Morawska Wołoszczyzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wołoch z Brumova, rycina z 1787 roku

Wałachy, Wałaskie - Morawska Wołoszczyzna, (cz. Valašsko) - niewielki region etnograficzny w północnych Morawach, nad granicą czesko-słowacką.

Czeska nazwa tego regionu, Valašsko jest tożsama z nazwą krainy historycznej w Rumunii (pol. Wołoszczyzna, łac. Valachia) nazwanej tak od romańskich (tzn. mówiących ludową łąciną) pasterzy zwanych przez okolicznych Słowian Włachami, Włochami, Wołochami czy Wałachami. W poszukiwaniu pastwisk wędrowali oni wzdłuż Karpat, docierając aż na Morawy.Do morawskiej Wołoszczyzny zalicza się dziś w przybliżeniu tereny powiatu Vsetín i części powiatu Zlín z miastem Valašské Klobouky. Granice regionu nie są jednoznacznie określone, ponieważ zależą od przyjętego wyznacznika. Dziś jest nim najczęściej poczucie tożsamości regionalnej mieszkańców, dawniej określano je na podstawie języka lub głównego zajęcia. Główne miasta regionu to Nový Jičín, Frenštát pod Radhoštěm, Valašské Meziříčí, Vsetín i Rožnov pod Radhoštěm.

Słabo nadające się do rolnictwa górskie tereny północno-wschodnich Moraw były rzadko zasiedlone. W XIII wieku skolonizowane zostały nizinne partie terenu, natomiast partie górskie pozostały bezludne. Dopiero w XVI wieku w toku kolonizacji wołoskiej w całych północno-wschodnich Morawach powstała gęsta sieć osad pasterskich lokowanych na prawie wołoskim. Region ich największego skupienia nazwano Morawską Wołoszczyzną.

Skład etniczny ludności osiadłej na Morawskiej Wołoszczyźnie jest sporny. Obecnie przyjmuje się, że tworzyli go przede wszystkim Słowianie - Rusini, Polacy i Słowacy, a tylko w części Wołosi. Było to skutkiem faktu, że Morawska Wołoszczyzna została zasiedlona w końcowej fazie kolonizacji wołoskiej, gdy ta sięgnęła głęboko w ziemie słowiańskie, pociągnąwszy za sobą licznych Słowian z podnóży Karpat.

Z początku Wołosi zachowywali odrębność prawną i etniczną, lecz w stosunkowo krótkim czasie doszło do zlania się ich z miejscową morawską ludnością. Śladem odrębności pozostała kultura ludowa regionu i specyficzny dialekt.

W latach 1620-1644 Wołosi morawscy buntowali się przeciwko władzy habsburskiej w obronie swych tradycyjnych wolności. Powstanie zostało krwawo stłumione. W XVIII wieku potajemnie wyznawano tu protestantyzm, który zwalczały habsburskie władze.

W Rožnovie pod Radhoštěm znajduje się skansen "Valašské muzeum v přírodě" prezentujący ludową kulturę materialną regionu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]