Moszczanica (Żywiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herb Żywca Moszczanica
dzielnica Żywca
Widok na Moszczanicę.png
Panorama Moszczanicy z Osiedla Widok
Miasto Żywiec
Status dzielnica
W granicach Żywca 1976
Powierzchnia 7,256[1] km²
Wysokość ok. 400 m n.p.m.
Ludność (2010)
 • liczba ludności
 • gęstość

~2.000[1]
~275,86 os./km²
Strefa numeracyjna 33
Tablice rejestracyjne SZY
Położenie na planie Żywca
Położenie na planie Żywca
Położenie na mapie Żywca
Mapa lokalizacyjna Żywca
Moszczanica
Moszczanica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Moszczanica
Moszczanica
Ziemia 49°42′21″N 19°14′02″E/49,705833 19,233889Na mapach: 49°42′21″N 19°14′02″E/49,705833 19,233889
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ulica Moszczanicka
Dwór w Moszczanicy
Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących
Osiedle Szkolne

Moszczanica - dzielnica Żywca, przyłączona do miasta w 1976 roku, położona w jego wschodniej części. Według "Dziejopisu Żywieckiego" autorstwa Andrzeja Komonieckiego nazwa ta pochodzi od wielu mostków przerzuconych nad potokiem.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica położona jest wschodniej części miasta, między potokiem Moszczanica i rzeką Łękawka, północno-zachodnie krańce dzielnicy znajdują się nad Jeziorem Żywieckim.

Moszczanica graniczy z:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość była osobną wsią zanim w procesach urbanizacyjnych została wchłonięta przez miasto Żywiec. W opisie ziemi żywieckiej nazwę obecnej dzielnicy Moszczanicy, jako osobnej miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Mosczennycza, wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[2] Długosz w dziele tym wymienia również inną dzielnicę Żywca dawną wieś Zabłocie w formie Zablocze. Obie miejscowości należały wówczas do Piotra Komorowskiego.

Nazwa Moszczanica pojawia się w spisie dziesięciny diecezji krakowskiej w 1477 roku. Wieś przypadła w II połowie XVIII wieku Franciszkowi Wielopolskiemu po Hieronimie Wielopolskim w wyniki podziału Państwa Ślemieńskiego między dzieci Karola i wnuki Jana Kazimierza Wielopolskich. Od niego wieś odkupiła Rozalia Wielopolska dla swego syna Andrzeja. Ten w roku 1809 sprzedał ją hrabiemu Józefowi Wodzickiemu z Granowa. Wodzicki odsprzedał Moszczanicę w 1825 roku Ignacemu Zielińskiemu, który w latach 1827-28 wzniósł tu murowany dwór kosztem 5300 guldenów. Był to budynek jednokondygnacyjny, nakryty łamanym dachem z dwoma kominami zbiorczymi. Prostokątny dziedziniec otaczały dwie oficyny.

W połowie XIX wieku majątek moszczanicki nabył Jan Kępiński, po którym dobra te odziedziczył w 1905 roku Władysław Kępiński. W latach 1910-12 dokonał gruntownej przebudowy i modernizacji dworu.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z 1880 roku opisuje Moszczanicę następująco:

Quote-alpha.png
"Moszczanica (z Rędziną) - wś., pow. żywiecki, leży nad potokiem tegoż nazwiska i Łękawką, uchodzącemi z praw. brz. do Soły. Wzniesienie nad poziom morza wynosi 355 m. (...) Przez południowy kraniec wsi prowadzi gościniec z Łękawicy do m. Żywca, a przez północny z Okrajnika do Starego Żywca. Ta wieś należy do śady powiat. i par. rzym.-kat. w Żywcu, obległym o 3 kil. i liczy 1136 mieszk. rzym.-kat. Obszar więk. pos. w Kocierzu ma 237 mr. roli, 16 mr. łąk i ogr., 35 mr. pastw. i 137 mr. lasu; pos. mniej. 723 mr. roli, 51 mr. łąk i ogr., 192 mr. pastw. i 181 mr. lasu. W lasach są drzewa różonego rodzaju. Pod względem geoologicznym badał okolice M. Szajnocha (Studya geolog. Kosmos, 1884, str. 230) i zaliczył ją do formacyi eocenicznej. Szcegółowo podaje w dwóch większych odkryciach w pobliżu dworu sypki, drobnoziarnisty, bogaty w łyszczyk piaskowiec. Jego warstwy zawierają między szarym gruboziarnistym podkładem także wtrącenia ciemnoszarawych lub prawie czarnych łupków ilastych, które są kruche i łatwo wietrzeją. W tem miejscu zmienia się nagle kierunek pokładów. W XV wieku była M. własnością Piotra Komorowskiego (Długosz, II: 290). M. graniczy na wsch. z Rychwałdem i Łękawicą, na płn z Oczkowem, na zach. ze Starym Żywcem, a na płd. z m. Żywcem."

We wrześniu 1934 roku, od 8 września do 10 października, w dworze w Moszczanicy wypoczywał ciężko chory marszałek Józef Piłsudski. Naczelnik państwa nocował na piętrze od strony zachodniej[3].

Do 1 sierpnia 1934 roku, kiedy to Moszczanica weszła w skład gminy Sporysz, była siedzibą gminy jednowioskowej. Po zniesieniu gmin 29 września 1954 stała się siedzibą gromady.

W 1976 roku wieś została przyłączona do Żywca.

W 1983 roku został poświęcony kamień węgielny pod budowę kościoła. Parafię w Moszczanicy erygowano w 1986 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół dworski, w skład którego wchodzą:
    • Dwór - budynek z 1828 roku, przebudowany w latach 1910-1912. W 1945 roku na bazie dworu i majątku powstała szkoła rolnicza. Po wzniesieniu nowego obiektu szkolnego i internatu budynek dworski przeznaczono na cele mieszkalne. W latach 70. i 80. była tu izba tradycji ruchu młodzieżowego, a po jej likwidacji powstało muzeum instrumentów muzycznych, narzędzi i sprzętów gospodarstwa domowego z terenu Żywiecczyzny.
    • Stajnia - pochodzi z 1907 roku
    • Kapliczka - drewniana kapliczka szafkowa umieszczona na kamiennym walcu, pochodząca z 1908 roku. Na kolumnie widnieje napis "Salve Regina". W przedniej części kapliczki znajduje się obrazek Najświętszego Serca Jezusa, a w tylnej - Matki Boskiej Częstochowskiej. Zwieńczona jest dwoma krzyżami
    • Park - założony na przełomie XIX i XX wieku
  • Cmentarz Żołnierzy Radzieckich - powstał w 1948 roku, pochowano tam 1120 żołnierzy. Przez długie lata opiekę nad cmentarzem sprawowała młodzież z Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. J. Piłsudskiego.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 12 przy ul. Moszczanickiej 24

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 6 przy ul. Moszczanickiej 26

Szkoły średnie[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. J. Piłsudskiego przy ul. Moszczanickiej 9 - jego początki sięgają 1945 rokum kiedy to rozpoczęło działalność w Moszczanicy Żeńskie Gimnazjum Rolnicze i Jednoroczna Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego. W roku szkolnym 1949/1950 przybrało nazwę Liceum Rolniczego, w 1953 roku przekształcone zostało w czteroletnie Technikum. W roku 1970 młodzież wprowadziła się do internatu. Z okazji pierwszego zjazdu absolwentów w 1977 roku szkole nadano imię prof. Teodora Marchlewskiego. 1 września 2006 roku patronem szkoły został Józef Piłsudski.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Główne ulice Moszczanicy to:

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy położonych jest 7 przystanków MZK Żywiec, na których zatrzymują się autobusy pięciu linii. Na najważniejszych z nich zatrzymują się:

  • Moszczanica ul. Krakowska - 4, 16, 17
  • Moszczanica II ul. Krakowska - 4, 16, 17
  • Moszczanica Technikum - 7,14
  • Moszczanica Nad Stawem - 7, 14
  • Moszczanica Pętla - 7,14
  • Cmentarz żołnierzy radzieckich - 7, 14
  • Rychwałd Granica - 14

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Przypisy