Montezuma I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Montezuma I. Ilustracja z Kodeksu Mendoza

Montezuma I Ilhuicamina (nahuatl: Motēuczōma Ilhuicamīna [moteːkʷˈsoːma ilwikaˈmiːna]), również Moctezuma I, Moteuczoma I, zwany Gniewnym (nazwisko można tłumaczyć „samotny, który wystrzela strzałę w niebo”); (? – 1469).

Był synem azteckiego władcy Huitzilihuitla (ok. 1380 – ok. 1417) i Miahuaxihuitl (Quemavaca), bratem Chimalpopoki (? - 1427/1428). Jako piąty tlatoani Tenochtitlanu w roku 1440 objął władzę po Itzcoatlu (ok. 1380 - 1440).

Pozostawał w zawartym przez poprzednika bardzo korzystnym dla Azteków Trójprzymierzu z sąsiednimi cywilizacjami: miastem-państwem Texcoco i małym suwerennym królestwem Tlacopán (Tacuba). W tym umiejętnie skonstruowanym sojuszu 4/5 wszelkich zdobyczy w wyprawach wojennych dzielone było między Azteków i Texcoco, a 1/5 przypadała Tlacopán. Dzięki temu układowi małe państwo przekształciło się w przywódcę największego sojuszu militarnego w całym regionie.

Sprzymierzony z długowiecznym królem Texcoco, legendarnym władcą-mędrcem Nezahualcoyotlem (14281472), umocnił hegemonię Azteków (Méxicas) nad Doliną Meksyku i przekroczywszy góry otaczające Anahuac rozpoczął ekspansję w kierunku wschodnim i południowym, aż do Zatoki Meksykańskiej. Méxicas podbili i poddali swemu protektoratowi liczne plemiona i miasta-państwa (Huastec, Totonac) na terenie dzisiejszych stanów Morelos, Guerrero, Puebla oraz częściowo Veracruz. W efekcie tych działań Aztekowie uzyskali dostęp do takich egzotycznych dóbr jak: kakao, drzewa kauczukowe, bawełna i pióra kwezali.

Po powodzi w roku 1452 doszło do klęski głodu (14521454). Wtedy to Montezuma nakazał usypać tamy, by uchronić Tenochtitlan przed okresowo występującymi powodziami, nakazał też budowę akweduktu z podwójnym systemem rur zaopatrującego mieszkańców tego wielkiego już miasta w wodę pitną ze źródeł tryskających na wzgórzu Chapultepec. Kontynuował także rozbudowę stolicy.

Podboje Azteków

Za panowania Itzcoatla i Montezumy I, czyli w latach 14281469 ostatecznie ukształtował się system federacyjny w państwie Azteków.

Montezuma I zmarł w 1469 r. Jego żoną była Chichimecacihuatzin, z którą miał trzy córki: Atotoztli (Huitzilxochtzin), Iquehuacatzin i Mahchimaleh. Najstarsza z nich, Atotoztli została żoną Tezozomoca, syna Itzcoatla, a z kolei ich synowie: Axayacatl, Tizoc i Ahuitzotl byli kolejnymi władcami Azteków po Montezumie I .

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

4. Acamapichtli
Tlatoani Tenochtitlanu w l. 1376 – 1395
     
    2. Huitzilíhuitl (ok. 1379 - 1417)
Tlatoani Tenochtitlanu w l. 1396 – 1417
5. Tezcatlan Miyahuatzin
       
      1. Montezuma I
6. Nieznany
   
    3. Miahuaxihuitl (Quemavaca)
   
7. Nieznana
     
 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://weber.ucsd.edu/~dkjordan/arch/aztecchron.html

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Itzcoatl
Aztec calendar stone.JPG Tlatoani Tenochtitlanu
(1440 - 1469)
Aztec calendar stone.JPG Następca
Axayacatl