Modrzewnica zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Modrzewnica zwyczajna
Kvitlyng.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzaj modrzewnica
Gatunek modrzewnica zwyczajna
Nazwa systematyczna
Andromeda polifolia L.
Sp. pl. 1:393. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Niedojrzałe owoce
Odmiana 'Compacta'

Modrzewnica zwyczajna, modrzewnica północna (Andromeda polifolia L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wrzosowatych. Objęta ochroną częściową.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jej zasięg obejmuje Europę (z wyjątkiem części południowej) oraz część Azji (część Syberii i Mongolia)[2]. W Polsce jest dość pospolita na niżu, ale brak jej na Kujawach, w północno-zachodniej części Niziny Mazowieckiej, na Nizinie Śląskiej i wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. W Karpatach jest rzadka. Liczniej występuje tylko na Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej (jest tam dużo torfowisk), poza tym na pojedynczych stanowiskach na Działach Orawskich, Pogórzu Śląskim, Dynowskim i w Bieszczadach. Z Tatr podana z dwóch stanowisk: Toporowy Staw Wyżni i z młaki pomiędzy Waksmundzką Polaną a Psią Trawką[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wzniesiona krzewinka o wysokości (10[4])20-40 cm.
Łodyga
Pędy nadziemne podnoszące się, podziemne są długie i rozgałęzione. Młode gałązki wiotkie[4].
Liście
Zimozielone, skórzaste, równowąskolancetowate o podwiniętych brzegach. Osadzone na ogonkach o długości do 0,3 mm. Dorastają do 5 cm długości i 5 mm szerokości. Na górnej stronie ciemnozielone, spodem sinobiałe.
Kwiaty
Zebrane w baldachogrona liczące 2-8 kwiatów, osadzone na szczycie łodygi. Pojedyncze kwiaty mają długość 4-7 mm, są zwisające, osadzone na czerwonawych szypułkach. Kielich złożony z 5 działek, znacznie mniejszych (ok. 4-krotnie) od korony. Korona 5-krotna, dzbaneczkowata o zrośniętych, różowych lub białych płatkach, długości do 8 mm. Nietrwała, opada po przekwitnięciu. Słupek jeden, górny, z długą grubą szyjką i grubą zalążnią. Pręcików 10, pylniki na szczycie posiadają szczeciniaste wyrostki. Słupek i pręciki schowane są wewnątrz korony.
Owoc
Kulista torebka składająca się z 5 komór. Wzniesiona ku górze, o średnicy 3–5 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Podobnie, jak inne gatunki z rodziny wrzosowatych żyje w symbiozie z określonym gatunkiem grzyba. Strzępki grzybni przerastają całą roślinę, aż do okrywy nasion. Kwitnie od maja do lipca[4], jest owadopylna, zapylana jest przez owady o długich narządach gębowych. Roślina trująca. Trujące są liście i młode gałązki.

Roślina pospolita na niżu, w górach rośnie na rozproszonych stanowiskach. Występuje na torfowiskach wysokich, mszarach w obrębie torfowisk przejściowych, w borach bagiennych. Jest chamefitem. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Sphagnetalia magellanici[5].

Liczba chromosomów 2n = 48[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Czasami jest uprawiana jako roślina ozdobna. Jest w pełni mrozoodporna (strefy mrozoodporności 2–9)[6]). Najlepiej rośnie na kwaśnej glebie (z dodatkiem torfu kwaśnego), na zacienionym stanowisku. Szczególnie nadaje się do ogródków skalnych. Rozmnaża się z nasion lub sadzonek pędowych. Oprócz typowej formy w uprawie są bardziej ozdobne kultywary, np. 'Compacta' o szarych liściach, różowych kwiatach i bardziej zwartym pokroju[6].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od roku 2014 gatunek jest wpisany na listę gatunków roślin objętych ochroną częściową w Polsce na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-13].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  3. 3,0 3,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. 4,0 4,1 4,2 Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Multico, 2007, s. 288, seria: Flora Polski. ISBN 978-83-7073-248-6.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. 6,0 6,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  7. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.