Most Łazienkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Most Łazienkowski
Most Łazienkowski
Most Łazienkowski (widok od strony Pragi)
Poprzednie nazwy most im. gen. Zygmunta Berlinga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Podstawowe dane
Przeszkoda Wisła
Długość 424,50 m
Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników

27,50 m
10 m
1,5 m
Liczba przęseł 5
Rozpiętość przęseł 76,5m+3*90m+76,5m[1]
Zbudowano 1971–1974
Remontowano 1978
Projektant Jerzy Mazur z zespołem
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Most Łazienkowski
Most Łazienkowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most Łazienkowski
Most Łazienkowski
Ziemia 52°13′31″N 21°02′57″E/52,225278 21,049167
Commons-logo.svg Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Budowa mostu Łazienkowskiego
Lata 70. Wjazd na przeprawę od strony Śródmieściabezkolizyjny węzeł drogowy na skrzyżowaniu z Wisłostradą. W górnej części zdjęcia widoczny budynek Torwaru
Południowa jezdnia mostu, widok w kierunku Śródmieścia
Tablica upamiętniająca otwarcie mostu 22 lipca 1974

Most Łazienkowski (w latach 1981–1998 most im. gen. Zygmunta Berlinga) – most w Warszawie na Wiśle zbudowany w latach 1971–1974, stanowiący fragment Trasy Łazienkowskiej.

Według danych stołecznego Zarządu Dróg Miejskich, w 2014 przez most Łazienkowski przejeżdżało średnio około 95 tysięcy aut na dobę, co stanowiło 17–18 procent ruchu samochodowego na wszystkich warszawskich mostach[2].

Od 14 lutego 2015 most jest wyłączony z eksploatacji z powodu pożaru, który uszkodził jego konstrukcję. Ruch samochodowy na tym odcinku Trasy Łazienkowskiej ma zostać przywrócony najwcześniej w drugiej połowie 2016[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Autorem koncepcji, założeń ogólnych i lokalizacji mostu był zespół, który w latach 60. XX wieku zajął pierwsze miejsce w konkursie na opracowanie projektów dwóch nowych mostów przez Wisłę – Łazienkowskiego i Świętokrzyskiego. W jego skład wchodzili: Stanisław Marzyński, Józef Buchner i Stanisław Niewiadomski[4].

Po podjęciu decyzji o budowie Trasy Łazienkowskiej, w 1971 rozpoczęto prace przygotowawcze do budowy mostu, która rozpoczęła się w 1972[5]. Generalnym inwestorem była Dyrekcja Budowy Trasy Mostowej Łazienkowskiej.

 Osobny artykuł: Trasa Łazienkowska.

Most został zaprojektowany przez zespół inżynierów Centralnego Biura Projektów Dróg i Mostów „Transprojekt” w Warszawie pod kierunkiem Jerzego Mazura[6]. W skład zespołu projektującego przeprawę wraz z wiaduktami, dojazdami, estakadami i węzłami nadbrzeżnymi wchodzili: Józef Miturski, Czesław Szkudlarek, Marian Bogacki, Andrzej Bieliński, Jerzy Makosa, Andrzej Buchner, Stanisław Marzyński, Stanisław Niewiadomski, Lech Gruszczyński i Jan Knothe[7].

Most ma konstrukcję stalową (spawaną i nitowaną) ze stalową płytą ortotropową opartą na schemacie belki ciągłej pięcioprzęsłowej[8]. Płyta ortotropowa pozwoliła włączyć wszystkie elementy stalowe do łącznej pracy konstrukcyjnej, dzięki czemu uzyskano zmniejszenie ciężaru mostu o ok. 30% oraz kosztów jego budowy o ok. 50 mln ówczesnych złotych[8]. W przekroju poprzecznym zaprojektowano cztery belki główne blachownicowe o stałej wysokości środników (3800 mm)[8].

Elementy stalowe zostały wykonane przez Konstal Chorzów i Hutę Zabrze[6]. Były one transportowane ze Śląska koleją na Dworzec Gdański i nieistniejącą obecnie bocznicą kolejową do Elektrowni Powiśle, gdzie były składowane na placu w pobliżu pomnika Syreny. Stąd były przewożone na plac budowy: do pierwszego filara przy Cyplu Czerniakowskim przez specjalnie zbudowany drewniany most nad kanałem portowym, a na stronę praską – przez most Poniatowskiego[9].

Podpory (filary) mostu (cztery w nurcie Wisły i dwie na lądzie) są żelbetowe. Są one pozbawione okładziny granitowej[8]. Wraz z przyczółkami wykonało je Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych nr 15, natomiast montaż konstrukcji stalowej – firma Mostostal[6]. Z uwagi na napięty grafik, prace przy budowie rzecznych podpór mostu prowadzono również w nocy, przy świetle reflektorów[10]. Elementy stalowe nasuwano z obu brzegów na rolkach[10]. Montaż ostatniego elementu przęsła brzegowego zakończono na początku grudnia 1973[11].

Most ma dwie trzypasmowe jezdnie z jednometrowej szerokości odbojnicą pośrodku[5].

Wiadukty dojazdowe do mostu na po obu stronach Wisły mają łączną długość 436 metrów. Łączą się one z wiaduktami: nad Parkiem Agrykola o długości 391 metrów oraz nad ul. Paryską – 209 metrów[12]. Przy obydwu przyczółkach powstały bezkolizyjne węzły drogowe [13]. Węzeł z Wisłostradą miał również w atrakcyjnej formie przestrzennej powiązać bloki pobliskiego osiedla Torwar z nowoczesnymi rozwiązani drogowymi[14].

Budowa mostu i całej Trasy zakończyła się 19 lipca 1974[15]. Most został oficjalnie otwarty 22 lipca 1974[5], co upamiętnia tablica z brązu umieszczona na jego południowej balustradzie (bliżej strony praskiej) o treści[16]:

W XXX-lecie
Polskiej
Rzeczypospolitej
Ludowej
czwarty most
w Warszawie
z Trasą wzniesiony
w latach 1971–1974
oddano w dniu
lipcowego święta

W 1975 roku, w wyniku pożaru drewnianej budki znajdującej się pod mostem na lewym brzegu Wisły, zostało uszkodzone całe pierwsze przęsło i część drugiego oraz nawierzchnia jezdni na długości ok. 200 m.[17]

W listopadzie 1981 mostowi nadano nazwę gen. Zygmunta Berlinga, a w 1985 w pobliżu przeprawy po stronie praskiej odsłonięto pomnik generała[18]. Do nazwy most Łazienkowski powrócono w styczniu 1998[19].

Pierwszego remontu most doczekał się już kilka lat po otwarciu. Co kilka lat miały miejsce kolejne remonty. Na początku XXI wieku, po częściowym zawaleniu się wiaduktu w Alejach Jerozolimskich i wykonaniu ekspertyz innych obiektów mostowych w Warszawie, stwierdzono katastrofalny stan wszystkich łącznic (ślimaków) łączących most Łazienkowski z Wałem Miedzeszyńskim oraz Wisłostradą. W 2002 zamknięto zjazd z mostu na Wał Miedzeszyński w kierunku Puław. W 2003 zjazd ten został zburzony i wybudowany od nowa. Jesienią 2005 zburzono zjazd z mostu na Wał Miedzeszyński w stronę północną oraz wjazd na most z Wału Miedzeszyńskiego od strony Puław i wybudowano nowe podjazdy (ślimaki), oddane do użytku na początku lipca 2006. W 2013 rozpoczęto podobne prace na ślimakach łączących wiadukt mostu z Wisłostradą. Ostatnią odtworzoną łącznicę na lewym brzegu otwarto dla ruchu samochodowego w grudniu 2014[20].

Na przełomie lipca i sierpnia 2013 dokonano wymiany dylatacji południowej części mostu oraz remontu nawierzchni[21][22].

Do 18 września 2013 most stanowił fragment drogi krajowej nr 2 oraz trasy europejskiej E30. Obecnie droga nr 2 poprowadzona jest przez most Siekierkowski.

Most jest nieprzystosowany dla osób niepełnosprawnych ruchowo i do ruchu rowerowego — chodniki są wąskie, nie ma drogi rowerowej, zaś jazda rowerem po jezdni jest zabroniona; po obu stronach mostu chodniki kończą się długimi schodami.

14 lutego 2015 ok. 17.30 pod praską częścią mostu wybuchł pożar desek, składowanych tam w trakcie prac remontowych, których celem było m.in. zastąpienie drewnianych podestów technicznych przeprawy kratą z ocynkowanej stali[23][24]. Ogień objął podesty techniczne, z których przed ich planowanym demontażem usunięto już zabezpieczenie z azbestu (wprowadzone po pożarze w 1975) i rozprzestrzenił się w kierunku lewego brzegu[23]. Uszkodzona została konstrukcja dwóch i pół (z pięciu) przęseł przeprawy, nawierzchnia lewych pasów ruchu oraz biegnąca pod jezdnią magistrala wodociągowa. Pożar zniszczył także część instalacji poprowadzonych pod mostem[25]. W akcji ratowniczej uczestniczyło 144 strażaków, wspieranych z Wisły m.in. przez statek „Chudy Wojtek” należący do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, na którym strażacy umieścili sprzęt gaśniczy[25][26]. Pożar został ugaszony po 12 godzinach, nikt nie ucierpiał. Uszkodzona przeprawa została zamknięta do odwołania[23].

Wstępna ekspertyza stanu technicznego mostu wykazała, że w wyniku sięgającej 1000 stopni Celsjusza temperatury m.in. degradacji uległa i straciła nośność stalowa konstrukcja przeprawy, wystąpiły wybrzuszenia w siłownikach dźwigarów i przemieściły się łożyska. 20 lutego 2015 władze miasta podjęły decyzję o zdemontowaniu zniszczonej konstrukcji stalowej mostu i zamontowaniu nowej, na zachowanych filarach. Koszt prac oszacowano na 100–130 mln złotych, dodatkowe 80 mln złotych ma kosztować rozbiórka i odbudowa znajdujących się w złym stanie technicznym wiaduktów dojazdowych do przeprawy[3].

Według zapowiedzi ruch na moście może zostać przywrócony najwcześniej w drugiej połowie 2016[3].

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Mimo przywrócenia w 1998 obecnej nazwy, do marca 2015 na moście (od strony Śródmieścia) znajdowały się dwie tablice z nazwą Most imienia generała Zygmunta Berlinga[27]


Most Łazienkowski, widok od strony południowej

Przypisy

  1. Janusz Rymsza. Trasa łazienkowska w warszawie jako zabytkowa miejska arteria komunikacyjna. „Budownictwo. Czasopismo techniczne”, s. 293, 2011. [dostęp 2015-03-08]. 
  2. Analiza ruchu na drogach w latach 2011-2014 r.. W: Zarząd Dóg Miejskich w Warszawie [on-line]. zdm.waw.pl. [dostęp 2015-02-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 Jarosław Osowski. Warszawa długo bez mostu Łazienkowskiego. „Gazeta Wyborcza”, s. 4, 21-22 lutego 2015. 
  4. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 272. ISBN 83-06-00089-7.
  5. 5,0 5,1 5,2 Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 273. ISBN 83-06-00089-7.
  6. 6,0 6,1 6,2 Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 509. ISBN 83-01-08836-2.
  7. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 272–273. ISBN 83-06-00089-7.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Maria Hanke, Jerzy Kucharski: Trasa Mostowa Łazienkowska 1971–1974. Warszawa: Wydawnictwo "Prasa ZSL" na zlecenie Biura Projektów Budownictwa Komunalnego "Stolica", 1974, s. 3.
  9. Józef Sigalin: Trasa. O projektowaniu i budowaniu Trasy Mostowej Łazienkowskiej w Warszawie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976, s. 55–56.
  10. 10,0 10,1 Józef Sigalin: Warszawa 1944–1980. Z archiwum architekta. Tom 3. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 455. ISBN 83-06-01187-2.
  11. Józef Sigalin: Warszawa 1944–1980. Z archiwum architekta. Tom 3. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 461. ISBN 83-06-01187-2.
  12. Józef Sigalin: Trasa. O projektowaniu i budowaniu Trasy Mostowej Łazienkowskiej w Warszawie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976, s. 38.
  13. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 283. ISBN 83-06-00089-7.
  14. Maria Hanke, Jerzy Kucharski: Trasa Mostowa Łazienkowska 1971–1974. Warszawa: Wydawnictwo "Prasa ZSL" na zlecenie Biura Projektów Budownictwa Komunalnego "Stolica", 1974, s. 2.
  15. Józef Sigalin: Warszawa 1944–1980. Z archiwum architekta. Tom 3. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 463. ISBN 83-06-01187-2.
  16. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 34. ISBN 83-01-06109-X.
  17. Most Łazienkowski (pol.). [dostęp 2015-02-14].
  18. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Wydawnictwo PTTK "Kraj", 1990, s. 92. ISBN 83-7005-211-8.
  19. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 401. ISBN 83-86619-97X.
  20. Otwierają estakadę Trasy Łazienkowskiej. Gotowe wszystkie zjazdy. 30 grudnia 2014. [dostęp 2015-02-25].
  21. Piotr Halicki: Remont mostu Łazienkowskiego zakończony – Wiadomości (pol.). Onet.pl, 2013-08-09 16:38. [dostęp 2013-08-18].
  22. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie: Łazienkowski drożny (pol.). 2013-08-07. [dostęp 2013-08-18].
  23. 23,0 23,1 23,2 Jarosław Osowski, Krzysztof Śmietana. Paraliż po pożarze mostu. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 16 lutego 2015. 
  24. Jarosław Osowski. Mosty milczą o moście. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 20 lutego 2015. 
  25. 25,0 25,1 Paweł Gawlik. To była arcytrudna akcja: dym i spadający ogień. „Gazeta Stołeczna”, s. 2, 16 lutego 2015. 
  26. Jarosław Osowski. Jak „Chudy Wojtek” uratował most. Rozmowa z Jarosławem Jóźwiakiem wiceprezydentem Warszawy. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 16 lutego 2015. 
  27. Jarosław Osowski. „Haniebny napis“ ujawniony dzięki pożarowi mostu. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 17 marca 2015.