Most Łańcuchowy w Budapeszcie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Widok w kierunku Budy. W tle budapeszteński Zamek Królewski
Państwo  Węgry
Miejscowość Budapeszt
Podstawowe dane
Przeszkoda Dunaj
Długość 380 m
Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników

14,5 m
6,45 m
2,2 m
Rozpiętość przęseł 230
Zbudowano 1839-1849
Zburzono 1945
Odbudowano 1949
Projektant William Tierney Clark
Położenie na mapie Budapesztu
Mapa lokalizacyjna Budapesztu
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Położenie na mapie Węgier
Mapa lokalizacyjna Węgier
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Most Łańcuchowy im. Istvána Széchenyiego
Ziemia 47°29′56″N 19°02′36″E/47,498889 19,043333Na mapach: 47°29′56″N 19°02′36″E/47,498889 19,043333
Commons-logo.svg Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Most Łańcuchowy (również Most Széchenyiego, węg. Széchenyi lánchíd lub krócej Lánchid) w Budapeszcie zbudowany w latach 1839-1849, według projektu angielskiego inżyniera Williama Tierney'a Clarka. Budowy mostu podjął się szkocki inżynier Adam Clark, którego nazwiskiem nazwano plac między mostem a tunelem pod zamkiem królewskim po stronie Budy.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Most został nazwany od nazwiska polityka węgierskiego, Istvána Széchenyiego, od którego pochodzi idea wybudowania tego mostu. Do jego budowy przyczynił się również baron György Sina, który ją sfinansował.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Dunaj w kierunku północnym - na pierwszym planie most Istvána Széchenyiego

Most stanowił pierwsze stałe połączenie leżących po przeciwnych stronach Dunaju - Budy i Pesztu. Był jednocześnie pierwszym mostem kamiennym na odcinku Dunaju w granicach ówczesnych Węgier. Prace przy budowie mostu rozpoczęto w 1839, a oddano do użytku 20 listopada 1849 roku.

Uroczyste podwieszenie łańcucha zaplanowano latem 1848 roku. Łańcuch spoczywał wtedy na pływającym rusztowaniu, skąd całą operację mogło podziwiać też kilku zaproszonych gości, w tym István Széchenyi. Podczas wciągania łańcucha zerwała się lina na wielokrążku. Spadające tony metalu uderzyły w rusztowania z gośćmi, którzy wpadli do wody. Hrabia Széchenyi jako dobry pływak wyszedł z wypadku cało. Nigdy jednak nie przeszedł się po tym moście, ponieważ w dniu otwarcia leczył się już w zakładzie neurologicznym w Döbling.

Most został wysadzony przez wycofujące się jednostki Wehrmachtu podczas II wojny światowej. Pierwszym z przedsięwzięć po jej zakończeniu stała się jego odbudowa. Do użytku oddano go 20 listopada 1949 - dokładnie w setną rocznicę powstania tego mostu.

Lwy, które czuwają po obydwu krańcach mostu wykonał artysta rzeźbiarz János Marschalkó. Plotka głosi, że lwy zostały wyrzeźbione bez języków. Nie jest to prawda. Lwy mają języki, jednak z perspektywy przechodnia ich nie widać (lwy leżą na blokach o trzymetrowej wysokości).

Filary[edytuj | edytuj kod]

Most Łańcuchowy w Budapeszcie nocą

Podstawy filarów mostu sięgają kolejno, począwszy od zerowego stanu wody, następującej głębokości:

  • filary przy brzegach - na 5,14 m
  • filary główne
    • po stronie budańskiej - na 12,60 m
    • po stronie peszteńskiej - na 7,30 m

Ponadto, owe dwa okazałe filary zanurzone w korycie rzeki, od zerowego stanu wody, sięgają na wysokość 48 m. Cała konstrukcja metalowa waży 5194 t.

Chainbridge by night 5 Budapest.jpg