Mleczaj smaczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mleczaj smaczny
Lactarius volemus BS17.jpg
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj smaczny
Nazwa systematyczna
Lactarius volemus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 344 (1838)
Mapa zasięgu
Distribution of Lactarius volemus.svg
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Lactarius volemus 48520.jpg

Mleczaj smaczny, mleczaj matowy (Lactarius volemus (Fr.)Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1890. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: rydz czerwony i rydz smaczny[2]. Ma wiele nazw ludowych: mleczaj krówka, krówka, mlecz, mleczak, mlecznik, mleczan, mleczarka, rydz czerwony, rydz smaczny[3]. Niektóre synonimy łacińskie:[4]:

  • Agaricus ichoratus Batsch 1786
  • Agaricus lactifluus L. 1753
  • Agaricus oedematopus Scop. 1772
  • Agaricus volemus Fr. 1821
  • Agaricus volemus Fr. 1821 var. volemus
  • Galorrheus camphoratus (Bull.) P. Kumm. 1871
  • Galorrheus ichoratus (Batsch) P. Kumm. 1871
  • Galorrheus volemus (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Lactarius ichoratus (Batsch) Fr. 1838
  • Lactarius lactifluus (L.) Quél. 1886
  • Lactarius lactifluus (L.) Burl. 1908
  • Lactarius oedematopus (Scop.) Fr. 1838
  • Lactarius volemus subsp. oedematopus (Fr.) Sacc. 1897
  • Lactarius volemus var. oedematopus (Fr.) Fr. 1838
  • Lactarius volemus var. subrugatus Neuhoff 1956
  • Lactifluus ichoratus (Batsch) Kuntze 1891
  • Lactifluus oedematopus (Scop.) Kuntze 1891
  • Lactifluus volemus (Fr.) Kuntze 1891

Opisany przez Alinę Skirgiełło jako odrębny gatunek mleczaj matowy (Lactarius ichoratus Fr.)[5] jest według Index Fungorum synonimem mleczaja smacznego (Lactarius volemus)[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Żółtobrązowy lub brązowy, suchy, matowy. Za młodu wypukły z lekko podwiniętymi brzegami, później prawie płaski z wgnieceniem pośrodku, wreszcie lejkowaty[6].

Blaszki

Zbiegające, gęste, kremowe, a później żółtawe, brązowiejące pod dotykiem[6].

Trzon

Cylindryczny, pełny, gładki, nagi żółtobrązowy albo brązowy,zawsze jaśniejszy niż kapelusz[6]

Miąższ

Twardy i kruchy, kremowy, przypominający zapachem śledzie. Mleczko bardzo obfite, białe, na powietrzu zabarwia się na szaro, początkowo słodkawe, po chwili nieprzyjemne[6].

Wysyp zarodników

Kremowy. Zarodniki prawie kuliste,lekko kolczaste i usiatkowane. Rozmiar: 8-10 x 8-9 µm[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od czerwca do października w lasach liściastych i iglastych, pojedynczo lub w małych grupach, najczęściej na terenach podgórskich[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny. Można jeść na surowo, lekko posolony lub smażony na maśle z kminkiem. Ma charakterystyczny smak, który nie wszystkim pasuje, jednak przez niektórych uważany jest za wyborny[3]. W atlasie niemieckim z 1896 jest notka, że można go jeść na surowo. Pod tym względem mleczaj smaczny jest wyjątkiem wśród grzybów, które z reguły można jeść dopiero po obróbce termicznej[8].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jest wiele podobnych gatunków pomarańczowych mleczajów, które zewnętrznie są trudne do odróżnienia, np. mleczaj bukowy (Lactarius subdulcis), mleczaj pomarańczowy (Lactarius aurantiacus). Najpewniejszą cechą umożliwiającą odróżnienie mleczaja smacznego jest mleczko, które w odróżnieniu od innych mleczajów nie jest piekące i gorzkie[8].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  4. 4,0 4,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula). Warszawa=Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-01-09137-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  8. 8,0 8,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.