Mroczno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mroczno
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Grodziczno
Liczba ludności (2012) 1165[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 13-324
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0844063
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Mroczno
Mroczno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mroczno
Mroczno
Ziemia 53°21′11″N 19°42′10″E/53,353056 19,702778Na mapach: 53°21′11″N 19°42′10″E/53,353056 19,702778

Mrocznowieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Grodziczno. Siedziba parafii i największa miejscowość w gminie. Do 1954 roku istniała gmina Mroczno. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim.

We wsi znajdują się szkoła podstawowa, gimnazjum, ośrodek zdrowia, Ochotnicza Straż Pożarna założona w 1905 r. i kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Najwyższe z okolicznych wzgórz ma wysokość 169 metrów n.p.m.

Obiekty fizjograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Dubiele – rozległe bagna, związane z nimi są miejscowe podania, występuje tam bogata roślinność, spotkać można remiza
  • Karaśnik – staw,
  • Mec – łąki, bagna, wzniesienia, polodowcowe. Dawniej znajdował się tam majątek szlachecki dzierżawiony od biskupów chełmińskich
  • Mroczenica – rzeczka,
  • Mrocznowskie Jezioro – jezioro,
  • Na Wąsie – łąki, lasy i pozostałość po dawnym jeziorze. Około połowy XX w. na polecenie gminy zostało spuszczone, gdyż wiosną woda z jeziora zalewała pola znajdujące się w sąsiedztwie jeziora.
  • Parcele – pola.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo na tych terenach mieszkało pruskie plemię Sasinów. Wieś założona została prawdopodobnie jeszcze przed przybyciem Krzyżaków. Wsią Morocze zarządzali kanonicy chełmińscy aż do 1773 roku. W 1414 wieś miała 88 włók. Została spalona w czasie wojny polko-krzyżackiej, zwanej "wojną głodową". Straty wsi obliczone zostały na 400 grzywien, straty kościoła - 100 grzywien. W 1589 r. tutejszy proboszcz, Jan z Praśnic, wybudował nowy kościół - zniszczony później w czasie wojen szwedzkich. Kolejny kościół, drewniany, wybudowano w 1732 . Resztki fundamentów starego kościoła zachowały się do 1880 r. Z kronik kościelnych wiadomo, że na początku osiemnastego wieku znajdował tu się folwark z dworem, karczma oraz kilka posesji zamożnych chłopów. W 1773 rząd pruski przejął ziemie biskupa chełmińskiego i kapituły. Z ziem tych utworzono domeny państwowe. Szkoła we wsi istniała już w 1622 r. 22 października 1855 r. założono w Mroczu bractwo trzeźwości. Pod koniec XIX w. nieformalnie wieś dzieliła się na trzy części: "Otchłań" (od wschodniego krańca wsi aż do szkoły), "Niebo" (od szkoły do kościoła) i "Piekło" (pozostały fragment wsi, w jednym budynku mieszkały 32 rodziny, stąd być może ta nazwa).

W 1920 r. wieś zajęły wojska bolszewickie. Nie zanotowano żadnych walk, jednak mieszkańcy byli zmuszeni do ucieczki do innych wsi. W 1939 roku, trzeciego września. do wsi wkroczyły wojska hitlerowskie. Zabrali wszystkich mężczyzn, chcąc ich rozstrzelać. Jednak ostatecznie po zmianie planów wywieziono tylko Jana Zagórskiego, Henryka Sałackiego, Ignacego Sałackiego. W roku 1998 we wsi było 1169 mieszkańców i 255 gospodarstw. ( W 2010 został założony klub sportowy KS Mroczno [2]

Kościół i parafia[edytuj | edytuj kod]

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa została założona przez biskupów chełmińskich w 1260 r. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą już z 1335 roku. Ten jednak spłonął podczas wojny z Krzyżakami. W tym okresie do parafii Mroczno należał kościół filialny we Wlewsku. Drugi kościół został zbudowany dzięki staraniom proboszcza Jana de Praśnica w 1589 roku. W połowie XVI w. do parafii należały: Kowaliki, Mroczenko, Straszewy, Sugajenko i Trzcin. W kronikach jako patron parafii wymieniany jest św. Mateusz Apostoł i święta Małgorzata. Trzeci kościół wzniesiono w 1732 r.

W 1867 do parafii należały Mroczno, młyn Wąs, Sugajenko, Tama, Trzcin, Aleksandrowo, Straszewo, Fijewo, Kowaliki, oraz przyłączony jako filia okręg kiełpiński, Kłodziana, Wąsioły, Rynek, Zabiny.

Obecny kościół wybudowano w 1936 na miejscu rozebranego poprzedniego kościoła. Nowy kościół w Mrocznie nosi wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowe Miasto. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1953, 240 str.
  • historia wsi na stroni Gminy Grodziczno [1]
  • parafia mroczno

Przypisy