Morszczyn pęcherzykowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Morszczyn pęcherzykowaty
Fucus vesiculosus Wales.jpg
Systematyka[1]
Supergrupa Chromalveolata, stramenopile[2]
Królestwo protisty
Klad chromisty
Klad Ochrophyta
Klad Phaeista
Klad Marista
Klasa brunatnice
Rząd Fucales
Rodzina morszczynowate
Rodzaj morszczyn
Gatunek morszczyn pęcherzykowaty
Nazwa systematyczna
Fucus vesiculosus L.
Sp. Pl. 1158. 1 maja 1753
Synonimy

Fucus balticus, Fucus inflatus, Halidrys vesiculosus, Virsodes vesiculosum, Fucus excisus

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Morszczyn pęcherzykowaty (Fucus vesiculosus) – glon należący do brunatnic.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w wodach przybrzeżnych północnego Atlantyku i Oceanu Arktycznego oraz ich mórz, zarówno po stronie amerykańskiej, jak i afrykańsko-europejskiej (m.in. w Bałtyku i Morzu Białym, choć rzadziej niż w pełnosłonych wodach oceanicznych). Istnieją również doniesienia o występowaniu na wybrzeżach Brazylii, jednak są one kwestionowane[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Jest to glon morski o taśmowatej plesze opatrzonej pęcherzami pławnymi. Zbudowany z trzech części

  • Ryzoidu – odpowiednik korzeni,
  • Kauloidu – odpowiednik łodygi,
  • Fylloidu – odpowiednik liści.

Wysokość plechy dochodzi do 1 m. Do podłoża jest przytwierdzony za pomocą tarczki. Na końcach rozgałęzień plechy umieszczone są organy rozmnażania (lęgnie i plemnie) zebrane w tzw. konceptaklach.

Morszczyn pęcherzykowaty u brzegu wysepki Fredriksø (archipelag Ertholmene na Bałtyku)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Stosowany jako składnik mieszanek ziołowych, kosmetyków oraz w kuchni. W suszonej postaci dostępny w sklepach ze zdrową żywnością. Surowcem są odsolone i wysuszone plechy morszczynów zawierające 0,03-0,1% jodu, przy czym co najmniej 0,02% jest organicznie związane w postaci pochodnych tyroniny. Zawartość jodu zależy m.in. od stopnia zasolenia danego akwenu. Oprócz jodu plechy morszczynu zawierają m.in. magnez, mangan, miedź, cynk, sód, potas, siarkę, chlor, nieco bromu, ślady arsenu, mannitol (5-12%), brunatny barwnik fukoksantynę oraz polisacharydy: kwas alginowy (12-19%), laminarynę i fukoidynę. Dzięki polisacharydom znajduje on zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. Wielocukier, algina, obecny w ścianie komórkowej morszczynu jest wykorzystywany przy produkcji lodów i kosmetyków. Morszczyn z dobrym skutkiem jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i miażdżycy. Ponieważ poprawia przemianę materii jest doskonałym preparatem odchudzającym. Jod poprzez stymulację tarczycy przyśpiesza spalanie kalorii. W wyniku wielu eksperymentów przeprowadzonych w ciągu ubiegłego wieku, lekarze zauważyli, że ludzie przyjmujący jod szybko chudną[potrzebne źródło]. Ze względu na właściwość pęcznienia kwasu alginowego, co sprzyja efektowi przeczyszczającemu, stosowany jest jako dodatek do mieszanek i preparatów regulujących wypróżnienia. Ponadto preparaty z morszczynu służą profilaktycznemu uzupełnianiu mikroelementów w diecie. W skład ziół i mieszanek stosowanych w tych celach, wchodzą odsolone i wysuszone plechy morszczynowe zawierające nie mniej niż 0,1% jodu.

Ze względu na zmienność składu surowca i zawartości jodu, stosowanie morszczynu w niedoczynności tarczycy nie jest wskazane, może przy przedawkowaniu wywołać niepożądane objawy nadczynności tarczycy. Lepsze wyniki w tym przypadku daje stosowanie preparatów jodowych o oznaczonej zawartości lub hormonów tarczycy. Uzasadnione może być stosowanie w przypadku obrzęku śluzowatego.

Morszczyn przyspiesza przemianę materii, zapobiega arteriosklerozie[potrzebne źródło]. Polisacharydy mają działanie przeczyszczające.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce objęty ochroną gatunkową od 2004 r. (jako jedyny przedstawiciel protistów roślinopodobnych)[3][4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 M.D. Guiry, G.M. Guiry: Fucus vesiculosus Linnaeus (ang.). AlgaeBase. [dostęp 2011-10-26].
  2. Adl. The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists. „J Eukaryot Microbiol”. 52 (5), s. 399–451, 2005. doi:10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x. 
  3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764)
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669. ISBN 8320028469.