Morvan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pasma górskiego. Zobacz też: inne znaczenia słowa Morvan.
Morvan
Widok na Morvan
Widok na Morvan
Najwyższy szczyt Haut-Folin
(901 m n.p.m.)
Długość {{{Długość}}} km
Kontynent Europa
Państwo  Francja
Loc Morvan.png
Obszar zajmowany przez pasmo górskie

Morvan – pasmo górskie we Francji w regionie Burgundii, znajdujące się na pograniczu czterech departamentów: Nièvre, Yonne, Côte-d'Or i Saône-et-Loire na północny wschód Masywu Centralnego[1]. Góry należące do pasma Morvan zbudowane głównie z granitu oraz bazaltu powstałego podczas orogenezy hercyńskiej. W okresie orogenezy alpejskiej uległy rozpadowi na swoich pograniczach, stwarzając obniżenia z trzech stron, przechodząc w wapienne płaskowyże.

Lasy sąsiadują z łąkami i polami otoczonymi żywopłotami. Kraina dzieli się na trzy części: Morvan otwarty, Morvan wysokich pagórków, na obrzeżach i północy oraz góry Morwandzkie, na południu, których najwyższy szczyt, Haut Folin w paśmie Bois du Roi, osiąga wysokość 901 m n.p.m.[2]

Liczne rzeki, w tym Yonne i Cure mają tu źródło i tworzą głębokie doliny, które zostały w niektórych miejscach zalane przez jeziora zaporowe stanowiące atrakcję turystyczną. Jedna czwarta wody płynącej w Paryżu pochodzi z tych terenów[potrzebne źródło]. System niewielkich tam i zapór pozwalających stworzenie zbiorników wodnych, powstał w XVI wieku, kiedy to drewno na opał dla stolicy zaczęło być spławiane, dzięki sztucznemu podnoszeniu poziomu wody w rzekach, które wpadają do Sekwany, i to aż do początku XX wieku. Trwało to do czasów, kiedy węgiel z północy kraju zastąpił drewno jako materiał opałowy[potrzebne źródło].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Gór Morvan jest umiarkowany lądowy i charakteryzuje się wpływami oceanu na zachodzie i lądu na wschodzie, stąd lokalne różnice w ilościach opadów i dni słonecznych oraz temperatur. Amplitudy termiczne mogą osiągnąć powyżej 20°C a opady roczne przekroczyć 1000 mm a nawet 1800 mm na najwyższych szczytach, na których można zarejestrować do 180 dni opadów deszczu lub śniegu. Jesienie i zimy są długie ale skoki temperatur nie pozwalają na wielodniową białą pokrywę. W latach 80. zdemontowany został ostatni wyciąg narciarski.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku region Morvan stał się terenem Opieki Publicznej Departamentu Sekwany: 47 000 dzieci zostało umieszczonych w rodzinach zastępczych, które czerpały z tego dodatkowe dochody jak i dzięki mamkom, które były "wprowadzane" do mieszczańskich rodzin paryskich. Mówi się nawet o "przemyśle piastunkowym" (52% nianiek paryskich pochodziło z tych terenów). W 1919 roku miejscowość liczyła 175 wychowanków, w tym 105 poniżej 13 lat[potrzebne źródło]. W czasie drugiej wojny światowej tereny te były obszarem działalności partyzanckiej. Po wojnie region, jeszcze biedny, wyludnił się i zmodernizował. Mechanizacja rolnictwa i hodowli pozwala ludności pozostałej uzyskiwać lepsze dochody[potrzebne źródło].

Znanym mieszkańcem Gór Morvan był Sebastian Le Prestre, marszałek Vauban, urodzony w Saint-Léger-Vauban[potrzebne źródło].

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Morvan, który liczy mało większych miejscowości (wyjątek stanowi Château-Chinon), charakteryzuje się niesamowitym rozproszeniem niewielkich osad czy osobnych gospodarstw. Architektura ich często pochodzi z XIX wieku, kiedy jeszcze dachy były pokryte słomą choć mury kamienne. Dzisiaj pokryte dachówką płaską, tradycyjną burgundzką albo współczesną , łupkową czy gontową, domy dodają dodatkowy element do mozaiki natury. Obok domów chłopskich spotyka się tutaj rezydencje budowane na styl mieszczański, zamki, dwory i pałace. Na granicach krainy natomiast znajdują się miasta w charaterze wrót wjazdowych  takie jak Autun, Avallon , Semur-en-Auxois , Arnay-le-Duc posiadające bogatą wielowiekową architekturę, sięgającą czasów rzymskich. Przez te dwa pierwsze przechodziła Via Agrippa łącząca Lyon z Boulogne-sur-Mer a za Napoleona stała się drogą narodową nr 6, wiodącą nad morze Śródziemne, zastąpioną w latach 60. autostradą Słońca.

Hodowla i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz okolic Gór Morvan

Miejscowa ludność, obok eksploatacji lasu, zajmuje się hodowlą bydła charolaise, która uzyskała jako jedyna we Francji znak jakości – AOC[potrzebne źródło]. Hoduje się tu również owce, kozy, krowy mleczne (produkcja serów) i wieprze (suszone szynki, kiełbasy i inne przetwory).

Na północy krainy, na stokach pagórka, na którym znajduje się jedno z najbardziej znanych miejsc we Francji, Vézelay - opactwo założone w IX wieku przez benedyktynów, produkuje się wino białe ze szczepu chardonnay i czerwone, z pinot noir[potrzebne źródło].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Turystyka, dzięki bogactwu dziedzictwa architektonicznego, kulinarnego i natury, trasom dla pieszych i rowerzystów, oraz wielu możliwościach zakwaterowania (hotele, agroturystyka, kempingi), odgrywa również istotną rolę w dochodach mieszkańców. Większość gmin w Górach Morvan wchodzi w skład Parku Regionalnego.

Muzyka w regionie[edytuj | edytuj kod]

Region gór Morvan posiada własną tradycyjną muzykę, która jest połączeniem lokalnej muzyki ludowej z wpływami muzyki z innych rejonów Francji. Tradycyjnymi instrumentami kojarzonymi z Morvan są dudy, skrzypce, lira korbowa i akordeon[potrzebne źródło].

Park regionalny[edytuj | edytuj kod]

Stworzony w 1970 roku, park regionalny obejmuje 117 gmin i 5 miast wjazdowych od ostatniej rewizji jego statusu w 2007. Jego zadania i projekty to:

  • kształcenie ochrony środowiska
  • zarządzanie wodami
  • agroturystyka
  • różnorodność biologiczna
  • ochrona i opieka kultury i dziedzictwa regionu

Park uczestniczy w projektach Natura 2000 i LIFE Ruisseaux oraz LEADER i stworzył swoje znaki jakości:

  • Produkt parku (gwarancja lokalnego pochodzenia materii pierwszej, autentyczność, produkcja na małą skalę, przestrzegająca środowisko);
  • Umiejętność (savoir-faire) parku (skierowana w stronę miejscowych rzemieślników);
  • Gościnność (accueil) parku (skierowana pod adresem oberży i gospód, które proponują lokalne produkty, znają i potrafią poradzić turystom oraz użyli do budowy i dekoracji miejscowych materiałów)[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Morvan (Góry, Europa, Francja) (pol.). [dostęp 2013-10-06].
  2. czasami 902 m n.p.m.: Francja. Mapa przeglądowa Europy, skala 1:1 500 000, PPWK Warszawa 1978

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy