Mocarstwa świata. Narodziny - Rozkwit - Upadek. Przemiany gospodarcze i konflikty zbrojne w latach 1500-2000

Mocarstwa świata. Narodziny - Rozkwit - Upadek. Przemiany gospodarcze i konflikty zbrojne w latach 1500-2000 (ang. The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict From 1500 to 2000) - książka autorstwa Paula Kennedy'ego, opublikowana po raz pierwszy w 1987 r., wydanie polskie w 1994. Jest to historia świata lat 1500-2000 widziana przez pryzmat starcia wielkich mocarstw w rywalizacji o władze nad światem. Kennedy dokonał w niej syntezy czynników politycznych z ekonomicznymi. Książka znalazła się na liście najlepiej sprzedawanych pozycji The New York Times w roku 1988.

Układ książki

Tytuły w jęz. angielkim (polskie tłumaczenie)

1. Strategy and Economics in the Preindustrial World (Strategia i gospodarka w świecie przedprzemysłowym)

1.1. The Rise of the Western World (Wzrost świata zachodniego)

1.2. The Habsburg Bid for Mastery, 1519–1659 (Walka Habsburgów o dominację 1519-1659)

1.3. Finance, Geography, and the Winning of Wars, 1660–1815 (Finanse, geografia i wygrywanie wojen, 1660-1815)

2. Strategy and Economics in the Industrial Era (Strategia i gospodarka w erze przemysłowej)

2.1. Industrialization and the Shifting Global Balances, 1815–1885 (Industralizacja i zachwianie globalnej równowagi, 1815-1885)

2.2. The Coming of a Bipolar World and the Crisis of the "Middle Powers": Part One, 1885–1918 (Nadejście świata dwubiegunowego i kryzys "średnich mocarstw": cz.1, 1885-1918)

2.3. The Coming of a Bipolar World and the Crisis of the "Middle Powers": Part Two, 1919–1942 (Nadejście świata dwubiegunowego i kryzys "średnich mocarstw": cz.2, 1919-1945)

3. Strategy and Economics Today and Tomorrow (Strategia i gospodarka dzis i jutro)

3.1. Stability and Change in a Bipolar World, 1943–1980 (Stabilizacja i zmiana w świecie dwubiegunowym, 1943-1980)

3.2. To the Twenty-first Century (Ku dwudziestemu pierwszemu wiekowi)

Główne założenia

Zdaniem autora zasadniczym źródłem potęgi wielkich mocarstw jest ich potencjał militarny oraz względny wobec innych mocarstw poziom gospodarki. Np. w XVIII w. Zjednoczone Prowincje Niderlandów były najbogatszym krajem Europy a Rosja - najbiedniejszym, lecz mimo to Holendrzy przeżyli upadek a Rosjanie wzlot. Materialna siła państwa rzutuje na jego możliwości polityczne w okresie pokoju stanowiąc skuteczne narzędzie. Kiedy jednak wybucha wojna, to okazuje się że ostatecznie decyduje tutaj różnica potencjałów.

Obraz czasoprzestrzenny

Wizję historii świata według Kennedy'ego można przedstawić w następujący sposób:

okres	Hegemonia	mocarstwa wschodzące	mocarstwa schyłkowe
1519-1659	Habsburgowie - Hiszpania	Francja, Niderlandy, Anglia, Imp. Osmańskie, Szwecja
1660-1815	brak równowaga sił w Europie	Francja, Habsburgowie (Austria), Anglia/Wielka Brytania, Rosja, Prusy	Hiszpania, Niderlandy, Imp. Osmańskie, Szwecja
1815-1885	Wielka Brytania	USA, Rosja, Austria, Prusy	Francja,
1885-1918	Wielka Brytania	USA, Rosja, Niemcy	Francja, Austro-Węgry
1919-1942	brak -	USA, ZSRR,, Niemcy, Japonia, Włochy	Wielka Brytania, Francja
1942-1980	USA, ZSRR,	Chiny, EWG, Japonia

Zobacz też

• Teoria cykli hegemonicznych
• Teoria zmiany siły
• Teoria systemów-światów

Bibliografia

• Kennedy P.: Mocarstwa świata. Narodziny - Rozkwit - Upadek. Przemiany gospodarcze i konflikty zbrojne w latach 1500-2000, 1994.
• Moczulski Leszek: Geopolityka. Potęga w czasie i przestrzeni, Warszawa: Bellona, 1999