Muhammad Mursi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Mohamed Mursi)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muhammad Mursi
محمد مرسي
Mohamed Morsi-05-2013.jpg
Data i miejsce urodzenia 20 sierpnia 1951
asz-Szarkijja
Egipt 5. Prezydent Egiptu
Przynależność polityczna Partia Wolności i Sprawiedliwości
Okres urzędowania od 30 czerwca 2012
do 3 lipca 2013
Poprzednik Muhammad Husajn Tantawi[1]
Następca Adli Mansur (p.o.)
Odznaczenia
Wielka Wstęga Orderu Nilu (Egipt)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Muhammad Mursi i John Kerry. (2013)
Muhammad Mursi i Dilma Rousseff. (2013)
Abd al-Fattah as-Sisi, Chuck Hagel i Muhammad Mursi podczas spotkania w Kairze. (2013)

Muhammad Muhammad Mursi Isa al-Ajjat (محمد محمد مرسي عيسى العياط, ur. 20 sierpnia 1951 w asz-Szarkijji) – członek islamskiej organizacji religijno-politycznej Bracia Muzułmańscy oraz Partii Wolności i Sprawiedliwości do 2012. Prezydent Egiptu od 30 czerwca 2012 do 3 lipca 2013. Został odsunięty od władzy wskutek zamachu stanu, dla którego pretekstem były wcześniejsze protesty.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Muhammad Mursi urodził się w 1951 w Prowincji Wschodniej[2][3]. Wychowywał się w małym gospodarstwie rolnym, przydzielonym jego ojcu po egipskiej rewolucji z 1952[4]. W 1975 oraz w 1978 ukończył inżynierię na Uniwersytecie Kairskim, uzyskując odpowiednio tytuł licencjacki i magisterski[2][3].

W 1978 roku uzyskał stypendium w Kalifornii. Przed wyjazdem ożenił się i wyjechał do Stanów Zjednoczonych razem z żoną[4]. W 1982 obronił doktorat z inżynierii na University of Southern California. Następnie uzyskał posadę profesora na California State University w Northridge, którą zajmował w latach 1982-1985[2][3]. Jego żona w tym czasie zajmowała się pracą w ośrodku dla muzułmańskich studentów. W 1985 roku oboje wrócili do Egiptu, gdzie Mursi objął stanowisko profesora, a następnie dziekana Wydziału Inżynierii na Uniwersytecie w Az-Zakazik, na którym pracował do 2010. W tym czasie wykładał również inżynierię na Uniwersytecie Kairskim[4][2][3].

Po powrocie do kraju został członkiem Bractwa Muzułmańskiego, wchodząc z czasem do ścisłego kierownictwa organizacji[4]. Od 1 grudnia 2000 do 12 grudnia 2005 pełnił mandat deputowanego do Zgromadzenia Ludowego. W tym czasie kierował pracami klubu parlamentarnego Bractwa Muzułmańskiego. Był inicjatorem parlamentarnej debaty na temat katastrofy kolejowej z 2002, w czasie której odpowiedzialnością za wypadek obciążał władze. W pierwszej turze wyborów parlamentarnych w 2005 uzyskał największą liczbę głosów w okręgu. W drugiej turze przegrał jednakże ze swoim rywalem, oskarżając władze o fałszerstwo wyborcze[2][3].

Po wyborach w 2005 był organizatorem antyrządowych demonstracji, protestujących przeciwko fałszerstwom wyborczym i brakowi niezależności sądownictwa. Za swoją działalność polityczną został 16 maja 2006 aresztowany razem z 500 innymi członkami Bractwa Muzułmańskiego w czasie jednego z protestów w Kairze. Spędził wówczas 7 miesięcy w areszcie[3].

Rewolucja egipska i wybory prezydenckie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rewolucja w Egipcie (2011).

Ponownie zatrzymany został 25 stycznia 2011 w czasie rewolucji egipskiej, razem z pozostałymi przywódcami organizacji, co uniemożliwić miało ich udział w nasilających się protestach. Po kilku dniach i obaleniu prezydenta Husniego Mubaraka odzyskał wolność. 30 kwietnia 2011 został wybrany przewodniczącym utworzonej przez członków Bractwa Muzułmańskiego Partii Wolności i Sprawiedliwości (FJP)[3][5]. W wyborach parlamentarnych do Zgromadzenia Ludowego, które odbywały się w trzech turach pomiędzy 28 listopada 2011 a 11 stycznia 2012 FJP zajęła pierwsze miejsce, zdobywając 235 mandatów w 508-osobowej izbie[6].

Choć początkowo Partia Wolności i Sprawiedliwości (FJP) deklarowała, że nie wysunie własnego kandydata w wyborach prezydenckich, na początku kwietnia 2012 zarejestrowała kandydaturę przedsiębiorcy i wiceprzewodniczącego partii, Chajrata asz-Szatira[7]. Jednakże po jego dyskwalifikacji przez komisję wyborczą z powodu skazania wyrokiem w procesie karnym[8], partia nowym kandydatem wyznaczyła Muhammada Mursiego. 26 kwietnia 2012 został on oficjalnie jednym z trzynastu kandydatów do urzędu prezydenckiego[9].

W pierwszej turze wyborów przeprowadzonej w dniach 23-24 maja 2012 uzyskał 24,8% głosów, wygrywając z drugim Ahmadem Szafikiem (23,7% głosów), byłym premierem z czasów Mubaraka uważanym przez wielu komentatorów za człowieka dawnego reżimu[10][11]. W drugiej turze głosowania w dniach 16-17 czerwca 2012 pokonał Szafika, uzyskawszy 51,73%% głosów[2]. Po ogłoszeniu wyników podziękował Bogu i uczcił pamięć "męczenników rewolucji". Zobowiązał się do powołania szerokiego rządu, złożonego z przedstawicieli rożnych środowisk społecznych. Tego samego dnia zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego Partii Wolności i Sprawiedliwości[12].

14 czerwca 2012, dwa dni przez drugą turą wyborów, Sąd Najwyższy podjął decyzję o unieważnieniu wyborów parlamentarnych i przeprowadzeniu nowego głosowania. Nakazał rozwiązanie zdominowanej przez FJP izby, orzekając, iż prawo wyborcze pozostawało w sprzeczności z konstytucją i pozwalało partiom politycznym ubiegać się o mandaty zarezerwowane dotychczas dla deputowanych niezależnych[13]. Mursi wyraził rozczarowanie wyrokiem sądu, lecz zobowiązał się do jego akceptacji. Jednocześnie jednak wezwał obywateli do udziału w wyborach i ostrzegł przed dyktatem "mniejszości"[14]. 16 czerwca 2012 Najwyższa Rada Sił Zbrojnych w wydanym dekrecie oficjalnie rozwiązała Zgromadzenie Ludowe, co oznaczało że nowo wybrany prezydent urzędować miał bez zaplecza parlamentarnego oraz bez jasno określonych uprawnień konstytucyjnych, która również nie została wcześniej uchwalona[15].

17 czerwca 2012, tuż po zamknięciu lokali wyborczych, Najwyższa Rada Sił Zbrojnych ogłosiła Tymczasową Deklarację Konstytucyjną, regulującą kwestie polityki państwa w okresie przejściowym, która ograniczała władzę prezydenta, a zwiększała kompetencje jej samej. Zgodnie z deklaracją, nowe wybory parlamentarne przeprowadzone miały zostać dopiero po uchwaleniu konstytucji, której projekt miało opracować specjalne zgromadzenie powołane przez samą radę. W ręce rady miały przejść również uprawnienia rozwiązanego parlamentu oraz kontrola nad wojskiem i resortem obrony[16]. Rozwiązanie parlamentu i zmiany przepisów konstytucyjnych potępiło Bractwo Muzułmańskie[17].

Prezydent Egiptu[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Protesty w Egipcie (2012-2013).

30 czerwca 2012 Muhammad Mursi został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Egiptu, jako pierwszy demokratycznie wybrany i cywilny szef tego państwa. Wobec rozwiązania parlamentu uroczystość odbyła się w Sądzie Najwyższym. Prezydent zobowiązał się do przywrócenia parlamentu, który uznał za wybrany w sposób wolny i sprawiedliwy oraz za emanację woli narodu. Zobowiązał się również do poszanowania wszystkich dotychczasowych traktatów międzynarodowych i podkreślił służebną rolę armii w stosunku do obywateli państwa[18].

8 lipca 2012 prezydent wydał dekret ogłaszający przywrócenie rozwiązanego przez radę wojskową parlamentu[19], który następnego dnia zebrał się na posiedzenie zawieszone przez przewodniczącego do czasu prawnego wyjaśnienia sprawy. 10 lipca 2012 Sąd Najwyższy ponownie orzekł jednak o jego rozwiązaniu[20].

Już 25 czerwca 2012 do dymisji podał się rząd premiera Kamala al-Dżanzuriego w celu umożliwienia powołania nowego gabinetu[21]. 24 lipca 2012 Mursi desygnował na urząd premiera Hiszama Kandila, dotychczasowego ministra zasobów wodnych, który objął urząd 2 sierpnia 2012[22]. Zgodnie z zapowiedziami, większość jego ministrów stanowili nowi, mało znani i bezpartyjni technokraci. Stanowiska zachowało siedmiu ministrów z poprzedniego rządu, w tym minister spraw zagranicznych, minister finansów oraz stojący na czele obrony marszałek Muhammad Husajn Tantawi, czworo z ministrów pochodziło z Partii Wolności i Sprawiedliwości[23].

Jednakże już 12 sierpnia 2012 prezydent w wydanym dekrecie ogłosił przejście na wojskową emeryturę przez szefa sztabu generalnego oraz marszałka Tantawiego, który utracił również stanowisko ministra obrony. Jednocześnie anulował wydaną w czerwcu 2012 przez radę wojskową deklarację konstytucyjną ograniczającą uprawnienia szefa państwa[24]. Tego samego dnia na stanowisko wiceprezydenta Egiptu mianował Mahmuda Makkiego[25].

W listopadzie 2012 podczas konfliktu izraelsko-palestyńskiego poparł Hamas, ostro potępiając izraelskie naloty na Strefę Gazy. Prowadził tym samym odmienną politykę wobec konfliktu na Bliskim Wschodzie, gdyż jego poprzednik Husni Mubarak wspierał stronę izraelską[26]. Mursi obok Stanów Zjednoczonych był głównym mediatorem, który doprowadził do zakończenia konfliktu. Został również gwarantem postanowień kairskich z 21 listopada 2012[27].

22 listopada 2012 Mursi wydał dekrety, które rozszerzyły jego prerogatywy, co w ocenie egipskiej opozycji groziło przeprowadzeniu demokratycznych przemian w państwie. Z dekretów wynikało, że do czasu opracowania nowej egipskiej konstytucji, żaden organ w tym Sąd Najwyższy, nie może ograniczyć jego decyzji. Kolejne dekrety dawały zielone światło na powtórne procesy wysokich urzędników z czasów rządów Mubaraka, zakazywały rozwiązywania Zgromadzenia Narodowego do czasu opracowania ustawy zasadniczej. Mursi nadał sobie prawo do "podejmowania decyzji, które chroniłyby rewolucję", zdymisjonował też prokuratora generalnego Abd al-Madżida Mahmuda, a na stanowisko mianował Talata Abd Allaha[28].

Egipcjanie popierający wojskowy przewrót podczas manifestacji na placu Majdan at-Tahrir, 7 lipca 2013

Decyzje prezydenta spotkały się z krytyką opozycji. Dzień po ogłoszeniu dekretów na kairskim Placu Tahrir i pod pałacem prezydenckim zebrały się tysiące przeciwników prezydenta. Wezwano nawet do "Marszu milionów" znanych z rewolucji egipskiej. Laureat pokojowej nagrody Nobla Muhammad el-Baradei napisał na portalu społecznościowym Twitter, iż Mursi "ogłosił się nowym faraonem"[28]. Zaniepokojenie decyzjami prezydenta wyraziło ONZ, które według organizacji mogą mieć poważne konsekwencje, w kwestii przestrzegania praw człowieka i rządów prawa w Egipcie[29], a także Stany Zjednoczone[30].

Usunięcie z urzędu[edytuj | edytuj kod]

28 czerwca 2013 w Egipcie rozpoczęły się demonstracje nawołującego Mursiego do ustąpienia z urzędu. Dwa dni później, w pierwszą rocznicę zaprzysiężenia Mursiego na prezydenta kraju w Kairze odbyła się największa demonstracja od czasu rewolucji, która obaliła Husniego Mubaraka. Opozycja oraz wojsko dało Mursiemu 48 godzin na złożenie urzędu. Termin ten upływał 3 lipca 2013. Mursi odrzucił oba żądania do ustąpienia, nawołując do spokoju. Jednak zamieszki nabierały na sile, a armia 3 lipca 2013 pozbawiła Mursiego władzy, zawieszając konstytucję oraz przedstawiając mapę drogową, opracowaną m.in. przez Muhammada al-Baradaia. Informacje te podał w zajętej telewizji państwowej dowódca wojska gen. Abd al-Fattah as-Sisi. Tymczasową głową państwa został prezes Sądu Konstytucyjnego Adli Mansur[31].

Dalsze losy po lipcu 2013[edytuj | edytuj kod]

4 listopada 2013 został dowieziony do sądu w Kairze na proces, w którym postawiono mu zarzuty podżegania do przemocy i do zabójstwa 10 osób, które zginęły w czasie protestów przeciwko dekretom z listopada 2012. Razem z nim przed sądem stanęło 14 działaczy ugrupowań islamskich[32]. Ostatecznie pierwsze posiedzenie sądu w sprawie Mursiego odbędzie się dopiero 8 stycznia 2014[33]. 18 grudnia egipska prokuratura poinformowała, że były prezydent będzie odpowiadał za spiskowanie z zagranicznymi organizacjami (Hezbollahem i Hamasem) w celu przeprowadzenia aktów terroru, przekazanie tymże organizacjom tajemnic państwowych swojego kraju oraz przeprowadzania szkolenia wojskowego ich członków, co zagrażało bezpieczeństwu Egiptu. Mursiemu grozi w wymienionym postępowaniu kara śmierci. Organizacje broniące praw człowieka wyraziły wątpliwości, czy proces byłego prezydenta będzie uczciwy[34]. Równocześnie przedstawiciele Hamasu zaprzeczyli, jakoby prowadzili działania przeciwko Egiptowi[35].

21 grudnia 2013 przeciwko Mursiemu rozpoczęto trzecie postępowanie, w którym jest oskarżony o zabójstwo policjantów w czasie swojej ucieczki z więzienia w 2011, w pierwszych dniach demonstracji przeciwko Husniemu Mubarakowi. Razem z nim przed sądem stanie 130 osób, które również odzyskały wolność w czasie masowej ucieczki[35]. 19 stycznia 2014 poinformowano o wszczęciu czwartego postępowania przeciwko Mursiemu - o obrazę sądu[36].

Przypisy

  1. Jako Przewodniczący Najwyższej Rady Sił Zbrojnych
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Dr. Mohammad Morsy (ang.). sis.gov.eg. [dostęp 2012-06-06].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Dr. Mohamed Morsi – A Brief Biography (ang.). ikhwanweb.com, 7 maja 2012. [dostęp 2012-06-06].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Richard Spencer, Philip Sherwell, Magdy Samaan: Z Kalifornii do Kairu (pol.). W: Daily Telegraph [on-line]. onet.pl. [dostęp 2012-07-07].
  5. Egypt: Muslim Brotherhood sets up new party (ang.). BBC News, 30 kwietnia 2011. [dostęp 2012-06-06].
  6. Egypt's MB wins most parliamentary seats (ang.). presstv.ir, 21 stycznia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  7. Egypt Brotherhood candidate registers for presidency (ang.). BBC News, 6 kwietnia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  8. Ten Egyptian candidates barred from elections (ang.). BBC News, 14 kwietnia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  9. Thirteen to stand in Egypt presidential election (ang.). BBC News, 26 kwietnia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  10. Egypt election: Rivals claim run-off places (ang.). BBC News, 25 maja 2012. [dostęp 2012-06-06].
  11. May 2012 (ang.). rulers.org. [dostęp 2012-06-06].
  12. Muslim Brotherhood's Mursi declared Egypt president (ang.). BBC News, 24 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  13. Egypt supreme court calls for parliament to be dissolved (ang.). BBC News, 14 czewrca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  14. Egypt's Muslim Brotherhood warn of 'dangerous' days (ang.). BBC News, 15 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  15. Egypt's Muslim Brotherhood denounces parliament ban (ang.). BBC News, 16 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  16. Q&A: Egypt's new constitutional declaration (ang.). BBC News, 18 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  17. Egypt's military grants itself sweeping powers (ang.). BBC News, 18 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  18. Brotherhood's Mursi sworn in as Egyptian president (ang.). BBC News, 30 czewrca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  19. Egyptian President Mursi reverses parliament dissolution (ang.). BBC News, 8 lipca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  20. Egypt court overturns President Mursi parliament order (ang.). BBC News, 10 lipca 2012. [dostęp 2012-06-06].
  21. Egypt's president-elect Mursi begins work on government (ang.). BBC News, 25 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-05].
  22. New Egyptian cabinet sworn in by President Mursi (ang.). BBC News, 2 sierpnia 2012. [dostęp 2012-09-05].
  23. New Egyptian cabinet sworn in by President Mursi (ang.). BBC News, 2 sierpnia 2012. [dostęp 2012-09-05].
  24. Egypt leader Mursi orders army chief Tantawi to resign (ang.). BBC News, 12 sierpnia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  25. Profile: Egypt's Vice-President Mahmoud Mekki (ang.). BBC News, 21 sierpnia 2012. [dostęp 2012-06-06].
  26. Why Morsi Could Be the Gaza Conflict's Biggest Loser (ang.). huffingtonpost.com, 19 listopada 2012. [dostęp 2012-11-24].
  27. Cease-fire appears to be holding in Gaza (ang.). CNN News, 21 listopada 2012. [dostęp 2012-11-24].
  28. 28,0 28,1 Egipt: prezydent Mursi przemawia do zwolenników; przeciwnicy protestują (pol.). wp.pl, 23 listopada 2012. [dostęp 2012-11-24].
  29. ONZ zaniepokojona dekretami prezydenta Egiptu Mohammeda Mursiego (pol.). wp.pl, 23 listopada 2012. [dostęp 2012-11-24].
  30. USA zaniepokojone postępowaniem prezydenta Egiptu (pol.). wp.pl, 24 listopada 2012. [dostęp 2012-11-24].
  31. Egipt: Wojsko obaliło islamistów i zawiesiło konstytucję (pol.). tvn24.pl, 3 lipca 2013. [dostęp 2013-07-03].
  32. Egypt on high alert as Mohammed Morsi arrives for trial
  33. Morsi’s trial adjourned in Egypt as defendants chant anti-military slogans
  34. Mohammed Morsi faces Egypt terrorism charges
  35. 35,0 35,1 Ousted Egypt leader Morsi to face third criminal trial
  36. Egypt unrest: Fourth trial called for Mohammed Morsi