Mniszek biały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mniszek biały
Xolmis irupero
(Vieillot, 1823)
Mniszek biały (Xolmis irupero)
Mniszek biały (Xolmis irupero)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd pierwowróblowce
Rodzina tyrankowate
Rodzaj Xolmis
Gatunek mniszek biały
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mniszek biały (Xolmis irupero) – gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych. Występuje we wschodniej i południowo-wschodniej części Ameryki Południowej. Niezagrożony wyginięciem.

Eytomologia nazwy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Nazwa gatunkowa, irupero, pochodzi prawdopodobnie z języka ludu Guarani i oznacza nieznośnego lub uciążliwego ptaka. Natomiast etymologia nazwy rodzajowej Xolmis jest niejasna. Opis z 1826 roku mówi o greckim słowie Xolmis, którego istnienie nie jest jednak pewne. W 1651 roku Hernandez opisał ptaka o nazwie Xomotl, którego opis pokrywa się z wyglądem mniszka białego; możliwe, że nazwa rodzajowa Xolmis to zniekształcenie tego słowa. W języku ludu Guarani nie odnotowano słowa brzmiącego podobnie do tej nazwy[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 17-18 cm, w tym ogona 8,1 cm. Skrzydło mierzy około 10,1 cm[3]. Upierzenie w większej części śnieżnobiałe, czarne jedynie lotki i pokrywy I rzędu, a także końcówka ogona. Nogi, stopy oraz dziób czarne, zaś tęczówki ciemnobrązowe. Samica szarawa na grzbiecie[4].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Mniszek biały zasiedla południową i południowo-wschodnią część Ameryki Południowej. Dzielony jest na dwa podgatunki; X. i. niveus występuje we wschodniej Brazylii, zaś X. i. irupero zamieszkuje wschodnią Boliwię, Paragwaj, północną Argentynę, południową Brazylię i Urugwaj[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy w Argentynie trwa od września do grudnia. Gniazdo mieści się około trzech metrów nad ziemią, w dziupli lub innym zagłębieniu, a niekiedy w opuszczonym gnieździe garncarza rdzawego (Furnanius rufus). Czasami na mniszkach białych pasożytuje starzyk granatowy (Molothrus bonariensis); wiadome jest jednak, że gospodarz może usunąć jego jaja[6]. Budulec gniazda o kształcie kubeczka stanowią patyczki i trawy, zaś wyściółkę pióra i włosie. W lęgu 3-4 jaja, inkubacja trwa 13-14 dni[4].

Przypisy

  1. Xolmis irupero. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  2. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 207 i 411. ISBN 1408125013.
  3. Philip Lutley Sclater: Catalogue of Birds on the British Museum. T. 14. Oligomyodæ. 1888, s. 13-14. (opisany pod nazwą Taenioptera irupero)
  4. 4,0 4,1 Nicole Bouglouan: White Monjita. Oiseaux-Birds, 19 października 2011.
  5. F. Gill & D. Donsker: Tyrant Flycatchers & cotingas. IOC World Bird List (v3.5). [dostęp 9 października 2013].
  6. Herbert Friedmann. Host relations of the parasitic Cowbirds. Shiny Cowbird. „Bulletin - United States National Museum”. 233, s. 205-206, 1963.