

Lotnik i kosmonauta[edytuj | edytuj kod]

W 1960 zaczął latanie na szybowcach w Aeroklubie Wrocławskim. Pierwszy lot szybowcem odbył 11 lipca 1960 roku z lotniska w Oleśnicy. W okresie od 1 lipca do 15 października 1961 roku, przed przyjęciem do Oficerskiej Szkoły Lotniczej uczestniczył w turnusie lotniczego przysposobienia wojskowego. W tym czasie podwyższył kwalifikacje pilota szybowcowego, które zdobył w macierzystym aeroklubie i w dniu 6 sierpnia 1961 roku ukończył kurs akrobacji szybowcowej. Następnie, również w Lisich Kątach pod Grudziądzem, rozpoczął naukę latania na samolotach typu CSS-13. 13 listopada 1961 roku z licencją pilota szybowcowego i uprawnieniami pilota samolotowego wstąpił do dęblińskiej Szkoły Orląt, gdzie opanował pilotaż samolotu TS-8 Bies i uzyskał kwalifikacje pilota myśliwskiego 3 klasy na samolocie odrzutowym MiG-15. Szkołę ukończył 22 marca 1964 roku ze stopniem podporucznika jako prymus i uzyskał przydział do 62 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Powstańców Wielkopolskich 1918–1919 w Poznaniu, gdzie po 2 latach uzyskał uprawnienia pilota 1 klasy i został przeszkolony w pilotażu samolotów ponaddźwiękowych MiG-21(Ma 2,05). 5 października w Poznaniu zawiera związek małżeński z mieszkanką Wołowa – Emilią Łazar. Za osiągnięcia w służbie por. pil. Mirosław Hermaszewski zostaje w 1968 roku wyróżniony skierowaniem na studia stacjonarne do Akademii Sztabu Generalnego WP, na fakultet lotniczy. W 1971 roku ukończył z wyróżnieniem Akademię Sztabu Generalnego w Warszawie. Praca dyplomowa dotyczyła użycia lotnictwa myśliwskiego w walce powietrznej. W dniu akademickiej promocji, 20 lipca 1971 roku, otrzymuje awans do stopnia kapitana. 6 stycznia 1975 roku awansuje do stopnia majora. W latach 1964–1978 służył w wojskach obrony powietrznej kraju. Był dowódcą eskadry 28 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Słupsku-Redzikowie, zastępcą dowódcy 34 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Gdyni-Babich Dołach oraz dowódcą 11 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Osadników Dolnośląskich we Wrocławiu i z tego stanowiska trafił do grupy kandydatów na kosmonautów.

Lot w kosmos[edytuj | edytuj kod]

W 1976 został wyłoniony w drodze selekcji z grona kilkuset polskich pilotów wraz z płk. Zenonem Jankowskim jako kandydat do lotu kosmicznego w ramach międzynarodowego programu Interkosmos, utworzonego przez ZSRR. Ostatecznie wybrany (Jankowski został zmiennikiem), 4 grudnia 1976 roku odlatuje do Gwiezdnego Miasteczka pod Moskwą, gdzie przygotowuje się do lotu kosmicznego. Od godziny 17:27 27 czerwca do godziny 16:31 5 lipca 1978 wraz z Piotrem Klimukiem odbył lot na statku Sojuz 30. Dnia 28 czerwca 1978 roku o godzinie 19:08 przeprowadzono cumowanie z zespołem orbitalnym „Salut 6” – Sojuz 29. Po wykonaniu programu badawczego 5 lipca w stepach Kazachstanu odbyło się lądowanie. W czasie 8-dniowej misji dokonano 126 okrążeń Ziemi i zostało ustanowionych kilka rekordów Polski zatwierdzonych przez FAI; m.in.: wysokość – 363 km, prędkość lotu – 28 tys. km/h, czas trwania lotu – 190 godzin 3 minuty 4 sekundy, przebyty dystans – 5 273 257 km i inne.

Za udział w tym locie Mirosław Hermaszewski został odznaczony „Złotą Gwiazdą” Bohatera Związku Radzieckiego (nr 11 301), Orderem Lenina oraz Orderem Krzyża Grunwaldu I Klasy. W 1986 został Kawalerem Orderu Uśmiechu.

9 maja 1987[edytuj | edytuj kod]

W dniu katastrofy "Kościuszki" Mirosław Hermaszewski odbywał lot służbowy na samolocie TS-11. Oto jego relacja[5]:

(...) 9 maja leciałem służbowo z Dęblina do Piły. I kiedy osiągnąłem nakazaną wysokość około 2000 metrów, i przelatywałem w rejonie Warki nad Pilicą, wprowadziłem pewną korektę kursu, ponieważ wiatr był silniejszy niż oczekiwałem; i spojrzałem w kierunku Warszawy, a pogoda była dobra, choć bardzo takie wyraźne zamglenie. A zawsze kiedy spoglądasz na Warszawę z powietrza, to widać rozbłyski szklarni okolicznych. Ale w tym momencie pojawił się jakiś inny nieco rozbłysk. Tak kątem oka go zauważyłem. Nie taki jasny, a bardziej przypominający jak gdyby zapalenie zapałki; więc spojrzałem i widzę, że ten płomień bardzo szybko urósł i zamienił się jak gdyby w typowo czarny atomowy grzyb. I wtedy natychmiast zgłosiłem to do kontroli obszaru, do Warszawy. Dopiero chyba po kilkukrotnym wywołaniu kontrolera, kontroler bardzo spokojnie odpowiada, jak dziś pamiętam: "Zero pięćdziesiąty" (taki miałem indeks), "tak, dziękuję, my wszystko wiemy"...

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1956 w ZMP. Od 1962 w szeregach PZPR, delegat na VIII i X zjazd PZPR oraz gość IX Zjazdu PZPR. Od 1981 do 1983 był formalnym członkiem Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W tym czasie odbywał studia w Moskwie i do Rady został włączony bez swojej wiedzy. 13 grudnia 1981 na rozkaz wojskowy przybył do Warszawy, lecz po dwóch tygodniach zwolniono go na dalsze studia. W 1983 został wybrany na wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W latach czerwiec 1987–1990 był komendantem Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. 12 października 1988 otrzymał awans na generała brygady. W latach 1991–1992 był zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i szefem bezpieczeństwa lotów WLiOP w latach 1992–1995. Od 1995 inspektorem ds. Sił Powietrznych w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego. W latach 1983-(21 maja) - 1989-(24 czerwca)[6] prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego, w 1998- 2000 przewodniczący Krajowej Rady Lotnictwa.

W 2001 wystartował bez powodzenia w wyborach do Senatu RP z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej – Unii Pracy, zaś w 2005 z identycznym skutkiem kandydował w wyborach do Sejmu z listy SLD (został wcześniej członkiem tej partii). Od 2002 do 2006 zasiadał z ramienia tej partii w sejmiku mazowieckim.

Jest członkiem Komitetu Wykonawczego Stowarzyszenia Kosmonautów i Astronautów Świata, członkiem Kapituły medalu Akademii Polskiego Sukcesu. Od 1979 roku członkiem Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN. Założyciel i aktywny członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Uczestników Lotów Kosmicznych (ASE); w 1996-2000 i od 2006 do chwili obecnej członek komitetu wykonawczego ASE.

W czasie 40-letniej służby latał na różnych typach szybowców i samolotów o napędzie tłokowym, a przede wszystkim na samolotach odrzutowych typu MiG-15, MiG-17 i MiG-21 oraz na PZL TS-11 „Iskra” i PZL-130 „Orlik”. Wykonywał loty zapoznawcze na samolotach bojowych innych państw m.in. na F-16, F-18, Mirage 2005, Su-27. Lot pożegnalny odbył 5 października 2005 roku na pokładzie myśliwca MiG-29UB. Łącznie w powietrzu spędził za sterami 2047 godzin i 47 minut, wykonał 3473 starty i lądowania. Wykonał 10 treningowych skoków spadochronowych.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Honorowy Obywatel Miasta Frombork – 20 maja 1983
  • Honorowy Obywatel Miasta Wołów – 2011

Filmy dokumentalne[edytuj | edytuj kod]

Filmy poświęcone Hermaszewskiemu:

  • Wita was Polska, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1978, 41 min[12]
  • Mirosław Hermaszewski, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1978, krótki metraż[13]
  • Ciężar nieważkości, scenariusz i reżyseria: Maciej Odoliński, Prasa i Film 1997, 55 min[14]

Filmy z udziałem Hermaszewskiego:

  • Droga w kosmos, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, 45 min[15]
  • Polak w kosmosie, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, długi metraż[16]
  • Lotnik kosmonauta, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[17]
  • Kosmiczna przyjaźń, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[18]
  • Die Fliegerkosmonauten, scenariusz i reżyseria: Marian Kiss, niemiecko-polski film poświęcony 10 byłym kosmonautom z programu Interkosmos, Mediopolis Film- und Fernsehproduktion 2007, 88 min[19][20]
  • cykl Czarny serial, odc. Kościuszko cz. II, scenariusz i reżyseria: Tomasz Orlicz, TVP 2001, 21 min[21][5]

Odniesienia kulturowe[edytuj | edytuj kod]

  • Transmitowana przez telewizję scena gorącego pocałunku, który wymienili ze sobą w stanie nieważkości Mirosław Hermaszewski i Aleksandr Iwanczenkow zainspirowała Macieja Zembatego do napisania lirycznej Ballady o majorze Hermaszewskim, wykonanej na Festiwalu Piosenki Prawdziwej w Gdyni (21 sierpnia 1981)
  • Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu w roku 1978 monetę o nominale 20 zł – Pierwszy Polak w Kosmosie, Interkosmos 78
  • Poczta Polska wprowadziła do obiegu 27 czerwca 1978 znaczek o nominale 1,50 zł – 2416 – Mirosław Hermaszewski – pierwszy Polak w Kosmosie oraz bloczek – Mirosław Hermaszewski i symbolicznie przedstawiony lot w Kosmos
  • Poczta wietnamska – na znaczku wydanym w 1983 roku nazwisko kosmonauty to – M. HEPMAZEPSKI

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Bohdan Świątkiewicz, Polak w Kosmosie, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” Warszawa 1978
  • Andrzej Marks, Polak w Kosmosie, Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, Warszawa 1978
  • Emil Bil, Jerzy Rakowski, Polak melduje z kosmosu, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1978
  • Emil Bil, Bronisław Hynowski, Droga Polaka na orbitę , Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1978
  • Mirosław Hermaszewski, Ciężar nieważkości. Opowieść pilota-kosmonauty Universitas, Kraków 2009 ISBN 978-83-242-0846-3; wydanie 2 poprawione: Universitas, Kraków 2011 ISBN 978-83-242-1398-6.
  • Kawecki Krzysztof, Terelak Jan, Medycyna i psychologia kosmiczna, Wiedza Powszechna, 1980 - Wstęp: Mirosław Hermaszewski

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Polska jest czwartym krajem w historii, po ZSRR, USA i Czechosłowacji, którego obywatel odbył lot kosmiczny.
  2. Wywiad Aleksandra Szychta z Mirosławem Hermaszewskim dla Volhynia Galicia. [dostęp 24 sierpnia 2010]. W tym wywiadzie Hermaszewski wspomina, że szukali go ojciec i starszy brat, który pierwszy zobaczył krew na śniegu.
  3. W wywiadzie Włodzimierza Kalickiego dla DF gazeta REPORTERÓW nr 24/783 z 23 kwietnia 2008 Hermaszewski podaje więcej szczegółów tego ocalenia. Wymienia jednak tylko ojca, jako tego, który go uratował. Wyziębionego półtorarocznego syna wykąpał w ciepłym mleku zbłąkanej w polu krowy, którą wydoił, ratując życie dziecku. Wersja elektroniczna artykułu [dostęp: 24 sierpnia 2010].
  4. Władysław Hermaszewski. Echa Wołynia. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998, ISBN 83-11-08757-1
  5. 5,0 5,1 Czarny serial – Kościuszko cz. II (youtube)
  6. Astronautyka. , 1989. Warszawa: Ossolineum. 
  7. M.P. z 2003 r. Nr 49, poz. 750 – pkt 1.
  8. Uchwała Nr XLII/1436/13 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie przyznania Mirosławowi Hermaszewskiemu Odznaki Honorowej Złotej Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 13 listopada 2013. [dostęp 30 stycznia 2014]. (tekst)
  9. Uroczystość wręczenia Odznak Honorowych Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. umwd.dolnyslask.pl, 17 lutego 2014. [dostęp 25 lutego 2014].
  10. Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 435 (ros.). kremlin.ru, 12 kwietnia 2011. [dostęp 12 kwietnia 2011].
  11. Rosja: Tierieszkowa i Hermaszewski odznaczeni. fakty.interia.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 12 kwietnia 2010].
  12. Wita was Polska w bazie filmpolski.pl
  13. Mirosław Hermaszewski w bazie filmpolski.pl
  14. Ciężar nieważkości w bazie filmpolski.pl
  15. Droga w kosmos w bazie filmpolski.pl
  16. Polak w kosmosie w bazie filmpolski.pl
  17. Lotnik kosmonauta w bazie filmpolski.pl
  18. Kosmiczna przyjaźń w bazie filmpolski.pl
  19. filmportal.de.
  20. Die Fliegerkosmonauten w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
  21. Czarny serial – Kościuszko cz. II w bazie filmpolski.pl

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]