Momčilo Đujić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
photograph

Momčilo R. Đujić (ur. 27 lutego 1907 r. we wsi Topolje koło Knina, zm. 11 września 1999 r. w San Marcos w USA) – duchowny prawosławny, kolaborant odpowiedzialny za czystki etniczne ludności chorwackiej, dowódca czetnicki podczas II wojny światowej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Momčilo R. Đujić uczył się w szkole powszechnej w Kninie, a następnie gimnazjum w Szybeniku. Przeszedł jednak do seminarium prawosławnego w miejscowości Sremski Karlovci. W 1933 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Pierwsze probostwo objął w mieście Strmica koło Knina. Uczestniczył w demonstracjach w Belgradzie skierowanych przeciwko podpisaniu przez rząd jugosłowiański konkordatu ze Stolicą Apostolską na krótko przed agresją Niemiec na Jugosławię 6 kwietnia 1941 r.

Po powstaniu Niepodległego Państwa Chorwackiego (NDH) i pierwszych masakrach Serbów przez Chorwatów M. Đujić wraz z grupą swoich popleczników rozbroił posterunek żandarmerii w Strmicy. Kiedy w rejon Knina przybyło włoskie wojsko, znalazł się w obozie dla serbskich uchodźców. 13 sierpnia 1941 roku brał udział w spotkaniu z Włochami w miejscowości Pađeni, gdzie serbscy nacjonaliści podpisali umowę o kolaboracji z Włochami[1]. Latem 1941 r. sformował czetnicki oddział partyzancki w północnej Dalmacji, stając na jego czele. We wrześniu został dowódcą pułku czetnickiego "Petar Mrkonjić". Jego oddziały formalnie wchodziły w skład Ochotniczej Milicji Antykomunistycznej, podlegającej włoskim władzom okupacyjnym.

W 1942 r. otrzymał tytuł czetnickiego wojewody. Brał udział w organizowaniu Czetnickiej Dywizji Dinarskiej, a następnie został jej dowódcą. Walczył z komunistycznymi partyzantami i chorwackimi ustaszami, współpracując zarówno z Włochami, jak też Niemcami. Ponadto Dywizja Dinarska przeprowadzała czystki etniczne wśród Chorwatów. 10 lutego Đujić i pozostali dowódcy czetniccy, Ilija Mihić, Petar Baćović i Radovan Ivanišević, podpisali wspólną odezwę nawołującą Serbów do zniszczenia "Żydów komunistów"[2]. Pod koniec września 1943 r. dowództwo niemieckiej 114 Dywizji Piechoty otrzymało od najwyższego dowództwa rozkaz aresztowania M. Đujicia, co było związane z obawami przed rzekomym lądowaniem aliantów w Dalmacji i przyłączeniem się do nich czetników. Rozkaz został jednak zlekceważony przez lokalnych dowódców, gdyż potrzebowali oni pomocy do walki z komunistami Josipa Broz Tity. W grudniu 1944 r. Dywizja Dinarska wycofała się za zgodą władz NDH poprzez chorwackie Przymorze i Istrię do Słowenii. W pierwszych dniach maja 1945 r. skapitulowała przed Brytyjczykami.

Momčilo Đujić został aresztowany i osadzony w obozie w miejscowości Ebola we Włoszech. Wypuszczony na wolność wyjechał do USA, a następnie Kanady, gdzie założył Ruch Serbskich Czetników "Ravne Gore". W komunistycznej Jugosławii był oskarżony o zbrodnie wojenne i kolaborację oraz zaocznie skazany na karę śmierci. Władze amerykańskie jednak nigdy nie zgodziły się na wydanie go. Ostatni okres swojego życia spędził w Kalifornii.

28 czerwca 1989 r. M. Đujić nadał tytuł wojewody Vojislavowi Šešeljowi, przywódcy Serbskiej Partii Radykalnej (SRS), która odwołuje się do tradycji czetników. Odwołał go jednak w grudniu 1998 r. z powodu współpracy SRS ze Slobodanem Miloševiciem, którego polityki nie aprobował.

Przypisy

  1. Hoare, Marko Attila (2006). Genocide and Resistance in Hitler's Bosnia: The Partisans and the Chetniks. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-726380-8. s. 135
  2. Hoare, Marko Attila (2006). Genocide and Resistance in Hitler's Bosnia: The Partisans and the Chetniks. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-726380-8. s. 162

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Strona ravnogorskiego ruchu serbskich czetników (jęz. angielski)