Mleczaj biel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mleczaj biel
Lactarius piperatus BS11.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj biel
Nazwa systematyczna
Lactarius piperatus (L.) Pers.
Tent. disp. meth. fung. (Lipsiae): 64 (1797)
Mapa zasięgu
Zasięg w Europie
Zasięg w Europie
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Lactarius060.jpg

Mleczaj biel (Lactarius piperatus (L.) Pers.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: bedłka mleczaj, biel, chrząstka, krowiak biały, bielak, mleczaj biały[2]. Nazwy regionalne: mleczak, mleczarz, gruzd[3].Niektóre synonimy łacińskie[4]:

  • Agaricus piperatus L. 1753
  • Agaricus piperatus Scop. 1772
  • Galorrheus piperatus (Scop.) P. Kumm. 1871
  • Lactifluus piperatus (L.) Kuntze 1891
  • Lactifluus piperatus (L.) Roussel 1806

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Suchy i gładki, bez połysku. Średnica 6-20 cm. Kolor czysto biały ze słabym kremowym odcieniem. U starszych osobników miejsca okaleczone są w kolorze brązowym. Płasko sklepiony kapelusz występuje u młodych osobników, przy starszych kapelusz przechodzi w szerokolejkowaty z podwiniętym brzegiem[3].

Blaszki

Bardzo gęste, cienkie, wąskie, krótko zbiegające po trzonie, rozwidlone. Początkowo są białe, później stają się żóltawe[5].

Trzon

Kształtu walcowatego, wysokość 3-9cm, szerokość 1-3 cm., biały, w późniejszym okresie częściowo plamisty. Jest pełny, dołem cieńszy, twardy i gładki[5].

Miąższ

Początkowo biały, potem żółtawy, spoisty, twardy i kruchy. Po nacięciu wydziela biały sok mleczny o smaku silnie piekącym i dość przyjemnym zapachu[5].

Zarodniki

Drobnobrodawkowato-krawędziowe, o średnicy 8-9,5 x 5,5-7 µm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie, północno-wschodniej Turcji[7] i w Ameryce Północnej[8]. Zawleczony został także do Australii[9]. Rośnie w różnego rodzaju lasach, ale częściej w liściastych[5]. W odróżnieniu od innych grzybów rośnie nawet podczas suchej pogody, można go w lesie spotkać w okresie, gdy brak innych grzybów[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. W Polsce i w większości krajów uważany jest za grzyb niejadalny[10]. Jednak w wielu krajach świata (Bhutan, Bułgaria, Malawi, Meksyk, Nepal, Rosja, Turcja, Ukraina, Zambia) uważany jest za grzyb jadalny[11]. Ma piekący smak, którego można się pozbyć po kilkukrotnym wygotowaniu i odlaniu wody i tylko po takiej obróbce nadaje się do spożycia. Nadaje się do solenia i kiszenia[12]. W postaci wysuszonej i sproszkowanej używany jako przyprawa. Jadane są również kapelusze smażone w cienkich plasterkach na słoninie.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • mleczaj chrząstka (Lactarius vellereus) – przez grzybiarzy nagminnie mylony z mleczajem bielem. Różni się od niego rzadszymi blaszkami, jest większy i ma pilśniowo-zamszowy kapelusz[5]
  • mleczaj zieleniejący (Lactarius glaucescens) – jego mleczko i uszkodzone miejsca po pewnym czasie zmieniają kolor na niebiesko-zielony[5].
  • gołąbek smaczny (Russula delica) – ma dużo krótszy trzon i nie wydziela mleczka

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 402. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Sesli, E. (2007). "Checklist of the Turkish ascomycota and basidiomycota collected from the Black Sea region" (PDF). Mycotaxon 99: 71–74. Retrieved 2010-09-19 oraz wschodniej części Ameryki Północnej
  8. MushroomEXpert (ang.). [dostęp 2013-03-04].
  9. Hall, Ian Robert; Buchanan, Peter K.; Stephenson, Steven L.; Yun, Wang; Cole, Anthony L. J. (2003). Edible and Poisonous Mushrooms of the World. Timber Press. p. 156. ISBN 978-0-88192-586-9. Retrieved 2008-08-16
  10. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  11. Eric Boa: Wild edible fungi: A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.
  12. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.