Mistrzostwa Europy w piłce nożnej

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (inaczej EURO, polski skrót ME) – rozgrywki sportowe, cyklicznie organizowane przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) dla europejskich piłkarskich reprezentacji krajowych seniorów. Największy turniej piłki nożnej rozgrywany na „starym kontynencie”.

Historia

Wcześniejsze turnieje rozgrywane w Europie

23 kwietnia 1906 roku odbył się w Atenach w Grecji trzeci turniej piłkarski "Piłka nożna na Olimpiadzie Letniej 1906". Udział w nim wzięły 4 reprezentacje z Europy z czego Turcja wystawiła do turnieju 2 reprezentacje (Smyrna i Saloniki). Wygrała Dania pokonując w półfinale Turków z miasta Smyrna 5:1, w finale mieli się spotkać z Grekami z Aten, ale przerwali oni mecz, a potem odmówili gry w spotkaniu o drugie miejsce, z tego powodu nie było finału tylko został rozegrany mecz o drugie miejsce miedzy Turkami ze Smyrny a Turkami z Salonik wygrali ci pierwsi 3:0. Turniej ten nie jest wliczany do numeracji olimpiad, a medale z tych zawodów nie liczą się do klasyfikacji medalowej olimpiad. Zawody zostały rozegrane dla uświetnienia 10-lecia nowożytnych olimpiad i uważane są za zwykłe zawody międzynarodowe.

19 października 1908 roku kiedy to FIFA posiadała w swojej organizacji 15 członków odbył się w Londynie na terenie Wielka Brytanii czwarty turniej piłkarski "Piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908". Udział w nim wzięło 8 europejskich reprezentacji z czego Francuzi wystawili do turnieju 2 reprezentacje. Wygrała Wielka Brytania pokonując Danię 2:0, trzecie miejsce przypadło dla Holandii.

29 czerwca 1912 roku o 11:00 kiedy to FIFA posiadała w swojej organizacji 20 członków odbył się w Sztokholmie we Szwecji piąty turniej piłkarski "Piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912". Udział w nim wzięło 11 reprezentacji z Europy. Podium takie same jak w poprzednim turnieju czyli złoto dla Wielkiej Brytanii, srebro dla Danii a brąz dla Holandii.

Pierwsze mistrzostwa

odbyły się we Francji w roku 1960 pod nazwą Puchar Narodów Europy, a od turnieju we Włoszech w 1968 roku odbywają się jako Mistrzostwa Europy. W latach 1960–1976 turniej finałowy odbywał się z udziałem 4 drużyn. Od 1980 do 1992 brało w nim natomiast udział 8 zespołów, zaś od 1996 do 2012 – 16 reprezentacji. Od 2016 w finałach piłkarskich Mistrzostw Europy będą występować 24 reprezentacje. Od szóstych finałów awans do nich ma automatycznie zapewniony ich gospodarz (bądź obaj współgospodarze). W 1980 po raz ostatni rozegrano mecz o trzecie miejsce ME.

Zdobywcy Mistrzostwa Europy:

Niemcy: 3
Hiszpania: 3
Francja: 2
ZSRR: 1
Włochy: 1
Czechosłowacja: 1
Holandia: 1
Dania: 1
Grecja: 1

Ciekawostki

• W Mistrzostwach Europy zdobywca złotego medalu zawsze uczestniczy w eliminacjach następnych mistrzostw.
• Tylko raz udało się obronić tytułu Mistrza Europy. Dokonała tego drużyna Hiszpanii w 2012 roku. Warto nadmienić, że tego samego dnia, Hiszpania jako pierwsza reprezentacja w dziejach zdobyła tytuł mistrzowski trzeci raz pod rząd (posiadając tytuł mistrzów świata)
• Tylko trzy razy tytuł zdobył gospodarz turnieju. Miało to miejsce w 1964, 1968 i 1984.
• Pierwszą czerwoną kartkę w historii ME otrzymał Anglik Alan Mullery w 89 minucie meczu półfinałowego (5 czerwca 1968) gdzie Jugosławia pokonała Anglię 1:0.
• Najwięcej goli (9) na jednych mistrzostwach zdobył Michel Platini, stało się to we Francji w 1984 roku.
• Najmłodszymi uczestnikami ME byli Holender Jetro Willems (w 2012 roku miał 18 lat i 71 dni) i Belg Enzo Scifo (w 1984 roku miał 18 lat i 115 dni).
• Tytuł Mistrza Europy w 1992 zdobyła drużyna Danii, która nie uzyskała bezpośredniego awansu do tego turnieju, a zastąpiła wykluczoną Jugosławię (za prowadzenie przez ten kraj działań wojennych w Bośni).
• Trzy razy zdarzyło się aby gospodarz, bądź współgospodarze nie wyszli z grupy (Belgia w 2000, Austria i Szwajcaria w 2008 oraz Polska i Ukraina w 2012).

System rozgrywek

System rozgrywek mistrzostw Europy składa się z dwóch części:

• eliminacji – mogą w nich uczestniczyć męskie reprezentacje seniorskie wszystkich krajowych federacji zrzeszonych pod egidą UEFA (łącznie 53 państwa), które w określonym terminie zostaną zgłoszone do tych rozgrywek przez swe macierzyste związki piłkarskie i nie zostały zawieszone przez UEFA w prawach jej członków. Rozpoczynają się losowaniem poszczególnych grup eliminacyjnych, w których później toczy się cała rywalizacja;
• turnieju finałowego/finałów (tj. właściwych Mistrzostw Europy) – od 1980 przeprowadzanego systemem mieszanym (tj. runda grupowa, a następnie faza pucharowa), od 1996 zakwalifikowanych zostaje do niego 16 drużyn: gospodarz/gospodarze turnieju oraz triumfatorzy eliminacji, od 2016 zakwalifikowane są 24 drużyny narodowe stowarzyszone w UEFA: w skład wchodzą gospodarze i drużyny, które pomyślnie przeszły kwalifikacje.

Każda z ww. części mistrzostw Europy odbywa się w latach parzystych, regularnie co 4 lata. Eliminacje rozpoczynają się jesienią roku dwa lata wcześniejszego, niż rok przeprowadzenia turnieju finałowego.

Medaliści Mistrzostw Europy

Rok	Gospodarz	Finał			Mecz o trzecie miejsce
		Mistrz	Wynik	Wicemistrz	Trzecie miejsce	Wynik	Czwarte miejsce
1960 Szczegóły	Francja	Związek Radziecki	1 – 1 dogrywka 2 – 1	Jugosławia	Czechosłowacja	2 – 0	Francja
1964 Szczegóły	Hiszpania	Hiszpania	2 – 1	Związek Radziecki	Węgry	3 – 1	Dania
1968 Szczegóły	Włochy	Włochy	1 – 1 dogrywka 2 – 0	Jugosławia	Anglia	2 – 0	Związek Radziecki
1972 Szczegóły	Belgia	Republika Federalna Niemiec	3 – 0	Związek Radziecki	Belgia	2 – 1	Węgry
1976 Szczegóły	Jugosławia	Czechosłowacja	2 – 2 rzuty karne 5 – 3	Republika Federalna Niemiec	Holandia	3 – 2	Jugosławia
1980 Szczegóły	Włochy	Republika Federalna Niemiec	2 – 1	Belgia	Czechosłowacja	1 – 1 (9 – 8) k.	Włochy
1984 Szczegóły	Francja	Francja	2 – 0	Hiszpania	Dania		Portugalia
1988 Szczegóły	RFN	Holandia	2 – 0	Związek Radziecki	Republika Federalna Niemiec		Włochy
1992 Szczegóły	Szwecja	Dania	2 – 0	Niemcy	Holandia		Szwecja
1996 Szczegóły	Anglia	Niemcy	1 – 1 dogrywka 2 – 1	Czechy	Anglia		Francja
2000 Szczegóły	Belgia Holandia	Francja	1 – 1 dogrywka 2 – 1	Włochy	Holandia		Portugalia
2004 Szczegóły	Portugalia	Grecja	1 – 0	Portugalia	Czechy		Holandia
2008 Szczegóły	Austria Szwajcaria	Hiszpania	1 – 0	Niemcy	Rosja		Turcja
2012 Szczegóły	Polska Ukraina	Hiszpania	4 – 0	Włochy	Niemcy		Portugalia
2016 Szczegóły	Francja
2020 Szczegóły	UEFA

Uwagi

Klasyfikacja medalowa

Msc.	Państwo
1.	Niemcy	3	3	0	6
2.	Hiszpania	3	1	0	4
3.	Francja	2	0	0	2
4.	ZSRR	1	3	0	4
5.	Włochy	1	2	0	3
6.	Czechy/ Czechosłowacja	1	1	2	4
7.	Holandia	1	0	1	2
8.	Dania	1	0	0	1
=	Grecja	1	0	0	1
10.	Jugosławia	0	2	0	2
11.	Belgia	0	1	1	2
12.	Portugalia	0	1	0	1
13.	Węgry	0	0	1	1
=	Anglia	0	0	1	1
Razem		14	14	6	34

Tabela medalowa jest aktualna do M.E. – 2012 r.

Starty poszczególnych reprezentacji (1960 – 2012)

11 występów Niemcy 10 występów Rosja 9 występów Hiszpania Holandia 8 występów Anglia Czechy Dania Francja Włochy 6 występów Portugalia 5 występów Jugosławia Szwecja 4 występy Belgia

Rumunia Chorwacja Grecja 3 występy Szwajcaria Turcja 2 występy Bułgaria Irlandia Polska Szkocja Węgry 1 występ Austria Ukraina Łotwa Norwegia Słowenia Uwagi: Występy ZSRR i Wspólnoty Niepodległych Państw wliczono do występów Rosji, a Czechosłowacji – do występów Czech.

Tabela wszech czasów

Lp.	Reprezentacja	Starty	Mecze	Zwycięstwa	Remisy	Porażki	Stosunek bramek	Punkty
1	Niemcy	11	43	23	10	10	75:45	68
2	Hiszpania	9	36	17	11	8	52:32	58
3	Holandia	9	35	17	8	10	57:37	51
4	Portugalia	6	28	15	6	7	39:24	50
5	Włochy	8	33	13	15	5	33:25	50
6	Francja	8	32	14	9	9	47:38	47
7	Czechy	8	28	13	5	11	40:38	44
8	Rosja	10	29	12	6	12	36:39	35
9	Anglia	8	27	9	9	9	36:31	34
10	Dania	8	27	7	6	14	30:40	23
11	Chorwacja	4	14	5	4	5	18:16	19
12	Szwecja	5	17	5	5	7	24:21	18
13	Grecja	4	16	5	3	8	14:20	18
14	Belgia	4	12	4	2	6	13:20	11
15	Turcja	3	12	3	2	7	11:18	11
16	Jugosławia	5	14	3	2	9	22:39	9
17	Rumunia	4	13	1	4	8	8:17	7
18	Szkocja	2	6	2	1	3	4:5	6
19	Szwajcaria	3	9	1	2	6	5:13	5
20	Norwegia	1	3	1	1	1	1:1	4
21	Bułgaria	2	6	1	1	4	4:13	4
22	Ukraina	1	3	1	0	2	2:4	3
23	Polska	2	6	0	3	3	3:7	3
24	Irlandia	2	6	1	1	4	3:11	3
25	Węgry	2	4	1	0	3	5:6	2
26	Słowenia	1	3	0	2	1	4:5	2
27	Austria	1	3	0	1	2	1:3	1
28	Łotwa	1	3	0	1	2	1:5	1

• Ostatnia aktualizacja – 28 czerwca 2012.

Uwagi:

• Gwiazdką oznaczono reprezentacje, które nadal uczestniczą w UEFA Euro 2012
• Występy ZSRR i WNP zostały zaliczone do występów Rosji. Występy Czechosłowacji zaliczono Czechom.
• W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od 1996 – 3.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona UEFA