Molibden

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia skrótu Mo oraz MO.
Nb - Mo - Tc
 
Cr
Mo
W  
 
 

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Molibden, Mo, 42
Własności metaliczne metal przejściowy
Grupa, okres, blok 6 (VIB), 5, d
Gęstość, twardość 10280 kg/m3, 5,5
Wygląd
Kolor metaliczny szary
Własności atomowe
Masa atomowa 95,94 u
Promień atomowy (obl.) 145 (bd) pm
Promień kowalencyjny 145 pm
Promień van der Waalsa bd
Konfiguracja elektronowa [Kr]4d55s1
e- na poziom energetyczny 2, 8, 18, 13, 1
Stopień utlenienia 2, 3, 4,. 5, 6
Własności kwasowe tlenków silnie kwasowe
Struktura krystaliczna regularna przestrzennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia stały
Temperatura topnienia 2896 K
(2623 °C)
Temperatura wrzenia 4912 K
(4639°C)
Objętość molowa 9,38×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 598 kJ/mol
Ciepło topnienia 32 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 3,47 Pa (3000 K)
Prędkość dźwięku bd
Pozostałe dane
Elektroujemność 2,16 (Pauling)
1,30 (Allred)
Ciepło właściwe 250 J/(kg*K)
Przewodność właściwa 18,7×106 S/m
Przewodność cieplna 138 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 684,3 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 1560 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 2618 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny 4480 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
92Mo 14,84% stabilny izotop z 50 neutronami
93Mo {syn.} 4×104 lat w.e. 0,405 93Nb
94Mo 9,25% stabilny izotop z 52 neutronami
95Mo 15,92% stabilny izotop z 53 neutronami
96Mo 16,68% stabilny izotop z 54 neutronami
97Mo 9,55% stabilny izotop z 55 neutronami
98Mo 24,13% stabilny izotop z 56 neutronami
99Mo {syn.} 65,94 godz β- 1,357 99Tc
100Mo {syn.} 1×1019 lat β- 3,034 100Tc

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Molibden (Mo, łac. molybdenum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa znaczy "podobny do ołowiu" i pochodzi od greckiego określenia ołowiu - μόλυβδος molybdos.

Spis treści

[edytuj] Właściwości

Czysty molibden jest srebrzystobiały, bardzo twardy i ma jedną z najwyższych temperatur topnienia spośród wszystkich pierwiastków. W małych ilościach nadaje twardość stali. Molibden jest mikroelementem, gra ważną rolę w metabolizmie roślin; znajduje się również w enzymach.

[edytuj] Zastosowanie

Ponad 2/3 produkcji molibdenu jest używane w stopach (w połączeniu z chromem stanowi materiał lekki i bardzo mocny). Zużycie molibdenu wzrosło w czasie II wojny światowej, gdy zapotrzebowanie na wolfram spowodowało wyczerpanie jego zasobów. Do dzisiaj molibdenu używa się w stalach wysokoodpornych i wysokotemperaturowych. Niektóre stopy (np. stopy marki Hastelloy) są szczególnie odporne na wysoką temperaturę i korozję.

Molibden jest też używany w przemyśle lotniczym, zbrojeniowym, a także do produkcji elementów lamp żarowych, gdzie bywa stosowany jako wspornik wolframowego żarnika. Kompleksy molibdenu są stosowane jako katalizator w przemyśle naftowym, szczególnie przy usuwaniu siarki z produktów naftowych.

Izotop molibdenu 99 znajduje zastosowanie w przemyśle nuklearnym.

Wiele kompleksów molidbenu jest stosowane jako barwniki o różnych odcieniach koloru pomarańczowego, używane do produkcji farb, tuszów, tworzyw sztucznych i produktów gumowych. Disiarczek molibdenu jest odpornym na działanie wysokich temperatur dodatkiem do smarów. Molibdenu używa się również w przemyśle elektronicznym.

[edytuj] Występowanie

W skorupie ziemskiej molibden występuje w ilości 1,5 ppm. Podstawowym źródłem tego pierwiastka jest minerał molibdenit (MoS2). Pozostałe minerały o mniejszym znaczeniu to wulfenit (PbMoO4) i powellit (CaMoO4).

[edytuj] Światowe wydobycie w przeliczeniu na czysty składnik

W światowym wydobyciu rud molibdenu w przeliczeniu na czysty składnik, wynoszącym w 2002 r. ok. 135 tys. ton przodowały: Chiny (39 tys. ton), USA (32 tys. ton) i Chile (30 tys. ton). Stosuje się je również do produkcji węglików spiekanych.

[edytuj] Historia

Ζwiązki molibdenu aż do końca XVIII wieku były mylone ze związkami innych pierwiastków, przede wszystkim węgla i ołowiu. W 1778 r. Carlowi Wilhelmowi Scheele udało się oddzielić molibden od grafitu i ołowiu oraz otrzymać tlenek z molibdenitu. W 1781 r. Peter Jacob Hjelm wyodrębnił metal w wyniku redukcji jego tlenku węglem. Molibden nie znalazł zastosowania poza laboratoriami aż do końca XIX wieku. Później właściwości jego stopów zostały dostrzeżone przez Francuzów.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Molibden
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Molibden”
Utwórz książkę