Mleczaj rudy
| Mleczaj rudy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | gołąbkowce |
| Rodzina | gołąbkowate |
| Rodzaj | mleczaj |
| Gatunek | mleczaj rudy |
| Nazwa systematyczna | |
| Lactarius rufus (Scop.) Fr.[2] Epicr. syst. mycol.: 347 (Uppsala, 1838) |
|
| Synonimy | |
|
Agaricus rufus Scop., |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Mleczaj rudy (Lactarius rufus (Scop.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae). Nazwy regionalne: dziki rydz, psi rydz, gorzki rydzek, ostry podrydzyk, psiarka, psi grzyb#[3].
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnica 3-8 cm, za młodu szerokostożkowaty z podwiniętym brzegiem, później płaskołukowaty (zazwyczaj na środku z garbem), w końcu nieco lejkowaty. Kolor równomiernie czerwonobrązowy, skórka gładka i bez prążkowania[4]
- Blaszki
- O szerokości ok. 5 mm, gęste i nieco zbiegające po trzonie. U młodych okazów żółtawe, potem jasnokremowe, u starszych mięsnoochrowe. Często posiadają czerwone cętki[4]. U starszych okazów opylone są białymi zarodnikami[3].
- Trzon
- Wysokość 3-12 cm, szerokość 8-18 mm. Jest walcowaty i kruchy, u młodych okazów gąbczasty, potem pusty. Kolor początkowo białawy, potem jasnoczerwonobrązowy[4].
- Miąższ
- Miękki, biały z ochrowym odcieniem, w trzonie rdzawoczerwony. Silnie wydziela mleczko o żywicznym i piekącym smaku[3].
- Wysyp zarodników
- Białawy. Zarodniki szerokoelipsidalne z drobnobrodawkowana powierzchnią. Rozmiar: 8-95 × 6,5-7,5 μm[5]
[edytuj] Występowanie
Występuje na całej półkuli północnej na obszarach o umiarkowanym klimacie[3]. W Europie Środkowej jest pospolity, rzadki jest tylko na obszarach o podłożu wapiennym. Występuje w lasach iglastych, a także na obrzeżach bagien i torfowisk. Rośnie na kwaśnych glebach, niemal wyłącznie pod świerkami i sosnami, bardzo rzadko pod brzozami[6]. W Polsce jest grzybem pospolitym[5].
[edytuj] Znaczenie
Wskutek ostrego smaku mleczaj rudy często opisywany jest jako grzyb niejadalny[5][4]. Jednak na opracowanej dla FAO liście jest wymieniony jako grzyb jadalny w Rosji i na Ukrainie[7]. W stanie surowym zawiera on substancje, które mogą powodować nudności, wymioty lub biegunkę, jednak po odpowiednim przyrządzeniu można go spożywać. Zaleca się w tym celu solenie, kiszenie lub marynowanie, po uprzednim kilkukrotnym namoczeniu w wodzie i obgotowaniu, lub jedynie dłuższym gotowaniu i odlaniu wody. Takie przygotowanie owocników pozbawia je także ostrego smaku[8][3]. Z tak przygotowanych grzybów podobno otrzymuje się smaczne danie o smaku podobnym do gulaszu[6].
[edytuj] Gatunki podobne
Jest wiele gatunków mleczajów o brązowym kapeluszu. Najbardziej podobny jest mleczaj rudobrązowy (Lactarius hysginus), ale ma on kapelusz o mazistej powierzchni[6]. Podobny jest też mleczaj kamforowy (Lactarius camphoratus). Odróżnić go można po zapachu (pachnie cykorią lub przyprawą maga), oraz mleczkiem o łagodnym smaku[3].
Przypisy
- ↑ Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
- ↑ 2,0 2,1 CABI Bioscience Databases. [dostęp 2011-11-15].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowe. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.
- ↑ Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 424. ISBN 8374045132.
