Mozarabowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pochodzące z X wieku przedstawienie jeźdźców apokalipsy

Mozarabowie (ar. musta`rib, مستعرب "zarabizowany", hiszp. mozárabes, port. moçárabes) – chrześcijanie żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów. Częściowo zarabizowani – przyjęli język i kulturę. Aż do rozwoju rekonkwisty w XI wieku mieli sporą swobodę wyznania.

Wraz z wzmacnianiem się chrześcijańskich państw, znajdujących się na północy półwyspu, mozarabowie zaczęli od ok. 850 roku wszczynać bunty przeciwko muzułmańskim władcom. Podczas jednego z powstań (za rządów Muhammada I) po stronie mozarabów interweniował król Asturii, Ordoño I[1].

Mozarabom korzystali z pierwotnej liturgii hiszpańskiej, a która jest sprawowana do czasów współczesnym, m.in. w kaplicy mozarabskiej w katedrze w Toledo, na zasadzie przywileju, ponieważ od końca XI wieku została zastąpiona rytem rzymskim[2]. Sztuka mozarabska zaczęła się wyodrębniać w IX wieku. Powstała z połączenia elementów chrześcijańskich (tematyka) i arabskich (dekoracyjność, ornamentyka, tęczowe barwy). Szczególnym jej przejawem pozostają miniatury z tzw. beatos, komentarzy kantabryjskiego mnicha Beato z Liebany do księgi Apokalipsy św. Jana[3].

Przypisy

  1. Radosław Strujewski, Na granicy kultur [w:] Islam a terroryzm, praca pod red. Anny Parzymies, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2003, s. 239-240
  2. Piotr Roszak,Mozarabowie - niespokojna mniejszość. Liturgia mozarabska jako projekt duchowości czasów „bycia w mniejszości” w kontekście „Brewiarza Gotyckiego, Teologia i Człowiek 13(2009), s. 79-98.
  3. Piotr Roszak, Beato z Liebany i mozarabskie komentarze do Apokalipsy, „Biblistica et Patristica Thorunensia 5(2012), s. 125-147.