Mleczaj przydymiony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mleczaj przydymiony
Lactarius lignyotus BW 46.jpg
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj przydymiony
Nazwa systematyczna
Lactarius lignyotus Fr.
Monogr. Lact. Suec.: 25 (1857)
Mapa zasięgu
Distribution of Lactarius lignyotus.svg
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Mleczaj przydymiony (Lactarius lignyotus Fr.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae). Według Index Fungorum takson niepewny[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Lactariella lignyota (Fr.) J. Schröt. 1889
  • Lactifluus lignyotus (Fr.) Kuntze 1891

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-11 cm, za młodu łukowaty z podwiniętym brzegiem i o wklęśniętym środku, potem staje się lejkowaty z małym garbem. Skórka gładka, sucha, pilśniowata, często prążkowana (szczególnie u starszych okazów). Kolor ciemnobrązowy lub brązowoczarny[4].

Blaszki

Dość gęste, z długim ząbkiem i zbiegające na trzon. Są białe i mają bardzo charakterystyczną cechę: na trzonie zmieniają barwę na brązową[5].

Trzon

Wysokość 4-10 cm, szerokość 0,5-1,2 cm. Jest gruby, walcowaty, w kolorze od sepiowobrązowego do ciemnobrązowego[4]. Bardzo charakterystyczną cechą jest występowanie w górnej części trzonu żłobków w kolorze trzonu. Żłobki te stanowią przejście do białych blaszek[5].

Miąższ

Biały i wydzielający mlecznobiały sok, który po uszkodzeniu zmienia kolor dość wolno na różowy. Ma orzechowy smak i przyjemny zapach[4].

Wysyp zarodników

Jasnoochrowy. Zarodniki 9-10,5 × 9-10 μm, niemal kuliste, i na powierzchni pokryte brodaweczkami tworzącymi siatkowatą strukturę[6] .

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof żyjący w mikoryzie z korzeniami drzew. Występuje w lasach iglastych, głównie górskich, pod świerkami. Rośnie na ziemi, często wśród mchów[2]. W Polsce jest rzadki[6].

Charakterystyczna cecha mleczaja przydymionego: blaszki zbiegające po trzonie i zmieniające na nim kolor
Blaszki mleczaja przydymionego

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Niejadalny. Z powodu gorzkiego smaku nie nadaje się do spożycia[5][6]. Na Ukrainie jednak uważany jest za grzyb jadalny (po odpowiednim przyrządzeniu)[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej podobny i występujący w takich samych siedliskach jest mleczaj ciemny (Lactarius picinus). Najbardziej charakterystyczną cechą, po której można go odróżnić są blaszki, które u mleczaja przydymionego zbiegają po trzonie, przy czym na trzonie wyraźnie zmieniają kolor na brązowy. Ponadto u starszych okazów mleczaja przydymionego kapelusz jest promieniście pomarszczony[5]. U mleczaja jelonka (Lactarius fuliginosus) kapelusz ma zaokrąglony szczyt, a uciśnięty miążśz szybko różowieje[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.