Monogamia (biologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Zobacz też: monogamia w odniesieniu do ludzi.
Papużki nierozłączki (agapornis) tworzą trwałe związki monogamiczne
Łabędź niemy to gatunek monogamiczny. Rozpad pary łabędzi dotyczy mniej niż 2% wszystkich par[1]

Monogamia (stgr. μονογαμία, od μόνος monos "jedyny" i γάμος gámos "poślubienie"[2]) – system kojarzeń polegający na okresowym lub stałym współżyciu jednego samca z jedną samicą. U niektórych gatunków (np. niektóre ptaki, ssaki i ryby) monogamia jest stałą cechą wszystkich osobników (gatunek monogamiczny).

Większość (ponad 90%) ptaków jest monogamiczna w sensie społecznym, a nie genetycznym. Posiadanie jednego gniazda przez jednego samca i jedną samicę nie oznacza, że samiec zapładnia wyłącznie tę samicę, z którą ma gniazdo – wiele piskląt w przeciętnym gnieździe nie pochodzi od samca, do którego należy gniazdo[3][4]. Wielkość jąder ptaka zależy od jego systemu tworzenia par. Największe jądra mają ptaki poliandryczne lub monogamiczne żyjące w koloniach dających wiele możliwości do stosunku seksualnego z innymi samicami. W koloniach ptaków zapewnia to samcom posiadanie większej liczby potomstwa, a samicom posiadanie lepszego jakościowo potomstwa.

Większość ssaków jest poligamiczna, choć niektóre gatunki cechują monogamiczne systemy kojarzeń[5] (około 7% ssaków angażuje się w monogamię społeczną). Z czterech rodzajów małp homonidalnych (gibony, orangutany, goryle i szympansy) tylko gibony zawierają coś w rodzaju małżeństw. Pary gibonów żyją w wiernych związkach w lasach południowo-wschodniej Azji, gdzie prowadzą samotne życie na określonym terytorium.

Biologia rozrodu u wilków oparta jest o monogamiczny system kojarzeń[6]

Przypisy

  1. Polska Grupa Badania Łabędzi: Łabędź niemy (Cygnus olor) (pol.). [dostęp 2011-05-29].  Cytat: Łabędź niemy jest gatunkiem monogamicznym o silnych więziach partnerskich. Rozpad pary następuje bardzo rzadko i dotyczy mniej niż 2% wszystkich par. Po śmierci partnera, drugi ptak przyłącza się do stada osobników nielęgowych gdzie poszukuje nowego towarzysza.
  2. Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
  3. Por. Westneat, D.F., Stewart, I.R.K.. Extra-pair paternity in birds: causes, correlates, and conflict. „Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics”. 34 (2003). s. 365–396. doi:10.1146/annurev.ecolsys.34.011802.132439. 
  4. Por. Birkhead, T.R., Møller, A.P.. Extra-pair copulations and extra-pair paternity in birds. „Animal Behaviour”. 49 (1995). s. 843–8. 
  5. Newsweek: Jesteśmy "umiarkowanymi" poligamistami (pol.). 2011-02-15. [dostęp 2011-05-29].  Cytat: Zaledwie ok. 4 procent z 5000 gatunków ssaków zawiązuje monogamiczne związki. Do lojalności (…) skłonne są bobry i wilki.
  6. Kamil Wierus: O wilku mowa (pol.). [dostęp 2011-05-29].  Cytat: Jak wspomniałem, jedynie para przewodników jest upoważniona do rozrodu, zdarza się jednak, że korzystając z zamieszania samicę alfa pokryje inny samiec albo względy basiora zdobędzie inna samica. Z reguły jednak wilki pozostają jednak monogamiczne. Ich rytuał bywa zaskakująco czuły: kąsanie i "całowanie" szyi, lizanie pysków, ocieranie się o siebie, co więcej, wilk, który zostanie oddzielony od swojej suki (i nawzajem), uparcie szuka wybranego już partnera.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]