Mk VIII Cromwell

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
A27M Cruiser Tank VIII Cromwell
A27M Cruiser Tank VIII Cromwell
Dane podstawowe
Państwo Wielka Brytania
Producent Nuffield Organisation
Typ pojazdu czołg pościgowy
Trakcja gąsienicowa
Załoga 5
Historia
Prototypy 1940
Produkcja 1943-1960
Egzemplarze ok. 4235
Dane techniczne
Silnik Rolls-Royce Meteor, benzynowy
o mocy 600 KM (447 kW)
Pancerz do 76 mm
Długość kadłuba: 6,35 m
Szerokość 2,91 m
Wysokość 2,83 m
Masa 28 ton
Nacisk jedn. 93-1,03 km/cm²
Osiągi
Prędkość 64 km/h
w terenie: 29 km/h
Zasięg 280 km
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,2 m
Rowy (szer.) 2,3 m
Ściany (wys.) 0,9 m
Kąt podjazdu 24°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata 75 mm

karabin maszynowy Besa 7,92 mm

Użytkownicy
Wlk. Brytania, Polska, Czechosłowacja
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

A27M Cruiser Tank VIII Cromwellbrytyjski czołg pościgowy nazwany na cześć Olivera Cromwella, był to jeden z bardziej udanych brytyjskich czołgów pościgowych, pierwsza konstrukcja tego typu dorównująca ówczesnym czołgom średnim. Był to pierwszy brytyjski czołg z działem „uniwersalnym” (z armatą przeciwpancerną przystosowaną także do strzelania amunicją kruszącą i odłamkową), miał dużą mobilność i dobre opancerzenie. W końcowym okresie II wojny światowej w niektórych jednostkach brytyjskich zastąpił amerykańskie czołgi M4 Sherman. Na jego konstrukcji bazował Comet, uważany za pierwszy nowoczesny czołg podstawowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cromwell został zaprojektowany na zamówienie armii brytyjskiej jako następca czołgu Crusader. Specyfikacje techniczne nowego czołgu zostały ustalone pod koniec 1940, a pierwsze projekty nowych maszyn pojawiły się już na początku 1941.

Pierwszym z nich był Cavalier, zaprojektowany w bardzo krótkim czasie czołg z licznymi wadami i silnikiem Liberty o niewystarczającej mocy. Nowy silnik Meteor bazował na rozwiązaniach silnika lotniczego Rolls-Royce Merlin, który używany był między innymi do napędu myśliwców Supermarine Spitfire. Ze względu na priorytetową produkcję silników lotniczych w zakładach Rolls Royce’a wykonanie Meteora powierzono wytwórni Rover Car Company. Tymczasowo powstał nowy model czołgu nazwany A27 Mk VIII z nowym silnikiem o mocy 600 KM (447 kW - dwukrotnie większej niż moc silnika Liberty).

Ponieważ fabryka Rover potrzebowała kilku miesięcy na przygotowanie nowej linii produkcyjnej, pierwsze modele A27 zostały wyposażone w przestarzałe silniki Liberty. Czołgi te otrzymały oznaczenie A27L Centaur. Pierwsze Meteory zeszły z linii produkcyjnej dopiero w styczniu 1943 i można było rozpocząć produkcję A27M Cromwell.

Zanim nowy czołg wszedł do służby, dokonano w nim kilku dodatkowych zmian, przede wszystkim wymienione główne uzbrojenie – zamiast armaty 6-funtowej użyto działa Ordnance QF 75mm, nowszej wersji „sześciofuntówki” przystosowanej do strzelania tą samą amunicją co amerykańska armata czołgowa 75 mm.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Chrzest bojowy Cromwelli odbył się dopiero w czerwcu 1944, w czasie operacji Overlord. Nie zdobyły one specjalnej popularności wśród załóg. Były chwalone za szybkość i niską sylwetkę (niższą od Shermana). Krytycznie odnoszono się do jego opancerzenia. Grubość pancerza czołowego tych dwóch czołgów była porównywalna, ale płyta pancerna „Shermana” była bardziej pochylona i lepiej wyprofilowana. Krytykowano także główne uzbrojenie Cromwella. W praktyce okazało się, że jego działo 75 mm nie było tak skuteczne jak wcześniejsza armata 6-funtowa czy amerykańskie działo czołgowe 75 mm używane w Shermanach.

Czołgi typu Cromwell, znajdowały się także na uzbrojeniu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Znalazły się tam na wyposażeniu 10 Pułku Strzelców Konnych, walczącego w składzie 1 Dywizji Pancernej 1 Korpusu.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Cromwell tank hierarchy.png

Centaur I[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja produkcyjna uzbrojona w armatę 6-funtową, używana tylko do szkolenia załóg.

Centaur II[edytuj | edytuj kod]

Odmiana eksperymentalna Mk I z szerszymi gąsienicami i bez karabinu maszynowego w kadłubie.

Centaur III[edytuj | edytuj kod]

Wersja z armatą 75mm, w 1943 większość Mk I została zmodyfikowana do wersji Mk III

Centaur IV[edytuj | edytuj kod]

Wersja z haubicą 95 mm, jedyna odmiana Centaura użyta bojowo.

Centaur AA I[edytuj | edytuj kod]

Czołg przeciwlotniczy uzbrojony w podwójne działo Oerlikon 20mm. Początkowo użyte w czasie walk w Normandii, ale wycofane ze służby po uzyskaniu przez aliantów przewagi w powietrzu.

Centaur AA II[edytuj | edytuj kod]

Odmiana AA I, ale uzbrojona w podwójne działka Polsten.

Cromwell I[edytuj | edytuj kod]

Łączna produkcja – 600. Dokładnie taki sam jak Centaur I, ale z silnikiem Meteor.

Cromwell II[edytuj | edytuj kod]

Wersja eksperymentalna Cromwell I z szerszymi gąsienicami i bez karabinu maszynowego w kadłubie. Nie weszła do produkcji.

Cromwell III[edytuj | edytuj kod]

Łączna produkcja ok. 200, modyfikacja Centaur I z silnikiem Meteor.

Cromwell IV[edytuj | edytuj kod]

Łączna produkcja – 1935+, modyfikacja Centaur III z silnikiem Meteor. Czołgi te były używane przez 1 Dywizję Pancerną.

Cromwell V[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja Cromwella budowana oryginalnie z armatą 75 mm, kadłub spawany.

Cromwell VI[edytuj | edytuj kod]

Cromwell z haubicą 95 mm.

Cromwell VII[edytuj | edytuj kod]

Łączna produkcja – ok. 1500. Modyfikacja Cromwell IV i V z dodatkowym opancerzeniem, szerszymi gąsienicami i dodatkową skrzynią biegów.

Cromwell VIII[edytuj | edytuj kod]

Modyfikacja Cromwell VI do takiego samego standardu jak Cromwell VII.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]