Mitsubishi G4M

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
G4M Hamaki
G4M "Betty" na lotnisku na Iwo Jimie 19 sierpnia 1945 r. wraz z japońską delegacją o kapitulacji
G4M "Betty" na lotnisku na Iwo Jimie 19 sierpnia 1945 r. wraz z japońską delegacją o kapitulacji
Dane podstawowe
Państwo  Japonia
Producent Mitsubishi
Typ samolot bombowo-torpedowy
Konstrukcja półskorupowa metalowa
Załoga 7 (2 pilotów, 4 strzelców i 1 nawigator/bombardier)
Historia
Data oblotu 23 października 1939
Egzemplarze 2479[1]
Dane techniczne
Napęd 2 × Mitsubishi Kasei 11 MK4A
2 × Mitsubishi Kasei 21 MK4T
2 × Mitsubishi Kasei 25
Moc Kasei 11 - 1530 KM (1126 kW)
Kasei 21 - 1800 KM (1325 kW)
Kasei 25 - 1850 KM (1362 kW)
Wymiary
Rozpiętość 24,90 m
Długość 19,60 m
Wysokość 6 m
Powierzchnia nośna 66,7 m²
Masa
Własna 8160 kg
Startowa 12500 kg
Osiągi
Prędkość maks. 438 km/h
Pułap 9 150 m
Zasięg 4800 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 działka wz. 99 kalibru 20 mm
4 ruchome karabiny maszynowe wz. 97 kalibru 7,7 mm
2200 kg bomb lub
1 torpeda o masie 800 kg
Użytkownicy
Japonia, Wielka Brytania (zdobyte), Stany Zjednoczone (zdobyte)
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mitsubishi G4M Hamaki (jap. 一式陸上攻撃機 Isshiki rikujō-kōgeki-ki; zw. "Cygaro"?) (oznaczenie amerykańskie Betty – japoński ciężki samolot bombowy i torpedowy marynarki, bazujący na lądzie. Zaprojektowany i zbudowany w 1939 r. w Japonii w wytwórni lotniczej Mitsubishi Jukogyo K.K. w Okayama, przez zespół konstrukcyjny inż. Kiro Honju. Cechowały go duża prędkość i ogromny zasięg sięgający 5 tys. kilometrów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

G4M "Betty" podczas ataku torpedowego na amerykańskie okręty w pobliżu Guadalcanalu 8 sierpnia 1942 r.
Płonący G4M po bombardowaniu alianckim w 1943-45 r.

Samolot Mitsubishi G4M (amerykańskie oznaczenie kodowe Betty) został zaprojektowany w 1937 r. dla dowództwa cesarskiej marynarki wojennej jako następca bombowca G3M.

Prototyp samolotu Mitsubishi G4M oblatał w dniu 23 października 1939 roku kpt. pil. Katsuzo Shima. W próbach samolot spisywał się poprawnie i miał dobre osiągi, uzyskane dzięki małej masie własnej (nie zastosowano opancerzenia kabiny i samouszczelniających się po przestrzeleniu zbiorników paliwa).

Samolot Mitsubishi G4M miał kadłub o konstrukcji metalowej, o przekroju eliptycznym, półskorupowy. W dziobie kadłuba mieściło się oszklone stanowisko nawigatora, który równocześnie pełnił funkcję bombardiera i obsługiwał mieszczący się w dziobie ruchomy karabin maszynowy. Za tym stanowiskiem, w górnej części kadłuba, znajdowała się kabina pilotów, w której lewy fotel zajmował pierwszy pilot, a prawy – drugi. Za kabiną pilotów znajdowała się górna wieżyczka strzelecka, w której strzelec pokładowy obsługiwał ruchomy karabin maszynowy. W środkowej części kadłuba – z prawej i lewej strony – mieściły się stanowiska bocznych strzelców pokładowych, obsługujących ruchome karabiny maszynowe – wystawiane na zewnątrz przez okienka. Na końcu kadłuba zamocowano całkowicie metalowe usterzenie klasyczne. Na końcu kadłuba znajdowało się zakryte, tylne stanowisko strzeleckie z umieszczonym w nim działkiem kalibru 20 mm, obsługiwane przez strzelca pokładowego. Płat metalowy o trapezowym obrysie, dwudźwigarowy, kesonowy, wewnątrz którego umieszczony był integralny zbiornik paliwa o pojemności 4900 litrów. Płat zamontowany był do boków kadłuba tuż za kabiną pilotów. Do płata zamontowano dwie gondole z silnikami gwiazdowymi Kasei 11 MK4/A. Podwozie główne było całkowicie wciągane w locie do gondoli silnikowych.

W kwietniu 1941 r. uruchomiono produkcję seryjną wersji G4M1 Model 11, która przenosiła ładunek bomb do 800 kg lub jedną torpedę. Do grudnia 1941 r. wyprodukowano 200 samolotów tej wersji. W 1942 r. zbudowano 370 samolotów wersji G4M1 Model 12 z silnikami Kasei 15 o mocy 1280 KM (942 kW) i z samouszczelniającymi się po przestrzeleniu zbiornikami paliwa. Kolejne wersje samolotu Mitsubishi G4M różniły się w zasadzie mocą silników i uzbrojeniem. W 1942 r. wyprodukowano wersję G4M2 i jej odmiany w 1943 r.: G4M2a, G4M2b, G4M2c, G4M2d. W 1944 r. wyprodukowano wersję G4M2e, przystosowaną do przenoszenia pod kadłubem bomby latającej MXY-7 Ohka – pilotowanej przez pilotów – samobójców (kamikaze). W 1945 r. wyprodukowano wersję G4M3 z opancerzonymi stanowiskami załogi i silnikami wyposażonymi w turbosprężarki.

Ogółem w latach 1940 – 1945 zbudowano łącznie 2479 samolotów Mitsubishi G4M we wszystkich odmianach i wersjach, z tego 1200 wersji G4M1, 1154 wersji G4M2 i 60 wersji G4M3.

Użycie bojowe[edytuj | edytuj kod]

G4M zrzuca bombę latającą MXY7 Ohka w 1945 r.

Samolot Mitsubishi G4M był podstawowym samolotem bombowo-torpedowym japońskiej marynarki wojennej startującym z baz lądowych w latach 1941 – 1945. Po raz pierwszy został użyty w dniu 8 grudnia 1941 r., gdy 27 samolotów G4M zbombardowało amerykańską bazę lotniczą Clark Field na Filipinach. W dniu 10 grudnia 1941 r. wzięły udział w ataku na eskadrę floty brytyjskiej na Malajach, zatapiając m.in. pancernikRepulse”. W 1942 r. brały udział w licznych atakach na lotniskowce amerykańskiej. Od kwietnia 1942 brały udział w nalotach na Port Moresby na Nowej Gwinei. Następnie uczestniczyły w walkach w rejonie Wysp Salomona, a w szczególności w atakach na wojska amerykańskie na wyspie Guadalcanal. Po wprowadzeniu przez lotnictwo amerykańskie do akcji w 1943 r. samolotów myśliwskich F6F Hellcat i P-38 Lighting, znacznie zmalała skuteczność działania samolotów Mitsubishi G4M.

Do czasu wprowadzenia samouszczelniających się zbiorników paliwa w 1942 r., bombowiec ten był określany przez pilotów amerykańskich jako jednostrzałowa zapalniczka lub latające cygaro ze względu na delikatność konstrukcji i podatność na zapalenie, bez względu na miejsce trafienia.

18 kwietnia 1943 r. na pokładzie samolotu G4M1 zginął japoński admirał Isoroku Yamamoto, głównodowodzący japońską marynarką wojenną, zestrzelony w rejonie wyspy Bougainville przez samoloty myśliwskie P-38 Lighting. W listopadzie 1944 r. samolot G4M2e przystosowano do transportowania bomb latających MXY-7 Ohka, pilotowanych przez kamikaze (pilotów – samobójców). Pierwszy atak kamikaze przy użyciu bomb MXY 7 Ohka nastąpił w dniu 20 marca 1945 r. Po początkowych sukcesach ta forma ataku na okręty przeciwnika nie przynosiła później spodziewanych efektów.

W dniu 19 sierpnia 1945 r. na pokładzie samolotu Mitsubishi G4M2 przybyła na Iwo-Jimę japońska delegacja w celu podpisania aktu kapitulacji.

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

Samolot Mitsubishi G4M był siedmiomiejscowym samolotem bombowo-torpedowym, średniopłatem o konstrukcji metalowej. Podwozie klasyczne wciągane w locie, napęd: 2 silniki gwiazdowe 14-cylindrowe Mitsubishi Kasei 11 MK4A, śmigło metalowe, trzyłopatowe (w wersji G4M1), a silnik Mitsubishi Kasei 21 MK4T lub Mitsubishi Kasei 25 i śmigło czterołopatowe (w wersji G4M2)

Przypisy

  1. Alexander Lüdeke Weapons of World War II, Parragon 2011, s.227, ISBN 978-1-4454-2435-4