Morské oko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Morskie Oko

Morské oko (właśc. Veľké Vihorlatské jazero; pol. Morskie Oko) – jezioro w centralnej części gór Wyhorlat we wschodniej Słowacji, na południowy wschód od szczytu Sninský kameň. Największe jezioro osuwiskowe w słowackich Karpatach i trzecie największe naturalne jezioro Słowacji. Wysokość lustra wody: 618 m n.p.m.

Pochodzenie jeziora[edytuj | edytuj kod]

Morské oko jest starym jeziorem pochodzenia osuwiskowego. Powstało w końcu plejstocenu, kiedy to ze wschodnich stoków Motrogonu i Jedlinki, zbudowanych ze słabo zwięzłych tufów wulkanicznych, zeszło ogromne osuwisko i zatamowało dolinę potoku Okna. Osuwisko miało szerokość 800 i długość 1900 m. Z czasem dawna Okna utorowała sobie odpływ przez osuwisko, a uformowane tak jezioro miało powierzchnię niecałych 8 ha.

W latach 80. XIX wieku właścicielka okolicznych lasów, hrabina Vanderbildt, kazała wybudować w zamknięciu jeziora tamę, która podniosła poziom jego wód o 3 m (niektóre źródła mówią nawet o 5 m). Dzięki temu powierzchnia jeziora wzrosła do obecnych 13,84 ha.

Ukształtowanie, hydrologia[edytuj | edytuj kod]

Jezioro ma kształt wydłużony i linię brzegową rozczłonkowaną kilkoma zatokami w rejonach ujść zasilających je potoków. Brzegi od strony zachodniej i północnej mają łagodne nachylenie, są pokryte naturalnym piaskiem. Brzegi wschodnie są strome i kamieniste. Długość jeziora wynosi obecnie 775 m, maksymalna szerokość 312 m. Największa głębokość (mniej więcej w centralnej części zbiornika) wynosi pomiędzy 25 a 26 m. Dno jeziora jest muliste, u ujść potoków często pokryte wolno rozkładającymi się liśćmi buków, porastających jego brzegi. Kolor wody z reguły ciemnozielony. Woda od głębokości 9 m aż po dno ma przez cały rok prawie stałą temperaturę, pomiędzy +4,4 a +4,8°C.

Jezioro zasila 6 potoków (w tym: źródłowy potok Okny) oraz szereg okresowych cieków wodnych. Wypływa z niego jeden potok – Okna.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Jezioro zamieszkuje kilka gatunków ryb, z których pierwotnego pochodzenia są prawdopodobnie jedynie pstrąg potokowy, śliz pospolity i strzebla potokowa. W późniejszym okresie pojawiły się tu głowacz pręgopłetwy, okoń europejski i karaś pospolity. Do sztucznie wprowadzonych gatunków należą pstrąg tęczowy (introdukowany na początku XX wieku) i kleń (zawleczony również w XX wieku). Jezioro zamieszkuje także rak rzeczny. W otoczeniu jeziora występują m.in. wydra europejska i bocian czarny.

Ochrona jeziora[edytuj | edytuj kod]

Jezioro leży na obszarze chronionego krajobrazu Wyhorlat (Chránená krajinná oblasť Vihorlat), na terenie narodowego rezerwatu przyrody Morskie Oko (Národná prírodná rezervácia Morské oko) o powierzchni 108,48 ha. Objęte jest całkowitą ochroną. Zabroniona jest kąpiel w nim, uprawianie sportów wodnych oraz połów ryb.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Z miejscowości Remetské Hámre prowadzi do jeziora przyrodnicza ścieżka dydaktyczna (Náučný chodník Remetské Hámre – Morské oko).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bizubová Mária: Náučný chodník Remetské Hámre – Morské oko, w: Krásy Slovenska R. LXXXVI, nr 5-6/2009, s. 20-21;
  • Ponec Jozef, Mihálik Štefan: Prírodné rezervácie na Slovensku, wyd. Vydavateľstvo Osveta, Martin 1981, s. 96-100;