Miroslav Krleža

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miroslav Krleža
Miroslav Krleža
Imiona i nazwisko Miroslav Krleža
Data i miejsce urodzenia 7 lipca 1893
Zagrzeb
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 1981
Zagrzeb
Narodowość chorwacka
Język chorwacki
Gatunki proza, poezja
Odznaczenia
Wielki Order Króla Dmitara Zvonimira (Chorwacja) Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy Order "Bohatera Pracy Socjalistycznej" (Jugosławia) Order Braterstwa i Jedności (Jugosławia)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Miroslava Krležy na cmentarzu Mirogoj w Zagrzebiu

Miroslav Krleža (ur. 7 lipca 1893 w Zagrzebiu, zm. 29 grudnia 1981 tamże) – chorwacki pisarz, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców literatury chorwackiej.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny urzędniczej. Był słuchaczem akademii wojskowej w Budapeszcie. Szkołę opuścił podczas wojen bałkańskich. Od 1913 mieszkał w Zagrzebiu, gdzie zajął się twórczością literacką. Podczas I wojny światowej walczył na froncie w Galicji, później pracował jako dziennikarz w Zagrzebiu. W ostatnich latach wojny przebywał w kręgu przyszłych założycieli partii komunistycznej w Chorwacji. Po wojnie brał udział w publicystycznej kampanii krytycznej skierowanej przeciwko panującej "ideologii burżuazyjnej".

II wojnę światową spędził w Zagrzebiu, gdzie brał czynny udział w kształtowaniu nowej, socjalistycznej Jugosławii. Był członkiem najwyższych organów partyjnych, wiceprezesem Jugosłowiańskiej Akademii Nauk i Sztuk oraz dyrektorem Zakładu Leksykograficznego.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Miroslav Krleža jest jedną z najważniejszych postaci współczesnej kultury chorwackiej i jednym z najwybitniejszych twórców chorwackich. W swojej twórczości podjął dzieło generalnej reedukacji narodowej Chorwatów. Główne problemy jego twórczości to tragizm dziejów Chorwacji i obrachunek z jej feudalną i mieszczańską przeszłością. W wielu utworach autor zajmuje się tematyką chłopską, dokonuje też historyczno-kulturowej analizy teraźniejszości.

Debiutował na łamach czasopism w 1914. W pierwszym okresie twórczości pisał głównie dramaty zebrane w tomie Legenda (1933). Pierwsze sukcesy literackie przyniosły mu poematy: Pan (1917), Tri simfonije (1917) oraz poemat prozą Chorwacka rapsodia (1918). Najpłodniejszy okres twórczości nastąpił po I wojnie, kiedy powstały tomy: Pjesme (1918-1919), Liryka (1919), cykl nowel antywojennych Chorwacki bóg Mars (1922) oraz kolejne dramaty i cykl nowelistyczny Nowele (1924). Jest autorem pamfletu Chorwackie kłamstwo literackie (1919).

Po przerwie, wypełnionej działalnością publicystyczną, ukazał się cykl Glembajevi (1932) składający się z dramatów i nowel o dziejach chorwackiej rodziny mieszczańskiej. W tym okresie powstały także powieści: Powrót Filipa Latinovicza (1932), Na krawędzi rozumu (1932), Bankiet w Blitwie (1938). W 1936 ukazało się dzieło, uważane za najwybitniejsze w jego twórczości: cykl poetycki Ballady Pietrka Kerempuha (Ballade Petrice Kerempuha), napisany w archaizowanym ludowym dialekcie kajkawskim.

W 1962 zaczął publikować na łamach miesięcznika "Forum" wielką powieść Sztandary (Zastave).

Na język polski przetłumaczono dość dużą część bogatej twórczości Krležy, m.in. Na krawędzi rozumu, Ballady Pietrka Kerempuha, Bankiet w Blitwie. Nowele i opowiadania zgromadzono w tomach: Świerszcz nad wodospadem (1961), Tysiąc i jedna śmierć (1978).W tłumaczeniu na język polski ukazały się także Dzienniki i eseje (1984).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poezja i proza[edytuj | edytuj kod]

  • Pjesme I i II, (1918)
  • Pjesme III, (1919)
  • Hrvatski bog Mars (1922; pełna i ostateczna wersja w 1933)
  • Pjesme u tmini (1937)
  • Novele (1924)
  • Hiljadu i jedna smrt (1932)
  • Povratak Filipa Latinovića (1932)
  • Novele (1937)
  • Balade Petrice Kerempuha (1936)
  • Na rubu pameti (1938)
  • Banket u Blitvi (1938), (1939), (1962)
  • Zastave (1969)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Kraljevo' (1915)
  • Kristofor Kolumbo (1917)
  • Mikelanđelo Buonaroti (1918)
  • U logoru (1920)
  • Vučjak (1924)
  • Gospoda Glembajevi, (1929)
  • U agoniji, (1928)
  • Leda, (1930)
  • Aretej, (1959)

Literatura o autorze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]