Mleczaj chrząstka
| Mleczaj chrząstka | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | gołąbkowce |
| Rodzina | gołąbkowate |
| Rodzaj | mleczaj |
| Gatunek | mleczaj chrząstka |
| Nazwa systematyczna | |
| Lactarius vellereus (Fr.) Fr.[2] Epicr. syst. mycol.: 340 (Uppsala, 1838) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Mleczaj chrząstka (Lactarius vellereus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae). Nazwy regionalne: biel, chrząszcz, mleczarz, mleczak, świnka, świniara, gruzd[3].
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnicy 10–25 cm, u młodych okazów niskołukowaty z podwiniętymi brzegami, u starszych staje się zagłębiony na środku i pogłębiony lub lejkowaty. Ma ostre brzegi, jest twardy i grubomięsisty. Jego skórka jest matowa w kolorze białym do jasnoochrowego[4].
- Trzon
- Walcowaty, pełny, krótki i gruby osiąga ok. 6 cm wysokości i grubość do 2 cm. Początkowo jego skórka jest pilśniowa, później staje się łysa. Kolor tak sam jak kapelusza[4].
- Blaszki
- Białe, potem ochrowożółte, dość rzadkie i grube. U starszych okazów zbiegają po trzonie[4].
- Miąższ
- Gruby, twardy, po przekrojeniu kremowożółtawy. Sam miąższ ma łagodny smak, jednak wydziela białe, powoli żółknące na powietrzu mleczko o ostrym smaku[4]. Miąższ zbudowany jest z kulistawych komórek, co powoduje specyficzną (dla wszystkich gołąbkowatych) kruchość i nieregularny przełam[5].
- Zarodniki
- Drobnobrodawkowato-siatkowate, o średnicy 6,5–9×5–7 µm, amyloidalne[5].
[edytuj] Występowanie
Występuje w lasach liściastych lub mieszanych, najczęściej w obecności dębów lub buków. Zwykle występuje grupami, w niektórych okolicach jest bardzo pospolity[3]. Jest to organizm mikoryzowy, rozwijający się w glebie. Okres owocowania przypada na sierpień – połowa listopada, niekiedy aż do nadejścia śniegu i mrozu[5].
[edytuj] Znaczenie
Grzyb niejadalny. Mleczaj chrząstka często opisywany jest jako niejadalny wskutek ostrego smaku. Nie jest on jednak toksyczny dla człowieka i po odpowiednim przyrządzeniu można go spożywać. Kilkukrotne przegotowanie i odlanie wody pozbawia go ostrego smaku[3]. Jest jednak łykowaty, ma małą wartość smakową i w Polsce zwykle nie jest przez grzybiarzy zbierany[6].
[edytuj] Synonimy
- Agaricus vellereus Fr.,
- Agaricus vellereus var. vellereus Fr.,
- Galorrheus vellereus (Fr.) P. Kumm.,
- Lactarius albivellus Romagn.,
- Lactarius vellereus (Fr.) Fr.,
- Lactarius vellereus var. velutinus (Bertill.) Bataille,
- Lactarius velutinus Bertill.
- Lactifluus vellereus (Fr.) Kuntze
(na podstawie Index Fungorum[2]).
[edytuj] Gatunki podobne
Bardzo podobnym grzybem jest jadalny mleczaj biel (Lactarius piperatus) o cienkich blaszkach i białym, słabo piekącym mleczku, oraz mleczaj zieleniejący (Lactarius glaucescens), którego mleczko jest niebieskozielone. Porównaj również z jadalnym gołąbkiem smacznym (Russula delica), bez mleczka[4].
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 28 stycznia 2010].
- ↑ 2,0 2,1 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 28 stycznia 2010].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 402. ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
