Most Kierbedzia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Most Kierbedzia
Most Kierbedzia
Most Kierbedzia od strony Pragi ok. 1900
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Podstawowe dane
Przeszkoda Wisła
Długość 474 m
Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników

17,5 m
10,5 m
2x3,5 m
Liczba torów tramwajowych 2
Liczba przęseł 6
Zbudowano 1859 - 1864
Zburzono 5 sierpnia 1915
13 września 1944
Odbudowano tak - zmieniając konstrukcję
Projektant Stanisław Kierbedź
Most Śląsko-Dąbrowski po 1945 roku
Poprzednie nazwy Most Kierbedzia
Przeszkoda Wisła
Długość ok. 500 m
Liczba torów tramwajowych 2
Odbudowano 21 lipca 1949
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Most Kierbedzia
Most Kierbedzia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most Kierbedzia
Most Kierbedzia
Ziemia 52°14′57,3″N 21°01′19,2″E/52,249250 21,022000
Commons-logo.svg Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Most Kierbedzia – pierwszy warszawski stalowy most na Wiśle zbudowany w latach 1859−1864 według projektu Stanisława Kierbedzia. Most miał sześć przęseł i długość 474 m[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Most powstał z inicjatywy Towarzystwa Rosyjskich Kolei Żelaznych[2]. W pierwszych planach miał być mostem kolejowym łączącym Dworzec Petersburski (obecnie Wileński) z Dworcem Wiedeńskim. Zaniechano jednak prowadzenia kolei przez centrum Warszawy i most ten ukończono wyłącznie jako drogowy (z torami dla tramwajów konnych)[3]. Most kolejowy zbudowano kilka lat później, na północ od mostu Kierbedzia, przy warszawskiej Cytadeli (most przy Cytadeli).

Most Kierbedzia widziany z wieży Zamku Królewskiego, lata 80. XIX wieku
Wjazd na most

Mimo iż Most Kierbedzia był pierwszym stałym mostem od czasów Zygmunta Augusta, a budowę mostu stałego uchwalił jeszcze Sejm Czteroletni, ówczesna prasa nie wspomina o budowie i postępach prac. Most kończono w 1864, tzn. w tym samym roku, w którym upadło powstanie styczniowe. Głównym projektantem był Stanisław Kierbedź – Polak z wysokim rosyjskim stopniem generalskim.

Ogólny koszt budowy przeprawy wyniósł ok. 2,7 mln rubli. Prace zostały wykonane przez francuskie firmy „Goüin et C-ie Batignolles” i „Schneider Creuzot”[4], której przedstawicielem był francuski inżynier Gottard oraz polski inżynier i wynalazca Stanisław Janicki[5][6].

Otwarcie Mostu Kierbedzia nastąpiło 22 listopada 1864.

W czasie zaborów most nosił oficjalną nazwę mostu Aleksandryjskiego (od imienia cara Aleksandra II). Potocznie nazywany był jednak mostem Kierbedzia (od nazwiska projektanta i budowniczego). Z placu Zamkowego prowadziła doń ulica Nowy Zjazd, schodząca z placu Zamkowego wiaduktem Pancera, a później nasypem ziemnym. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nazwa Most Kierbedzia stała się nazwą oficjalną.

5 sierpnia 1915 około 6 rano wycofujące się z Warszawy wojska rosyjskie wysadziły dwa środkowe przęsła, nie uszkadzając filarów. Most został odbudowany w 1916, jednak nowe kratownice różniły się od zaprojektowanych przez Kierbedzia (ich górny pas miał kształt paraboli).

II wojna światowa i okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Most został ponownie zniszczony 13 września 1944 przez wojska niemieckie wycofujące się na lewy brzeg Wisły przed Armią Radziecką.

Po II wojnie światowej na ocalałych filarach zbudowano nowy most, który został nazwany mostem Śląsko-Dąbrowskim i stał się po rozbiórce wiaduktu Pancera częścią Trasy W-Z.

 Osobny artykuł: Most Śląsko-Dąbrowski.

We wrześniu 2011 na zlecenie Zakładu Mostów z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów znaleziono i wydobyto z Wisły 6-metrowy fragment kratownicy mostu Kierbedzia, który po pracach konserwacyjnych ma być publicznie eksponowany[7].

Most w filmie[edytuj | edytuj kod]

W szóstym odcinku serialu telewizyjnego Czterej pancerni i pies zatytułowanym Most (1966) bohaterowie dojeżdżają do mostu Kierbedzia od strony Pragi. Rolę tę zagrał most w Toruniu, o podobnej konstrukcji, z torowiskiem tramwajowym. Także toruński most „wystąpił” jako most Kierbedzia w filmie Zamach w reżyserii Jerzego Passendorfera (1958).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Henryk Janczewski: Warszawa. Geneza i rozwój inżynierii miejskiej. Warszawa: Arkady, 1971, s. 203.
  2. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 510. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Lech Królikowski: Twierdza Warszawa. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2002, s. 32. ISBN 83-11-09356-3.
  4. Józef Sigalin: Warszawa 1944-1980. Z archiwum architekta. Tom 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 429. ISBN 83-06-01187-2.
  5. Feliks Kucharzewski. O trzech inżynierach polskich XIX wieku słynnych na obczyźnie. Janicki. „Przegląd Techniczny”, s. 80–82, 1919. Warszawa. 
  6. Bolesław Orłowski: Pierwszy most żelazny na Wiśle w Warszawie (pol.). W: Inżynier Budownictwa > Dawno, dawno temu [on-line]. pzitb-kielce-szkolenia.pl, kwiecień 2007. [dostęp 2014-02-21]. s. 42-43.
  7. Jakub Chełmiński. Słynny most odnaleziony! Wyciągnęli fragment z Wisły. „gazeta.pl Warszawa”, 2011-09-19.