Modrzyk (ptak)

Modrzyk (zwyczajny)
Porphyrio porphyrio
(Linnaeus, 1758)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	żurawiowe
Rodzina	chruściele
Rodzaj	Porphyrio
Gatunek	modrzyk (zwyczajny)
Podgatunki
zobacz opis w tekście
Kategoria zagrożenia (CzKGZ)
najmniejszej troski
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Modrzyk (zwyczajny) (Porphyrio porphyrio) – gatunek średniego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae). Zasiedla prawie wszystkie kontynenty; nie spotka się go jedynie w Amerykach i Antarktydzie. Cały zasięg wyspowy, ogólnie to południowa Azja, Indonezja, Afryka Południowa i Środkowa, wschodnia Australia; W Europie tylko na Sycylii, 2 małe populacje w Hiszpanii. Jego biotop to wszystkie tereny wodno-błotne.

W języku Māori modrzyk to Pūkeko. Podgatunek z Samoa nazywany jest "manuali'i", co w tym języku znaczy "przywódczy ptak".

W Polsce nie pojawia się, ale kilka razy pojawił się w Czechach. Pierwszy raz w 1884 w okolicach Nové Hrady, potem w 1905 nieopodal Žehuňský rybník, w 1910 na jeziorze Nesyt, a w sierpniu 1957 w Jaroslavice.

Charakterystyka

Wielkości kury. Bardzo długie, czerwone palce i nogi. Cały czarny z wyjątkiem białych pokryw podogonowych. Czerwony dziób i płytka czołowa "Policzki" i gardło opalizują na niebiesko. Stosunkowo mała głowa. Młode całe szare, z białym gardłem i jasnoczerwonymi dziobem i nogami. Ptaki podgatunku madagascarencis na grzbiecie opalizują na niebiesko, z podgatunku caspius z jaśniejszą głową.

Wymiary

• długość ciała: 38-50 cm
• rozpiętość skrzydeł: 90-100 cm
• masa ciała: 520-1100 g

Zachowania

Ogólnie jest roślinożerny. Zjada pędy, pąki, liście, rdzenie i łodygi oraz korzenie roślin wodnych. Czasami zjada trochę owadów, mięczaków, owadów, a sporadycznie nawet małe ptaki, gryzonie i jaszczurki. Dobrze radzi sobie podczas pływania i nurkowania. Kiedy się czymś zaniepokoi, pokazuje białe pokrywy podogonowe.

Lęgi

Do gniazdowania modrzyki gromadzą się na moczarach, w trzcinach, kępach sitowia na pastwiskach albo w wysokich i nieskoszonych trawach. Gniazdo jest podobne do gniazda łyski, ale nie tak staranne. Kilka samic składa jaja do jednego gniazda i razem je wysiadują przez 23-27 dni. Każda składa 3-6 plamkowanych, najwięcej w jednym gnieździe może być 12. Pisklęta są karmione przez 10-14 dni.

Modrzyk, Victoria w Australii

Podgatunki

• modrzyk (zwyczajny) (Porphyrio porphyrio porphyrio) (Linnaeus, 1758) – Hiszpania, Francja, Sardynia, północna Afryka w Tunezji
• Porphyrio porphyrio caspius (Hartert, 1917) – Morze Kaspijskie
• Porphyrio porphyrio seistanicus (Zarudny & Harms, 1911) – od Iraku do Pakistanu
• modrzyk siwogłowy (Porphyrio porphyrio poliocephalus) (Latham, 1801) – Indie i od Sri Lanka do zachodnich Chin i północnej Tajlandii, introdukowany na Florydę około roku 1990
• modrzyk ciemnogrzbiety (Porphyrio porphyrio indicus) Horsfield, 1821 – Sumatra, Celebes i Bali
• Porphyrio porphyrio virdis (Begbie, 1834) – południowa Azja Wschodnia
• modrzyk brązowogrzbiety (Porphyrio porphyrio pulverulentus) Hartlaub & Finsch, 1872 – Filipiny
• modrzyk ciemny (Porphyrio porphyrio melanotus) Temminck, 1820 – północna i wschodnia Australia, Nowa Zelandia i okoliczne wysepki
• Porphyrio porphyrio pelewensis (Hartlaub & Finsch, 1872) – Palau
• Porphyrio porphyrio melanopterus (Bonaparte, 1856) – Małe Wyspy Sundajskie, Moluki i Nowa Gwinea
• modrzyk wspaniały (Porphyrio porphyrio bellus) Gould, 1820 – zachodnia Australia
• modrzyk zielonogrzbiety (Porphyrio porphyrio samoensis) Peale, 1848 – Nowa Gwinea i Nowa Kaledonia oraz Samoa

Bibliografia

• Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow, Ptaki Europy, Warszawa: Świat Książki, 2007.
• David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15733-3.