Mordechaj Rokeasch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Mordechaj Rokeach (ur. w 1902, zm. 17 listopada 1949), zwany także Mordechajem z Biłgoraja, był potomkiem dynastii chasydzkiej z Bełza, jego bratem przyrodnim był Aharon z Bełzu, czwarty rabin Bełza. Był synem (z drugiego małżeństwa) trzeciego rabina Bełzu Yissachar Dov Rokeacha (I). Jego jedyny syn, Yissachar Dov Rokeach (II), był ostatnim i aktualnym rabinem Bełza.

Od 1927 do wybuchu II Wojny Światowej, Mordechaj pełnił funkcję rabina Biłgoraja, z którego to powodu był znany w okolicy. Po wybuchu wojny, wraz z bratem Aharonem, uciekł z okupowanej przez Niemców Europy. Udało im się dotrzeć do Izraela w lutym 1944 roku, jako jedynym żyjącym członkom swoich rodzin i poświęcili się odbudowie chasydyzmu Bełskiego zniszczonego przez Holokaust.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Mordechaj był jednym z siedmioro dzieci rabina Yissachara Dov Rokeacha, trzeciego rabina Bełza i jego drugiej żony Hai Devorah.

Rabin Yissachar Dov nadzorował edukację Mordehaja w zakresie studiowania Tory, ucząc go każdego wieczora przez 3 godziny[1]. Reb Mottele, jak był wówczas nazywany, stał się znany z powodu swoich dogłębnych studiów religijnych, szerokiej wiedzy oraz zdolności oratorskich[2].

Ożenił się z Szewą, córką rabina Mosze Arona Rabinowicza z Kobrynia. Jego starsza córka, zmarła w wieku 3 lat w 1931. Druga córka Rywka Miriam została zamordowana przez hitlerowców wraz z żoną w Kobryniu.

W 1920 roku, przyjął propozycję objęcia stanowiska rabina Biłgoraja. Pomimo, że jego ojciec zgodził się na to, Mordechaj przeniósł się do tego miasta dopiero po śmierci ojca w 1926 roku. Jego starszy brat Aharon objął pozycję rabina Bełzu.

W Biłgoraju, Mordechaj służył jako duchowy przywódca i nauczyciel miejscowej społeczności żydowskiej. Utworzył także lokalny ośrodek studiów nad Torą.

Pomimo swojego rozgłosu, Mordechaj był zawsze podporządkowany swojemu bratu Aharonowi. Konsultował z nim wszystkie ważne kwestie.

Ucieczka z Europy[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II Wojny Światowej rozpoczętą inwazją hitlerowskich Niemiec na Polskę, Biłgoraj został zbombardowany a wielu jego żydowskich mieszkańców uciekło (najprawdopodobniej wraz z armią czerwoną, która przez kilka dni stacjonowała w Biłgoraju a potem oddała go po wycofaniu się na mocy porozumienia Niemcom). Mordechaj oraz jego rodzina wraz z innymi uciekinierami udał się do Porycza, kilka kilometrów na północ od miejscowości Sokal (obecna Ukraina), a potem do rodzinnego domu żony w Berezanach (Ukraina). W międzyczasie bełscy hasydzi w Izraelu, Anglii oraz USA zaangażowali przeniesienie rabina Bełzu do Sokala a następnie do Przemyślan (Ukraina) gdzie przebywał przez niemal rok. Po rozpoczęciu Operacji Barbarossa 22 czerwca 1941, Sokal będący na linii frontu został zdobyty przez Niemców już pierwszego dnia. Przemyślany zostały zdobyte 1 lipca. Rabin ukrył się i uniknął niemieckich patrolu, lecz nie mógł uciec bez swojego brata. Mordechaj wysłał swoją żonę i córkę do domu ojca w Kobryniu, podczas gdy żona Aharona i jego pięcioro dzieci pozostało w Przemyślanach pod opieką jednego z Chasydów. Wszyscy zostali potem zamordowani przez hitlerowców.

Dzięki wysiłkom oraz pieniądzom od zagranicznych członków Bełskiego ruchu chasydzkiego, Mordechaj z bratem zostali przetransportowani razem z dwoma innymi Chasydami został przerzucony do Wiśnicza, następnie do getta w Bochni, potem do getta krakowskiego a potem znowu do Bochni unikając łapanek i deportacji.

Podczas ucieczki bracia wydostali się z okupowanej Polski na Węgry przez agenta wywiadu węgierskiego zaprzyjaźnionego z Żydami. Uciekinierzy wyposażeni w charakterystyczne odznaki oraz ze zgolonymi pejsami zostali wzięci za rosyjskich generałów i przetransportowani do Budapesztu celem udzielenia wyjaśnień.

Aharon i Mordechaj spędzili 8 miesięcy w Budapeszcie, a potem otrzymali od agencji żydowskiej certyfikaty uprawniające do wyjazdu do Izraela. Ich decyzja o opuszczeniu Europy została oprotestowana przez społeczność żydowską na Węgrzech, jako że chciała ona by obydwaj służyli jako rabini. Po podtrzymaniu decyzji zostali pożegnani z honorami i udali się w podróż.

W styczniu 1944, obydwaj wsiedli do pociągu Orient Express udając się do Istambułu. Po przekroczeniu cieśniny Bosfor przy pomocy promu, stali się obiektem zainteresowania lokalnego wywiadu brytyjskiego jako "obcy" przybywający z terenów okupowanych przez Niemców. Potem zostali aresztowani przez syryjską policję i wraz z piętnastoma innymi uciekinierami przetrzymywani na posterunku policji. Dzięki pomocy izraelskiego rabina Chaima Herzoga, zostali uwolnieni i przez Trypolis przedostali się do Izraela.

Mordechaj oraz jego brat ponownie się ożenili w Izraelu po wojnie. Mordechaj pojął za żonę Miriam, córkę rabiego Tzvi Hershel Glick. Umarł 17 listopada 1949 roku na skutek choroby. Jego jedyny syn Yissachar Dov, został wychowany przez brata Aharona.

Przypisy

  1. Landesman, Yeruchem. "The Younger Brother". Mishpacha Magazine, 15 listopada 2006, pp. 24-27.
  2. Israel, Yosef (2005). "Rescuing the Rebbe of Belz". NY:Mesorah Publications, Ltd. ISBN 1-57819-059-2.