Mszana Dolna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mszana Dolna
Mszana Dolna, ul. Św. Maksymiliana Marii Kolbego
Mszana Dolna, ul. Św. Maksymiliana Marii Kolbego
Herb
Herb Mszany Dolnej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat limanowski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1952
Burmistrz Tadeusz Filipiak
Powierzchnia 27,1 km²
Wysokość 400-968 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

7605[1]
280,6 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 18
Kod pocztowy 34-730
Tablice rejestracyjne KLI
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Mszana Dolna
Mszana Dolna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mszana Dolna
Mszana Dolna
Ziemia 49°40′31,35″N 20°04′36,02″E/49,675375 20,076672Na mapach: 49°40′31,35″N 20°04′36,02″E/49,675375 20,076672
TERC
(TERYT)
2121607021
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 2
34-730 Mszana Dolna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Mszana Dolna w Wikisłowniku
Strona internetowa
Dworzec Autobusowy
Galeria Handlowa

Mszana Dolna – miasto w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. W latach 1934-1952 była to gmina Mszana Dolna I. Jest siedzibą gminy Mszana Dolna.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Mszana Dolna leży w zachodniej części Beskidu Wyspowego w zlewisku rzeki Raby, 50 km na południe od Krakowa, 50 km na północ od Zakopanego i 12 km na północny wschód od Rabki. Jest światowym przykładem okna tektonicznego. Kotlina, w której miasto jest położone, otoczona jest szczytami Beskidu Wyspowego: Lubogoszcz, Czarny Dział, Grunwald, Luboń Wielki (1022 m n.p.m.) i Szczebel oraz wzgórzem Grunwald.

Przez miejscowość przechodzi ważny szlak komunikacyjny, droga krajowa nr 28, zwana także trasą karpacką oraz historyczny szlak kolejowy – linia kolejowa nr 104.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2002[2] Mszana Dolna ma obszar 27,1 km², w tym:

  • użytki rolne: 50%
  • użytki leśne: 36%

Miasto stanowi 2,85% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 30 czerwca 2004[3] miasto miało 7431 mieszkańców.

Dane z 30 czerwca 2004[1][3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 7605 100 3980 52,3 3625 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
280,6 146,8 133,8

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy dokument wzmiankujący Mszanę Dolną pochodzi z 1365. Jej lokacja w poł. XIV w. była zasługą Kazimierza Wielkiego. Prawa miejskie otrzymała jako Kinsbark (Königsberg) pod koniec panowania tego władcy lub pod koniec XIV w. decyzją Władysława Jagiełły. Jednak już w XV w. osada utraciła prawa miejskie, a pozostałość po mieście Kinsbark, zwana Mieściskiem, została w 1464 włączona do istniejącej równolegle starej wsi Mszany[4]. Podczas potopu szwedzkiego miasto zostało doszczętnie zburzone. Istnieją też źródła z 1254 roku mówiące o rzece Mszanka figurującej pod nazwą Mschena[5]. Według niektórych źródeł słowo Mszana jest nazwą topograficzną i pochodzi od słowa Mech[6]. Warto w tym miejscu też wspomnieć o miejscowości Mszana Górna. W dzisiejszych okolicach Mszany Dolnej istniały też miejscowości takie jak: Słomka (ap. Słona) i Gronoszowa[5][6].

W 1772, w wyniku I rozbioru Polski miejscowość przeszła pod władzę Austrii.

W rejonie miasta działania obronne w Kampanii wrześniowej prowadziła 10 Brygada Kawalerii pułkownika Stanisława Maczka. Dnia 4 września 24 Pułk Ułanów, wspomagany przez kompanię czołgów Vickers natarł z zaskoczenia na Niemców zdobywając wzgórza w rejonie Kasiny Wielkiej i Mszany Dolnej. Podczas ataku zniszczono 3 wrogie czołgi. Dwa silne niemieckie kontrataki pancerne odrzuciły ułanów na poprzednie pozycje, którzy nazajutrz wycofali się[7]. W czasie II wojny światowej miasto straciło ok. 1/3 ludności. Niedaleko ul. Kościuszki i Mroza jest mogiła 881 Żydów z Mszany i okolic, zamordowanych przez hitlerowców 19 sierpnia 1942 r. W Kronice Mszany Dolnej zanotowano, że Żydzi przeczuwali nadchodzącą tragedię. Ludność ta od pierwszych tygodni okupacji była traktowana w okrutny sposób. Ulubioną rozrywką burmistrza było obcinanie im bród i pejsów. Wydawał często zarządzenia, by wszyscy Żydzi o godzinie 4 rano gromadzili się w rynku. Ustawiał ich w rzędy i komenderując prowadził z nimi męczącą gimnastykę. Trwało to kilka godzin, a doprowadzonych do kresu sił kazał polewać zimną wodą[8].

W 1952 ponownie przyznano Mszanie Dolnej prawa miejskie.

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Religia w Mszanie Dolnej.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona u podnóży dużych szczytów Beskidu Wyspowego jest atrakcyjna turystycznie. Ma bazę noclegową i infrastrukturę turystyczną. Z miejscowości wychodzą liczne szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czerwony – czerwony przez przełęcz Glisne na Luboń Wielki
szlak turystyczny czerwony – czerwony przez Lubogoszcz do Kasiny Wielkiej
szlak turystyczny żółty – żółty przez Czarny Dział na Ćwilin
szlak turystyczny zielony – zielony na Lubogoszcz
szlak turystyczny zielony – zielony przez Kobylicę na Jasień
szlak turystyczny czarny – czarny z Lubogoszczy przez Mszanę Dolną i Szczebel do Lubnia

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[9]:

Urodzeni w Mszanie Dolnej[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI ORAZ RUCH NATURALNY W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2010 R. Stan w dniu 31 XII. [dostęp 2 lipca 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-05)].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. 3,0 3,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  4. Franciszek Sikora, "Mszański zespół osadniczy w średniowieczu", [w:] "Ojczyzna bliższa i dalsza. Studia historyczne ofiarowane Feliksowi Kirykowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin", Kraków 1993, s.131-145
  5. 5,0 5,1 Mszana na starych kartkach pocztowych
  6. 6,0 6,1 Stanisław Stopa: Kurkowe opowieści ISBN 978-83-923624-0-1
  7. Andrzej Rukowiecki, "Kronika pancernego szlaku żołnierzy generała Maczka" w "Żołnierze generała Maczka", Muzeum Tradycji Niepodległościowych, folder wystawy Łódź 2010
  8. cytat w: M. Mrózek, Czy widzieliście przepiórki?, "histmag.org", 4 października 2008
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2013-06-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]