Montserrat (góra)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Masyw Montserrat

Montserrat - masyw górski w Katalonii. Nazwa, która oznacza górę "postrzępioną", odnosi się do malowniczych kształtów mocno zerodowanego masywu. Z pewnej odległości góra przypomina piłę, z zębami skierowanymi ku niebu. Najwyższy szczyt, Sant Jeroni, wznosi się na wysokość 1237 m n.p.m.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Masyw Montserrat leży około 40 km na północny zachód od Barcelony. Ciągnie się na długości ok. 10 km z południowego zachodu na północny wschód.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Góry te zbudowane są głównie z konglomeratów i zlepieńców, które powstały w niewielkim, wewnętrznym morzu katalońskim przed 50-35 milionami lat. Materiał na nie, w postaci zróżnicowanego wymiarowo skalnego granulatu (od drobnego żwirku po otoczaki o średnicy sięgającej do kilkudziesięciu centymetrów), przyniosły dawne wartkie rzeki z pobliskiego, znacznie starszego masywu katalońsko-balearskiego. Warstwa kamieni, spojonych ilastym, wapiennym lepiszczem, osiągnęła grubość sięgającą 1000 m. Na początku oligocenu została ona wydźwignięta i potrzaskana licznymi pęknięciami, które wyznaczyły główne kierunki działania erozji. Z czasem powstały tu całe zgrupowania obłych szczytów i turni o prawie gładkich ścianach, nierzadko podciętych od dołu, dzielących się na wyraźne piętra. W warstwach o mniejszej odporności, rozdzielających te piętra, powstały liczne nisze i schroniska skalne, a nawet płytkie jaskinie, zaadaptowane znacznie później przez mnichów z klasztoru Montserrat na pustelnie.

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Flora Montserrat liczy ok. 1250 gatunków. Roślinność – podobnie jak w innych niezbyt wysokich górach strefy śródziemnomorskiej - jest tu mocno zróżnicowana nie tylko w zależności od wysokości n.p.m., ale również w zależności od wystawy zboczy. Po stronie zacienionej (północnej i wschodniej), pas regla dolnego sięga do 650 m n.p.m., regla górnego – do 800 m n.p.m. Powyżej rozciąga się strefa bezleśna, poza obszarami litych skał i skalistych usypisk porośnięta niską roślinnością krzaczastą lub zielną. Najbardziej charakterystycznym gatunkiem drzewa w lasach gór Montserrat jest dąb ostrolistny. Występuje on tu w kilku odmianach różniących się kształtem liści (jedne są wydłużone, całobrzegie, drugie – owalne, z brzegami kolczastymi, jeszcze inne wyraźnie ząbkowane, spodem kutnerowato owłosione), zarówno w formie drzewiastej jak i krzaczastej. Obok niego znajdziemy tu sosnę alepską o długich, wiotkich igłach i szereg gatunków krzewów, m. in. świdośliwę jajowatą. W strefie regla górnego rosną m. in. typowy przedstawiciel zbiorowisk roślinności twardolistnej, zwanej tu boscdąb portugalski, klon włoski, klon polny, cis pospolity, a w warstwie krzewów towarzyszą im m. in. leszczyna pospolita, kalina wawrzynowata i bukszpan.

Strona słoneczna – cieplejsza i bardziej sucha – ma jedno piętro leśne, sięgające ok. 1000 m n.p.m. Gatunkami lasotwórczymi są tu również głównie dąb ostrolistny i sosna alepska. Towarzyszy im jednak znacznie więcej gatunków krzewów: jałowiec pospolity, jałowiec fenicki, jałowiec kolczasty, sięgający niespełna 2 m wysokości krzaczasty dąb skalny o wieczniezielonych liściach, przewiercień krzewiasty, biało kwitnący wrzosiec drzewiasty oraz kwitnący kwiatami wyraźnie różowymi wrzosiec wielokwiatowy. Pospolite są rośliny znane z kuchni: rozmaryn i tymianek.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Fauna gór jest stosunkowo uboga. Z większych ssaków występuje tu dzik, poza tym kuna domowa i wiewiórka. Bardzo rzadko pojawia się nocny drapieżnik – żeneta. Szczeliny skalne i jaskinie stanowią kryjówki dla 12 gatunków nietoperzy. Spośród ptaków przeważają gatunki ściśle związane z gołymi skałami: jerzyk alpejski (po katalońsku ocell), większa od naszych gatunków jaskółka skalna (kat. roquerol) oraz pomurnik. Gnieździ się tu też orzeł południowy o półtorametrowej rozpiętości skrzydeł oraz sokół wędrowny.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W celu ochrony przyrody masywu w 1987 r. powołany został Park Przyrodniczy Montserrat (hiszp. Parc Natural de Montserrat). Jego powierzchnia wynosi 3 630 ha (w tym 1 981 ha rezerwatów przyrody), zaś strefa ochronna - 4 039 ha.

Klasztor Montserrat[edytuj | edytuj kod]

Na zboczach masywu znajduje się klasztor benedyktynów, najświętsze miejsce Katalończyków, sanktuarium Czarnej Madonny z Montserrat.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barański Mirosław J.: Montserrat. Góry przy okazji..., w: „Gazeta Górska” R. XXII, nr 3 (87), lato 2014. Wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, s. 36-39.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Klasztor Montserrat