Mjølner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Współczesny Mjöllnir

W mitologii nordyckiej Mjölnir (także Mjǫlnir, Mjollnir, Mjölner, Mjølner, Mjølnir lub Mjølne) jest młotem Thora, boga burzy i piorunów. Według Snorriego Sturlusona został wykuty przez karły o imionach Sindri i Brokkr.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie słowa Mjölnir jest zwykle tłumaczone jako ten, który miażdży, od czasownika mölva miażdżyć; z tego samego rdzenia pochodzą polskie słowa młot, młócić i łacińskie malleus. Inna teoria łączy tę nazwę z rosyjskim молния (mołnija) i walijskim mellt, oznaczającymi "błyskawica". Ta teoria utożsamia Mjölnir z piorunem jako bronią boga burzy, podobnie do innych mitologii indoeuropejskich.[1]

W tekstach staronordyckich jest określany jako hamarr "młot", które to słowo w staronordyckim i niektórych współczesnych dialektach norweskich może znaczyć zarówno "młot" jak i "kamień/skała", z indoeuropejskiego określenia na "kamień, narzędzie kamienne", h₂éḱmō; co łączy się z sanskryckim aśman, oznaczającym "kamień, skała, kamienne narzędzie, młot", a także "błyskawica".[2]

Mjøl we współczesnym norweskim (nynorsk) oznacza dosłownie "mąka" lub "proszek", więc "Mjølner" może oznaczać "mielący na pył".

Mitologia nordycka[edytuj | edytuj kod]

"Trzeci dar - olbrzymi młot" (1902), Elmer Boyd Smith.

Edda prozaiczna[edytuj | edytuj kod]

W Gylfaginning w Eddzie Prozaicznej (Młodszej) Mjölnir jest wymieniany jako jedna z trzech cennych rzeczy posiadanych przez Thora, obok pasa podwajającego jego moc i żelaznych rękawic. Tam też znajduje się informacja, że po śmierci Thora (który zginie w Ragnaröku), jego młot odziedziczą jego synowie: Modi i Magni[potrzebne źródło].

Informacje o pochodzeniu Mjölnira znajdują się w Skáldskaparmál: Loki zakłada się o głowę z Sindrim (lub Eitrim) i jego bratem Brokkrem, że nie zdołają oni stworzyć piękniejszych przedmiotów niż synowie Ivaldiego (karły, które stworzyły cenne rzeczy dla bogów: włócznie Odyna Gungnir i łódź Freja Skíðblaðnir). Mimo że Loki usiłuje im przeszkodzić, karły tworzą Gullinburstiego, dzika dla Freja, Draupnir, złoty pierścień dla Odyna, który codziennie powiela się dziewięciokrotnie, i Mjölnir dla Thora. Lokiemu udaje się uniknąć zapłaty, twierdząc, że karły musiałyby przeciąć jego szyję żeby odebrać głowę, a ta nie była przedmiotem zakładu. Edda opisuje ponadto młot jako broń, którą Thor mógł uderzać tak mocno jak tylko chciał, która rzucona, wracała zawsze do jego ręki i którą mógł w razie potrzeby łatwo schować w kieszeni[potrzebne źródło].

Edda poetycka[edytuj | edytuj kod]

Pieśń Þrymskviða w Eddzie poetyckiej opowiada o tym, jak olbrzym Thrymr, kradnie Mjölnira i żąda za jego zwrot ręki bogini Freji. Aby odzyskać młot, Loki namawia Thora by przebrał się z Freję i udał, że przyjmuje warunki Thrymra. Podczas wesela olbrzym kładzie Mjölnir na kolanach "panny młodej", a Thor zrzuca przebranie i zabija młotem Thryma i zebranych gigantów[potrzebne źródło].

Świadectwa archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Współczesne użycie[edytuj | edytuj kod]

Neopogaństwo[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Mjöllnir jest ważnym symbolem w Ásatrú i szeroko rozumianym germańskim rekonstrukcjonizmie religijnym. Naszyjniki i tatuaże z motywem młota Thora są często spotykane wśród wyznawców tych ruchów. Także heavy metal, zwłaszcza viking metal i pagan metal, spopularyzowały użycie tego symbolu. Z tego względu nie należy utożsamiać noszenia Mjöllnira z wiarą pogańską[potrzebne źródło].

Heraldyka[edytuj | edytuj kod]

Mjöllnir bywa używany jako logo, symbol czy godło, najczęściej w Skandynawii.

Przypisy

  1. Turville-Petre, E.O.G. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidfeld and Nicoson, 1998. str. 81.
  2. Julius Pokorny, Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (1959).