Most

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy konstrukcji architektonicznej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Most podwieszony (wantowy). Most Solidarności w Płocku przez Wisłę. Największy i najdłuższy most w Polsce o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów.
Most łukowy. Römerbrücke w Trewirze
Most żeliwny
(pierwszy w świecie)
nad rzeką Severn, Anglia
Most wiszący. Clifton Bridge nad rzeką Avon
Most linowy. Tanise-Totsukawa w Japonii
Most zwodzony w 's-Hertogenbosch
Most wspornikowy w Québec
Pierwszy na swiecie stalowy most spawany w Maurzycach przez Słudwię

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)

Rodzaje mostów[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na rodzaj drogi prowadzonej po moście dzielone są one następująco:

  • drogowe – przez most prowadzony jest ruch komunikacji samochodowej
  • kolejowe – przez most prowadzona jest trasa kolejowa
  • wodne (akwedukty) – przez most prowadzony jest kanał wodny, bądź grawitacyjnie strumień wody
  • kładki piesze – dla ruchu pieszego

Mosty mogą być wykonane z różnych materiałów konstrukcyjnych; ze względu na rodzaj tworzywa dzieli się następująco:

Można spotkać rozwiązania, w których podpory wykonane są z innego tworzywa niż przęsła, np. stalowe przęsła na filarach z cegły (most stalowo-ceglany).

Podstawowymi elementami konstrukcji mostu są filary, na których za pośrednictwem łożysk mostowych opierają się przęsła. Skrajne podpory noszą nazwę przyczółków. Filary znajdujące się w wodzie są chronione przed naporem kry przez izbice.

Pierwszym na świecie mostem z materiałów innych niż drewno i kamień jest most Iron Bridge wykonany w 1779 z elementów z lanego żeliwa, otwarty do eksploatacji 1 stycznia 1781 roku w Ironbridge w Shropshire w Anglii. Skonstruowany on został tak samo, jak do tamtych czasów budowano mosty drewniane: elementy mostu łączono ze sobą na wpusty i kliny, nie używając żadnych później powszechnie w takich konstrukcjach stosowanych elementów, jak śruby i nity. Szczeliny uszczelniano blachą ołowianą. Ruch drogowy na tym moście wstrzymano dopiero w roku 1934 i to wcale nie dlatego, że żeliwo w nim popękało lub skorodowało, a dlatego, że skarpy wąwozu – doliny rzeki Severn, nad którą został przeprowadzony – ulegały systematycznemu osuwaniu się i zbliżały się do siebie na tyle, że most poważnie odkształcił się. Mimo to stoi bez żadnych uszkodzeń do dziś.

Z uwagi na liczbę przęseł możemy wyróżnić mosty jedno-, dwu-, lub wieloprzęsłowe.

W zależności od konstrukcji pomostu wyróżniamy mosty płytowe, belkowe, skrzynkowe, a także sklepione, łukowe i kratowe.

Z uwagi na sposób podparcia przęsła mosty dzielone są na: wolnopodparte, wspornikowe, łukowe, wantowe i wiszące, o przęsłach stałych lub ruchowych (mosty zwodzone, obrotowe, uchylne i przetaczane).

Most podwieszony (most wantowy) – to most o płycie przęsła zawieszonej na cięgnach mocowanych na wieżach zwanymi również pylonami. Przykładem takiego mostu jest największy i najdłuższy most w Polsce – Most Solidarności w Płocku przez Wisłę o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów, będącego najdłuższym przęsłem w Polsce i tej części Europy. Długość mostu głównego (podwieszonego) wynosi 615 metrów, natomiast długość całkowita mostu to 1712 metrów.

Most wiszący – płyta przęsła zawieszona jest na cięgnach (kablach) mocowanych na podporach, lub na wieżach zwanych podobnie jak w moście wantowym pylonami. Przykładem mostu wiszącego jest:

Most obrotowy – najciekawszymi przykładami są: most drogowy w Giżycku z 1898 lub wąskotorowy most w Rybinie na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej – oba o przęsłach obracanych ręcznie (przez jednego człowieka) w poziomie. W Szczecinie nad Regalicą znajduje się jedyny w Polsce czynny kolejowy most zwodzony.

Najstarsze (i czasem spotykane do dnia dzisiejszego) rozwiązania mostów to mosty wiszące zbudowane z lian, lin z ewentualnym wypełnieniem kłodami. Dużym osiągnięciem inżynierskim była zbudowana w V w. p.n.e. przeprawa pontonowa przez Bosfor (zbudowana na polecenie Dariusza I). Największy rozwój budownictwa mostowego miał miejsce w okresie cesarstwa rzymskiego. Do ważniejszych przykładów konstrukcji z tego czasu należy Most Trajana nad rzeką Dunaj z 104 r. W okresie średniowiecza nie powstawały zbyt ciekawe przykłady tego typu rozwiązań. Wyjątkiem jest Most Karola postawiony w Pradze w 1357. Dopiero w XVIII w. powstały kolejne ciekawe rozwiązania inżynierskie. Należy do nich pierwszy na świecie most żeliwny z 1779 r. nad rzeką Severn w Anglii, w 1874 r. w USA zbudowano pierwszy duży most stalowy, a w 1875 r. we Francji został zbudowany pierwszy most żelbetowy.

Mosty o najdłuższych przęsłach w Polsce[1][edytuj | edytuj kod]

Lp. Obraz Nazwa Lokalizacja Przeszkoda Rodzaj konstrukcji Materiał konstrukcji Rok oddania do użytku Rozpiętość całkowita obiektu [m] Rozpiętość najdłuższego przęsła [m]
1. Most Solidarności w Płocku 4040.jpg Most Solidarności Płock Rzeka Wisła Podwieszony Stal,
2 Pylony – stal
2007 615,0 375,0
2. Link do obrazu Most Krasińskiego Warszawa Rzeka Wisła Łukowy Konstrukcja zespolona,
1 Łuk – konstrukcja zespolona
Planowany 2020[2] 722,0[3] 277,0
3. Torun budowa mostu Zawackiej 2013-05-20.jpg Most im. gen. E. Zawackiej Toruń Rzeka Wisła Łukowy Stal,
2 Łuki – stal
2013-12-077 grudnia 2013 540,0 270,0
4. New bridge (Rędziński).jpg Most Rędziński Wrocław Rzeka Odra,
Wyspa Rędzińska
Podwieszony Beton,
1 Pylon – beton
2011 612,0 256,0
5. Siekierkowski Bridge 02.jpg Most Siekierkowski Warszawa Rzeka Wisła Podwieszony Konstrukcja zespolona,
2 Pylony – beton
2002 500,0 250,0
6. Gdansk John Paul II Bridge 2010.JPG Most III Tysiąclecia im. Jana Pawła II Gdańsk Rzeka Martwa Wisła Podwieszony Konstrukcja zespolona,
1 Pylon – beton
2001 380,0 230,0
7. Pulawy-John-Paul-2-bridge.jpg Most im. Jana Pawła II Puławy Rzeka Wisła Łukowy Konstrukcja zespolona,
1 Łuk – stal
2008 1038,2 212,0
8. POL Kwidzyn bridge 03.jpg Most pod Kwidzynem KorzeniewoOpalenie
(Województwo pomorskie)
Rzeka Wisła Podwieszony Beton,
3 Pylony – beton
2013 808,4 204,0
9. Link do obrazu Most na Trasie Nowohuckiej Kraków Rzeka Wisła Podwieszony Beton,
4 Pylony – beton
Planowany 2015[4] 706,0[5] 200,0
10. Most w Dobczycach Dobczyce Rzeka Raba Podwieszony Konstrukcja 2012 180,0
10. Most swietokrzyski pk.jpg Most Świętokrzyski Warszawa Rzeka Wisła Podwieszony Konstrukcja zespolona,
1 Pylon – beton
2000 430,0 180,0
10. Link do obrazu Most Dobczyce Dobczyce Rzeka Wisła Podwieszony Konstrukcja zespolona,
1 Pylon – beton
2012 180,0
11. Most autostradowy pod Grudziądzem 2012 04 09.jpg Most pod Grudziądzem Grudziądz Rzeka Wisła Belkowy Beton 2011 400,0 180,0
12. Most Kotlarski w Krakowie Front.JPG Most Kotlarski Kraków Rzeka Wisła Łukowy Stal,
1 Łuk – stal
2001 166,6 166,0
13. S3 Wolin Most.jpg Most w Wolinie Wolin Cieśnina Dziwna Łukowy Konstrukcja zespolona,
1 Łuk – stal
2003 664,45 165,0
14. Warsaw North Bridge - May 10th 2011.JPG Most Marii Skłodowskiej-Curie Warszawa Rzeka Wisła Belkowy Konstrukcja zespolona 2012 795,0 160,0
15. Żółty most, pomarańczowy rower.jpg Most Milenijny Wrocław Rzeka Odra,
Zatoka przystani rzecznej –
Zimowisko Osobowice
Podwieszony Beton,
2 Pylony – beton
2004 923,5 153,0
16. Link do obrazu MA 532[6] Mszana Potok Kolejówka Extradosed Planowany 2014 402,5 130,0
17. Most Unii Europejskiej.jpg Most Unii Europejskiej Konin Rzeka Warta Podwieszony 2007 200,0[7] 80,0

Najstarsze mosty w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zachowane[edytuj | edytuj kod]

Warszawa, budowa mostu Kierbedzia, 1862
Most łukowy w Bydgoszczy (1851) – jeden z najstarszych zachowanych mostów kolejowych w Polsce

Niezachowane[edytuj | edytuj kod]

Najwyższe mosty na świecie[13][edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Most Miejsce Rok budowy Wysokość [m]
1 Siduhe Bridge-4.jpg Siduhe Chiny 2009 496
2 Puente Baluarte, Mexico1.jpg Baluarte Meksyk 2012 403
3 Hegigio Gorge Pipeline Papua-Nowa Gwinea 2005 393
4 Balinghe Bridge-1.jpg Ba Lin He Chiny 2009 370
5 Beipanjiang Suspension Road Bridge-2.jpg Beipanjiang 2003 Chiny 2003 366
6 Aizhai Bridge-8.jpg Aizhai Chiny 2012 336
7 Liuchonghe Chiny 2012 336
8 Beipanjiang Highway Suspension Bridge-3.jpg Beipanjiang 2009 Chiny 2009 318
9 Liuguanghe Chiny 2001 297
10 Zhijinghe River Bridge-1.jpg Most nad Zhijinghe Chiny 2009 294
11 Mind the Gap, Royal Gorge Bridge.jpg Royal Gorge Stany Zjednoczone 1929 291

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o mostach
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło most w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Mosty. mostypolskie.pl. [dostęp 10/01/2011].
  2. kompasinwestycji.pl [dadtęp 2014-02-03].
  3. Trasa Mostu Krasińskiego [dostęp 2014-02-03].
  4. gddkia.gov.pl [dostęp 2014-02-03].
  5. Trasa Nowohucka w Krakowie [dostęp 2014-02-03].
  6. Informacja w sprawie budowy autostrady A-1 Świerklany-Gorzyczki gddkia.gov.pl [dostęp 2014-02-03].
  7. Nowe mosty w Koninie i Płocku [dostęp 2014-02-03].
  8. Anna Plenzler: Szlak zabytków techniki w Wielkopolsce. Poznań: Wielkopolska Organizacja Turystyczna, 2011, s. 15. ISBN 978-83-60519-30-1.
  9. Iwona Barańska: Architektura Kalisza w dobie Królestwa Kongresowego. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2002, s. 154. ISBN 83-85638-24-5.
  10. Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ISBN 978-83-934160-2-8.
  11. Chwaściński B., Julian Majewski, [w:] Słownik polskich pionierów techniki, red. Orłowski B., Katowice 1984, s. 129. ISBN 83-216-0339-4.
  12. Żydowo – wieś w powiecie koszalińskim.
  13. List of 500 Highest International Bridges (ang.). [dostęp 3.12.2012].