Moa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ptaka. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Moa
Dinornithiformes
Bonaparte, 1853
Rekonstrukcja moa (Muzeum w Auckland w Nowej Zelandii)
Rekonstrukcja moa (Muzeum w Auckland w Nowej Zelandii)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd paleognatyczne
Rząd moa
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Moa atakowane przez orła Haasta
Richard Owen i szkielet moa z rodzaju Dinornis

Moa (Dinornithiformes) – rząd wymarłych ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki nielotne, zamieszkujące Nową Zelandię począwszy od plejstocenu aż po XVII lub XVIII wiek. Wytępione zostały przez Maorysów, którzy polowali na nie od momentu swojego pojawienia się na archipelagu w X wieku.

Przed pojawieniem się człowieka jedynym naturalnym wrogiem był orzeł Haasta (Harpagornis moorei). Gdy wyginęły moa, wyginął i on.

Ptaki te charakteryzowały się następującymi cechami:

  • szczątkowe skrzydła lub zupełny ich brak (być może wynik niekompletności szkieletów)
  • bardzo duże rozmiary: wzrost od 1 do 3-3,5 m (największe znane ptaki)
  • masa do 250 kg
  • bezgrzebieniowce
  • masywne nogi o czterech palcach
  • mała czaszka
  • pokarm wyłącznie roślinny.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W XIX i XX wieku opisano wiele gatunków moa, jednak jako że badania prowadzono na częściowo tylko zachowanych szkieletach, niektóre z nich obecnie okazują się synonimami. Najnowsze badania na podstawie DNA uzyskanego z eksponatów muzealnych wskazują, że istniało jedynie 11-15 gatunków, w tym 2-4 o bardzo dużych rozmiarach. Odkryto również, że u moa występował dymorfizm płciowy – samice były większe od samców. Różnica wielkości była tak duża, że pierwotnie osobniki różnych płci klasyfikowano jako oddzielne gatunki.

Ich pokrewieństwo z innymi ptakami nie jest dobrze poznane. Badania molekularne zwykle sugerują, że najbliższymi krewnymi moa są kusacze, podczas gdy analizy morfologiczne sugerują bliższe pokrewieństwo z mamutakami[1].

Do rodziny zaliczane są następujące rodzaje i gatunki (systematyka jest jednak sporna i ciągle podlega modyfikacjom, np. Worthy i Scofield wyróżniają trzy rodziny z sześcioma rodzajami obejmującymi dziewięć gatunków[1]):

Współczesne obserwacje[edytuj | edytuj kod]

Choć większość naukowców nie ma wątpliwości, że moa wymarł, istniały spekulacje, że kilka żywych okazów nadal może znajdować się w południowym Westland, surowym pustkowiu w południowej części wyspy Nowa Zelandia. Kryptozoologowie i inni badacze kontynuują ich poszukiwania, jednak nie ma żadnych wiarygodnych dowodów na odnalezienie kiedykolwiek żywych okazów.

W styczniu 1994 na Zachodnim Wybrzeżu Paddy Freaney, Sam Waby i Rochelle Rafferty donieśli o obserwacji dużego ptaka podobnego do moa. Analiza mglistej fotografii, na której według nich uwieczniony został moa, wskazywała, że obiekt mógł być innym dużym ptakiem lub jeleniem. Wydarzenie uznawane jest za żart autorstwa Freaneya, który jest hotelarzem i mógł wymyślić historię, by przyciągnąć turystów.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 TH Worthy, RP Scofield. Twenty-first century advances in knowledge of the biology of moa (Aves: Dinornithiformes): a new morphological analysis and moa diagnoses revised. „New Zealand Journal of Zoology”. 39 (2), s. 87–153, 2012. doi:10.1080/03014223.2012.665060 (ang.).