Monarchia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj

Monarchia (gr. μοναρχία, monarchía – jedynowładztwo) – ustrój polityczny lub forma rządów, gdzie suwerenem jest jedna osoba[1], nazywana monarchą. Monarcha jest głową państwa zazwyczaj dożywotnio (z wyjątkiem Andory, Malezji, ZEA), jego funkcja jest często dziedziczna (z wyjątkiem monarchii elekcyjnych) i zwykle jego stanowisko jest nieusuwalne. Obecnie w wielu państwach monarcha pełni często jedynie funkcje reprezentacyjne i nie sprawuje realnej władzy.

Korona-symbol monarchii (rosyjska korona imperialna)

Spis treści

[edytuj] Historia ustroju

Pierwsze wspólnoty plemienne charakteryzowały się hierarchią. Na czele grupy stał wódz, którego można nazwać pierwszym monarchą. W starożytności monarcha zyskał praktycznie nieograniczoną władzę (zob. despotyzm), w niektórych krajach był uznawany za boga lub półboga (faraon, august), niekiedy pozostawał w łączności z bóstwami.

W średniowieczu europejskim powstała monarchia feudalna. Monarcha był najwyższym suwerenem, jednak nie zawsze miał realną władzę nad swoimi wasalami. Przyczyną tej sytuacji był brak możliwości wyegzekwowania przez władcę swojej władzy (musiałby zdobyć zamek krnąbrnego wasala). Najlepszym przykładem tego stanu jest wojna stuletnia, gdzie król Francji nie zdołał przez długi czas zapobiec wzrostowi w siłę swojego normańskiego wasala. Taka sytuacja doprowadziła do ograniczenia władzy monarszej, do powstania pierwszych parlamentów i kodyfikacji praw.

Wynalazek działa sprawił (XV wiek), że monarcha ponownie uzyskał możliwość karania niepokornych wasali. Doprowadziło to do ponownego wzrostu znaczenia monarchy, o władzy praktycznie nieograniczonej, czyli absolutnej. Monarchia absolutna Ludwika XIV była wzorem dla innych monarchów Europy, szczególnie Prus, Rosji i Szwecji.

Według panujących w średniowieczu w Europie poglądów, monarcha sprawował swoją władzę z woli Boga, a więc jego pozycja była niepodważalna.

Rozwój przemysłu i handlu, wzrost pozycji burżuazji i klasy średniej, rewolucja francuska (1789-1799) doprowadziły do upadku absolutyzmu. Okazało się, że król nie zawsze jest nieomylny, co więcej, po wydarzeniach rewolucji w Anglii (Oliver Cromwell) i Francji okazało się, że lud ma prawo do buntu przeciw swojemu władcy.

Ta sytuacja, wsparta przez powstanie Stanów Zjednoczonych (4 lipca 1776), wymusiła ograniczenia praw monarchy. Doprowadziło to do powstania monarchii konstytucyjnej, gdzie król był swego rodzaju urzędnikiem administracji, o nieco większych prawach niż pozostali ludzie.

Nieco inna sytuacja miała miejsce w Anglii, a następnie w Wielkiej Brytanii. Ustrój panujący w tym kraju określa się mianem monarchii parlamentarnej.

Upadek wielu monarchii nastąpił po I wojnie światowej. Nowo powstałe państwa (Czechosłowacja, Polska itd.) stały się republikami, w wielu przegranych krajach obalano monarchie zastępując je republikami (Rosja, Niemcy, Austro-Węgry, Turcja).

[edytuj] Formy monarchii w historii

Chrześcijańskie monarchie były cesarstwami, królestwami lub księstwami.

Islamskie monarchie są sułtanatami, emiratami, choć również zapożyczające nazwy europejskie, np. Królestwo Maroka.

Na Dalekim Wschodzie najważniejszymi monarchiami były cesarstwa w Indiach, Chinach i istniejące do dziś Cesarstwo Japonii.

Dawne monarchie wschodnie były chanatami i kaganatami, muzułmańskie - kalifatami, a prawosławne - caratami lub wielkimi księstwami.

[edytuj] Sukcesja tronu

Przeczytaj również: Sukcesja tronu

Zazwyczaj monarchie są dziedziczne, tzn. że po śmierci władcy tron obejmuje jedno z jego dzieci. W Europie początkowo był to najstarszy syn monarchy, później dopuszczano również córki (por. Jadwiga Andegaweńska, sankcja pragmatyczna). Czasem jednak zdarzało się, że monarcha umierał bezdzietnie, wówczas władzę mógł objąć brat monarchy lub inna osoba spokrewniona. Czasem osobę mógł wskazać w testamencie monarcha.

Często jednak zdarzało się, że sprawa sukcesji (czyli określenia, kto powinien objąć tron), była niejasna. Monarchowie byli ze sobą spokrewnieni i wielu z nich mogło mieć równe prawa do tronu. Często z tego powodu wybuchały wojny, np. wojna o sukcesję austriacką, wojna o sukcesję hiszpańską oraz wojna o sukcesję polską - choć w tym przypadku przyczyny były inne.

Niektóre państwa były monarchiami elekcyjnymi, tzn. takimi, gdzie monarchą zostawała osoba wybrana przez elektorów. Przykładem historycznych monarchii elekcyjnych mogą być takie państwa jak Państwo Kościelne, Polska i Litwa, Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, a obecnie − Watykan.

pocztówka-monarchowie panujący w 1908 r.

[edytuj] Obecne monarchie i monarchowie

Monarchie na świecie w 2012 r.

Obecnymi (2011) monarchiami są:

Obecnie istniejące formy monarchii – liczba

Państwa oznaczone gwiazdką (*) to państwa w unii personalnej ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej: "Commonwealth realms"(15), New Zealand Realm (2) i Dependencje brytyjskiej korony (3) - gdzie królową reprezentuje gubernator.

Zobacz też: Unia personalna

Rodzaje monarchii ze względu na sukcesję tronu:

Ustroje monarchii:

ograniczona przez konstytucję

    • monarchia parlamentarna - monarchia konstytucyjna w której rzeczywista władza spoczywa w rękach parlamentu i/lub rządu, zaś monarcha "panuje lecz nie rządzi"


Współczesne monarchie na świecie i panujący monarchowie.


Państwo forma monarchii ustrój monarchii dynastia[2]
lub monarchia elekcyjna
tytuł monarchy panujący portret od
 Andora księstwo konstytucyjna - parlamentarna 1.monarchia elekcyjna-z urzędu[3]
2.z urzędu[4]
1.Współksiążę francuski[5]
2.współksiążę episkopalny[6]
1.Nicolas Sarkozy[7]
2.Joan Enric Vives Sicília[8]
Nicolas Sarkozy (2008).jpg
Joan Enric Vives i Sicília i Artur Mas..jpg
2007
2003
 Antigua i Barbuda królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie[9] królowa Elżbieta II[10] Elizabeth II.jpg 1981
 Arabia Saudyjska królestwo absolutna Saudowie król Abdullah bin Abdulaziz Al Saud Abdullah of Saudi Arabia.jpg 2005
 Australia królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II [11] Elizabeth II.jpg 1952
 Bahrajn królestwo konstytucyjna al-Chalifa król Hamad ibn Isa al-Chalifa Hamad-Bin-Isa-Al-Khalifa.jpg 1999
 Bahamy królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[12] Elizabeth II.jpg 1973
 Barbados królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II [13] Elizabeth II.jpg 1966
 Belgia królestwo konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha król Albert II Koburg Albert II.jpg 1993
 Belize królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II [14] Elizabeth II.jpg 1981
 Bhutan królestwo konstytucyjna Wangchuk król Jigme Khesar Namgyel Wangchuck King Jigme Khesar Namgyel Wangchuck (edit).jpg 2006
 Brunei sułtanat absolutna sułtan Hassanal Bolkiah Hassanal Bolkiah 2002.jpg 1967
 Dania,  Grenlandia i
 Wyspy Owcze[15]
królestwo konstytucyjna - parlamentarna Glücksburgowie królowa Małgorzata II HM Margrethe II 2010 (cropped).jpg 1972
 Grenada królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II [16] Elizabeth II.jpg 1974
Guernsey Guernsey księstwo
Dependencja Korony brytyjskiej[17]
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie Książę Normandii [18] Elżbieta II [19] Elizabeth II.jpg 1952
 Hiszpania królestwo konstytucyjna - parlamentarna Burbonowie król[20] Jan Karol I Juan Carlos da Espanha.jpg 1975
 Holandia królestwo konstytucyjna - parlamentarna Oranje-Nasau królowa Beatrix Koningin Beatrix in Vries.jpg 1980
 Jamajka królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[21] Elizabeth II.jpg 1962
 Japonia cesarstwo konstytucyjna - parlamentarna epoka Gendai cesarz Akihito Emperor Akihito cropped 1 Hillary Rodham Clinton Emperor Akihito and Empress Michiko 20110417.jpg 1989
Jersey Jersey księstwo
Dependencja Korony brytyjskiej
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie Książę Normandii [22] Elżbieta II[23] Elizabeth II.jpg 1952
 Jordania królestwo konstytucyjna Haszymici król Abd Allah II ibn Husajn King abdullah ii of jordan.jpg 1999
 Kambodża królestwo konstytucyjna Norodom król Norodom Sihamoni Norodom crop.jpg 2004
 Kanada królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[24] Elizabeth II.jpg 1952
 Katar emirat absolutna As-Sani emir Hamad ibn Chalifa as-Sani Hamad bin Khalifa Al-Thani.jpg 1995
 Kuwejt emirat konstytucyjna Sabah emir Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah Aljabir sabah with bush.jpg 2006-
 Lesotho królestwo konstytucyjna Moshesh król Letsie III 1996
 Liechtenstein księstwo konstytucyjna Liechtensteinowie ksiażę Jan Adam II[25] Fürst Hans-Adam II. von und zu Liechtenstein (cropped).jpg 1989
 Luksemburg wielkie księstwo konstytucyjna - parlamentarna Burbonowie[26] wielki ksiażę Henryk Henri of Luxembourg (2009).jpg 2000
 Malezja federacja sułtanatów[27] konstytucyjna - parlamentarna monarchia elekcyjna Yang di-Pertuan Agong (król) Tuanku Abdul Halim 2011
Flag of the Isle of Man.svg Wyspa Man królestwo
Dependencja Korony brytyjskiej
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie Królowa, Pani Man[28] Elżbieta II[29] Elizabeth II.jpg 1952
 Maroko królestwo konstytucyjna Alawici król Mohamed VI Mohammed VI of Morocco.jpg 1999
 Monako księstwo konstytucyjna Grimaldi książę Albert II Albert II Monaco (2008).jpg 2005
 Niue królestwo
New Zealand Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[30] Elizabeth II.jpg 1974
 Norwegia królestwo konstytucyjna - parlamentarna Glücksburgowie król Harald V Harald V Norge.jpg 1991
 Nowa Zelandia królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[31] Elizabeth II.jpg 1952
 Oman sułtanat absolutna Al 'Bu Sa'id sułtan Kabus ibn-Said Qabus bin Said.jpg 1970
 Papua-Nowa Gwinea królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[32] Elizabeth II.jpg 1974
 Saint Kitts i Nevis królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[33] Elizabeth II.jpg 1983
 Saint Lucia królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[34] Elizabeth II.jpg 1979
 Saint Vincent i Grenadyny królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[35] Elizabeth II.jpg 1979
 Samoa królestwo (sporne)[36] konstytucyjna monarchia elekcyjna O le Ao o le Malo Tupua Tamasese Tupuola Tufuga Efi Tupua Tamasese Tupuola Tufuga Efi 00.jpg 2007
 Suazi królestwo absolutna 1.król
2.królowa-matka
1.Mswati III
2.Ntombi[37]
King Mswati III with Obamas cropped.jpg 1986
 Szwecja królestwo konstytucyjna - parlamentarna Bernadotte król Karol XVI Gustaw King Carl XVI Gustaf at National Day 2009 Cropped.png 1973
 Tajlandia królestwo konstytucyjna - parlamentarna Czakri król Bhumibol Adulyadej Bhumibol Adulyadej 2010-9-29 2 cropped.jpg 1946
 Tonga królestwo absolutna Tupou król Jerzy Tupou V 2006
 Tuvalu królestwo konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[38] Elizabeth II.jpg 1978
Stolica Apostolska
 Watykan[39]
państwo kościelne absolutna monarchia elekcyjna
z urzędu[40]
papież
Suwerenny Władca[41]
Benedykt XVI BentoXVI-30-10052007.jpg 2005
 Wielka Brytania[42] królestwo konstytucyjna - parlamentarna[43] Saksonia-Coburg-Gotha/Windsorowie królowa Elżbieta II Elizabeth II.jpg 1952
 Wyspy Cooka królestwo
New Zealand Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[44] Elizabeth II.jpg 1965
 Wyspy Salomona królestwo
Commonwealth Realm
konstytucyjna - parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha/ Windsorowie królowa Elżbieta II[45] Elizabeth II.jpg 1978
Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana z Jerozolimy z Rodos i z Malty Zakon Maltański państwo zakonne[46] konstytucyjna monarchia elekcyjna wielki mistrz Matthew Festing HMEH Fra' Matthew Festing, 79th Prince and Grand Master, SMOM.jpg 2008
 Zjednoczone Emiraty Arabskie federacja emiratów
konstytucyjna monarchia elekcyjna
(sporne)[47]
Prezydent[48] Chalifa ibn Zaid an-Nahajan- Khalifa Bin Zayed Al Nahyan.jpg 2004

Tytularna monarchia

 Fidżi - Tytuł królewski "Tui Viti" tradycyjnie przysługuje od 1878 monarchom brytyjskim. Mimo że 1978 Fidżi zostało ogłoszone republiką z prezydentem na czele, Wielka Rada Wodzów Plemiennych (80 dziedzicznych fidżyjskich wodzów plemiennych) nadal honorowo uznaje królową Elżbietę II jako "Tui Viti" bez realnej władzy w Fidżi. [49]Sama królowa nie rości sobie prawa do tego tytułu pozostawiając tę kwestię decyzji obywateli Fidżi.

[edytuj] Monarchie w ZEA i Malezji

Władcy poszczególnych emiratów Zjednoczonych Emiratów Arabskich

Władcy stanów w Malezji


[edytuj] Monarchie plemienne

W kilku państwach Afryki oraz w Indonezji i na Oceanii istnieją tradycyjne monarchie plemienne nie mające charakteru państwowego.

Są to m.in.:

[edytuj] Quasimonarchie

Współcześnie niektóre państwa rządzone metodami dyktatorskimi lub autorytarnymi mimo iż formalnie są republikami są uważane za quasi-monarchie.[50] Wynika to z faktu sukcesji władzy w obrębie jednej rodziny która stoi na czele państwa tak jak to dzieje się w dziedzicznych monarchiach. Przykłady quasi-monarchii:

  •  Korea Północna. Po śmierci prezydenta Kim Ir Sena w 1994, faktycznym przywódcą państwa został jego syn Kim Dzong Il. Po jego zaś śmierci w 2011 na czele państwa stanął jego syn - i wnuk Kim Ir Sena - Kim Dzong Un jako "Przywódca Partii, Armii i Narodu". Z tego powodu Korea Północna jest nazywana "monarchią totalitarna", mówi się też o "dynastii Kimów"[51]
  •  Gabon W latach 1967-2009 prezydentem był Omar Bongo po jego śmierci urząd prezydenta objął jego syn Ali Bongo Ondimba

[edytuj] Byłe monarchie

Poniżej podano wykaz współcześnie istniejących państw, które w okresie nowożytnym były monarchiami.

Flaga Państwo Typ monarchii Data zniesienia Ostatni monarcha Pretendent do tronu
Królestwo Afganistanu Afganistan królestwo 17 lipca 1973 Muhammad Zahir Chan Ahmed Szah Chan
Republika Środkowoafrykańska Afryka Środkowa cesarstwo 20 września 1979 Jean-Bédel Bokassa Jean-Bédel Georges Bokassa
Flag Kingdom Of Albania.svg Albania królestwo 7 kwietnia 1939 Zogu I Leka I
Cesarstwo Austriackie Austria cesarstwo 11 listopada 1918[54] Karol I Karol Tomasz Habsburg
Cesarstwo Brazylii Brazylia cesarstwo 15 listopada 1889 Piotr II Ludwik I
Bułgaria Bułgaria carstwo 15 września 1946 Symeon II tenże
premier Bułgarii 2001-2005
Flag of Burundi (1962 to 1966).svg Burundi królestwo 28 listopada 1966 Ntare V Estera I
Historia Chin Chiny cesarstwo 22 marca 1916 Yuan Shikai 袁缉燕
Flag of Montenegro (1876).png Czarnogóra królestwo 26 listopada 1918[55] Mikołaj I 1) Mikołaj II, 2) Aleksander I[56]
Flag of Bohemia.svg Czechy królestwo 28 października 1918[57] Karol III Habsburg Otto von Habsburg
Egipt Egipt królestwo 23 lipca 1952 Fuad II tenże
Cesarstwo Etiopii Etiopia cesarstwo 12 marca 1975 Haile Selassie I Zera Yacob Amha Selassie
Flag of Finland 1918 (state).svg Finlandia królestwo 14 grudnia 1918 Karol I 1) Maurycy I, 2) Maria I
Francja Francja cesarstwo 4 września 1870 Napoleon III 1) Jan III 2) Henryk VI 3) Ludwik XX
Grecja królestwo Konstantyn II tenże
Haiti Haiti cesarstwo
Haiti Haiti cesarstwo
Irak Irak królestwo 14 lipca 1958 Fajsal II Ra'ad bin Zeid
Jemen
Laos
Libia
Litwa
Meksyk Meksyk cesarstwo Maksymilian I Agustín de Iturbide y Green
Nepal Gyanendra Bir Bikram Shah Dev tenże
Niemcy
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska królestwo 25 listopada 1795
lub 25 stycznia 1831
lub 14 listopada 1918
Stanisław August Poniatowski
lub Mikołaj I
lub Rada Regencyjna
Maria Emanuel Wettyn
Portugalia Portugalia królestwo 4 października 1910 Manuel II Duarte Pio
Rosja Rosja cesarstwo 16 marca 1917 Michał II Romanow[58] Jerzy Michajłowicz Romanow
Rumunia Rumunia królestwo 1947 Michał I tenże
Rwanda
Serbia Serbia królestwo 1945 Piotr II Karadziordziewić Aleksander Karadziordziewić
Tunezja
Turcja
Tybet
Królestwo Węgier Węgry królestwo 16 listopada 1918[59], 1 lutego 1946[60] Karol IV[61] Karol Tomasz Habsburg
Wietnam
Włochy

[edytuj] Zobacz też

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o monarchii
Wikisłownik
Zobacz hasło monarchia w Wikisłowniku

Uwagi

Przypisy

  1. z wyjątkiem przypadków diarchii
  2. w przypadku monarchii dziedzicznej
  3. Andora nie jest monarchią elekcyjną w pełnym znaczeniu tego słowa gdyż Współksiążę francuski którym jest prezydent Francji, pochodzi z wyborów przeprowadzanych na terenie Francji, nie Andory
  4. Współksiążę episkopalny - biskup Seo de Urgel pochodzi z nominacji
  5. prezydent Francji
  6. biskup Seo de Urgel w Hiszpanii
  7. reprezentowany przez przedstawiciela - Christian Frémont
  8. reprezentuje go przedstawiciel - Nemesi Marqués Oste
  9. Windsorowie oficjalna nazwa linii angielskiej dynastii Saksonia-Coburg-Gotha od 1917
  10. królową reprezentuje gubernator Louise Lake-Tack
  11. królową reprezentuje gubernator generalnyQuentin Bryce
  12. królową reprezentuje gubernator generalny Arthur Foulkes
  13. królową reprezentuje p.o. gubernatora generalnegoElliot Belgrave
  14. królową reprezentuje gubernator generalny Colville Young
  15. Grenlandia i Wyspy Owcze choć posiadają bardzo szeroką autonomię (np. nie należą do UE), razem z Danią tworzą Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet)
  16. królową reprezentuje gubernator generalnyCarlyle Glean
  17. W ramach Guernsey - dependencja Sark, jest monarchią z seniorem na czele i lennem króla Anglii
  18. "Książe Normandii" oficjalny tytuł monarchy brytyjskiego na Wyspach Normandzkich (bez względu na płeć) http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx
  19. królową reprezentuje gubernator porucznik Fabian Malbon
  20. W pełnej tytulaturze króla Hiszpanii po słowach Z Bożej łaski król Hiszpanii znajdują się m.in tytuły król Portugalii i arcyksiążę Austrii, które są pozostałościami po czasach historycznego panowania władców Hiszpanii w tych państwach i nie stanowią obecnie podstawy do żadnych roszczeń o koronę
  21. królową reprezentuje gubernator generalny Patrick Allen
  22. "Książę Normandii" oficjalny tytuł monarchy brytyjskiego na Wyspach Normandzkich (bez względu na płeć) http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx
  23. królową reprezentuje gubernator porucznik Andrew Ridgway
  24. królową reprezentuje gubernator generalny David Lloyd Johnston
  25. faktycznie sprawami bieżącymi Liechtensteinu zajmuje się koregent Alojzy Liechtenstein, syn i następca tronu

  26. Linia Parmeńska dynastii Burbonów
  27. Yang di-Pertuan Agong (tytuł głowy państwa Malezji zwyczajowo tłumaczony jako "król", wybierany jest na na 5 letnią kadencje spośród władców dziewięciu stanów-sułtanatów
  28. monarcha brytyjski jest tytułowany na Man jako "król/królowa, Lord/Pani Man"
  29. królową reprezentuje gubernator generalny Adam Wood
  30. królową reprezentuje wysoki komisarz Anton Ojala
  31. królową reprezentuje gubernator generalny Jerry Mateparae
  32. królową reprezentuje gubernator generalny Michael Ogio
  33. królową reprezentuje gubernator generalny Cuthbert Sebastian
  34. królową reprezentuje gubernator generalny Pearlette Louisy
  35. królową reprezentuje gubernator generalny Frederick Ballantyne
  36. O le Ao o le Malo - tytuł głowy państwa Samoa. Tłumaczenie w przybliżeniu brzmi: "szef rządu". Pełni on głównie funkcję reprezentacyjne. Gdy Samoa ogłosiło niepodległość w 1962 roku, dwaj o le Ao o le Malo zostali powołani na urząd dożywotnio — Malietoa Tanumafili II i Tupua Tamasese Mea'ole. Po śmierci Tupua Tamasese Mea'ole w 1963 roku Malietoa Tanumafili II pozostał jedynym o le Ao o le Malo i pełnił tę funkcję do śmierci w 2007 roku. Jego następca został wybrany spośród czterech żyjących wielkich wodzów na pięcioletnią kadencję przez parlament. Konstytucja Samoa nie precyzuje, czy o le Ao o le Malo powinien być uznawany za prezydenta, a kraj za republikę, czy za króla, a kraj za monarchię. Za republiką przemawia pięcioletnia kadencja oraz wybór głowy państwa przez parlament. Jednak dożywotnie sprawowanie urzędu przez dwóch pierwszych o le Ao o le Malo oraz tytułowanie głowy państwa Jego Wysokość są cechami charakterystycznymi dla monarchii dlatego przyjęło się Samoa określać jako monarchię a O le Ao o le Malo jako króla.
  37. Ntombi - królowa-matka, współpanująca - z tytułem "Indovukazi" ("Wielka Słonica")
  38. królową reprezentuje gubernator generalny
  39. Watykan i Stolica Apostolska - stanowią państwa (suwerenne podmioty prawa międzynarodowego) o ustroju teokratycznym złączone ze sobą ścisłą unią personalną i funkcjonalną. Ich głową jest Papież - obecnie Benedykt XVI, w imieniu którego władze w Państwie Watykan sprawuje Prezydent Gubernatoratu Giuseppe Bertello
  40. Monarchią elekcyjną jest Stolica Apostolska-papież jest wybierany na konklawe, zostaje równocześnie głową Państwa Watykan na mocy unii personalnej łączącej oba podmioty
  41. Suwerenny Władca Państwa Watykańskiego - oficjalny tytuł papieża jako głowy Państwa Watykańskiego
  42. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
  43. Specyficzną cechą ustroju Wielkiej Brytanii jest brak konstytucji w znaczeniu formalnym (konstytucji spisanej). Zamiast tego, o ustroju państwa informuje konstytucja w sensie materialnym, to znaczy ogół norm i zasad dotyczących wykonywania władzy.
  44. królową reprezentuje Przedstawiciel Królowej Frederick Goodwin
  45. królową reprezentuje gubernator generalny Frank Kabui
  46. Zakon Maltański uznawany jest za podmiot prawa międzynarodowego na równi z państwami i organizacjami międzynarodowymi. Jego dwie rzymskie nieruchomości i jedna na Malcie posiadają status eksterytorialny. Zakon jest stroną umów międzynarodowych, utrzymuje stosunki dyplomatyczne, bierze udział w konferencjach międzynarodowych i działa w różnych organizacjach jako obserwator. Stanowi suwerenne państwo i jest oficjalnie uznawany przez rządy 92 państw na świecie (w tym Polskę), przy których posiada on swoich ambasadorów.
  47. Formalnie głowa Zjednoczonych Emiratów Arabskich nosi tytuł "prezydenta" (odpowiadający republice) i jest wybierana przez Federalną Radę Najwyższą na 5 letnią kadencję, lecz w praktyce władza przechodzi z ojca na syna (emirów Abu Zabi) i jest dziedziczna
  48. oficjalny tytuł głowy państwa ZEA, w praktyce jest on monarchą (zob. wyżej)
  49. Fiji votes to make Queen `supreme tribal chief' - The Independent (London, England) | HighBeam Research
  50. Book Review: "Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea" by Barbara Demick
  51. Po śmierci Kim Dzong Ila: Nowa-stara Korea Północna
  52. choć już w lipcu 2006 przekazał faktycznie obowiązki swemu bratu Raulowi Castro
  53. http://wiadomosci.onet.pl/swiat/fidel-castro-rezygnuje-z-przywodztwa-w-partii,1,4246813,wiadomosc.html/ Fidel Castro rezygnuje z przywództwa w partii
  54. Cesarz zrzekł się udziału w rządach, ale nie złożył formalnej abdykacji
  55. Włączenie królestwa do Serbii - utracenie niepodległości przez Czarnogórę.
  56. Pretendent z rodu Karadziordziwiciów wysuwa swoje roszczenia powołując się na zapisy deklaracji z Korfu, w której rządy państw członkowskich przyszłego SHS, zrzekają się w imieniu swych władców tytułów monarszych na rzecz króla Serbii Piotra I.
  57. Proklamacja Republiki Czechosłowackiej
  58. teoretycznie ostatni car Rosji. 15 marca 1917 Mikołaj II abdykował na rzecz swego brata Michała , który jednak odmówił przyjęcia/zrzekł się tronu następnego dnia
  59. Rezygnacja z udziału w rządach króla Karola
  60. Proklamacja republiki po okresie regencji Horthy'ego.
  61. W okresie międzywojennym monarchia węgierska nie miała króla, a funkcję regenta pełnił Miklós Horthy.

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach