Moskalik (wiersz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy formy literackiej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Moskalik – krótki, rymowany i dowcipny wierszyk, będący parodią fragmentu Poloneza Kościuszki Rajnolda Suchodolskiego z 1831 roku:

Kto powiedział, że Moskale
Są to bracia dla Lechitów,
Temu pierwszy w łeb wypalę
Przed kościołem Karmelitów.

W dwóch pierwszych wersach, zaczynając od sformułowania Kto powiedział, że ... lub podobnego, umieszcza się jakąś opinię, najczęściej zawierającą w sobie nazwę narodu czy plemienia. W trzeciej – groźbę dla tego, kto będzie ją wygłaszał i w czwartej – miejsce, gdzie zostanie ona zrealizowana (zazwyczaj jest to kościół albo inny budynek kościelny). Układ rymów – abab.

Pomysł na tworzenie takich wierszyków narodził się w latach 50. XX wieku[1]. Wisława Szymborska pisała, że pierwszy wierszyk ułożyła ona albo poeta Adam Włodek (jej mąż)[2]. Nazwa moskaliki miała powstać w korespondencji między Michałem Rusinkiem – sekretarzem Szymborskiej a Joanną Szczęsną z "Gazety Wyborczej"[2][3]. Po raz pierwszy informacje o moskalikach opublikowano w "Magazynie" dołączanym do "Gazety Wyborczej", tam też później wydrukowano cykl wierszyków autorstwa Szymborskiej, Stanisława Barańczaka, Michała Rusinka, Mikołaja Szymańskiego i Probierczyka, co spopularyzowało pisanie moskalików zarówno wśród czytelników, jak i innych poetów. Oprócz wymienionych autorów pisali je m.in. Edward Balcerzan, Stanisław Balbus, Urszula Kozioł, Mariusz Parlicki. W 2003 roku ukazała się książka Wisławy Szymborskiej Rymowanki dla dużych dzieci, która obok limeryków i innych nowych form literackich (m.in. lepiejów, odwódek i altruików), zawiera także zbiór kilkunastu moskalików noblistki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. Szczęsna, Moskaliki, "Magazyn" nr 44 (dodatek do "Gazety Wyborczej" nr 258) 4-11-1999, s. 44-46.
  2. 2,0 2,1 W. Szymborska, Rymowanki dla dużych dzieci, Kraków 2003, str. 17
  3. A. Bikont, J. Szczęsna, Pierwsza poetka i jej pierwszy sekretarz, "Wysokie obcasy" nr 45 (dodatek do "Gazety Wyborczej" nr 261, 08.11.2003).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Szczęsna, Moskaliki, "Magazyn" nr 44 (dodatek do "Gazety Wyborczej" nr 258, 4.11.1999), s. 44-46.