Muchomor jadowity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muchomor jadowity
Starsze okazy muchomora jadowitego
Starsze okazy muchomora jadowitego
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor jadowity
Nazwa systematyczna
Amanita virosa (Fr.) Bertill
Essai Crypt. Exot. 3: 497 (Paryż, 1866)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Bulwa muchomora jadowitego
Młody okaz muchomora jadowitego

Muchomor jadowity (Amanita virosa (Fr.) Bertill.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus virosus Fr. 1838 var. virosus
  • Amanita virosa (Fr.) Bertill. 1866 f. virosa
  • Amanita virosa var. aculeata Voglino 1894
  • Amanita virosa var. levipes Neville & Poumarat 2004
  • Amanita virosa (Fr.) Bertill. 1866 var. virosa
  • Amanitina virosa (Fr.) E.-J. Gilbert 1941

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 6-10 cm, początkowo owalny, później stożkowato dzwonkowaty, na koniec lekko wypukły. Powierzchnia kapelusza gładka, sucha i jedwabista, podczas wilgotnej pogody lepka. Kolor biały i tylko na wierzchołku bladożółty. Z wiekiem może żółknąć[4]. Na powierzchni czasami posiada nieregularne duże łatki, czasami jest bez łatek[5].

Blaszki

Białe, gęsto ustawione, czasami mają postrzępione brzegi. Przy trzonie wolne[4].

Trzon

Wysokość: 8-12 cm, grubość 1-2 cm, kształt cylindryczny w górze zwężony, z bulwiastą podstawą. Z wiekiem staje się wysmukły. Powierzchnia z dużymi włóknistymi łuskami. Na trzonie pierścień, który jednak u starych okazów może zanikać. Bulwiasta nasada trzony ma wyraźną, strzępiastą pochwę[6].

Miąższ

Biały, kruchy, nie zmienia koloru po przełamaniu. Smak łagodny, zapach nieprzyjemny, duszący[6].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki gładkie, kuliste, o rozmiarach 7-10 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje głównie w górskich lasach iglastych pod świerkami i sosnami, rzadziej w lasach mieszanych i liściastych pod bukami[4]. Rośnie także pod brzozami i na bagnach[7].

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – zagrożony wymarciem[8]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Holandii[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb śmiertelnie trujący dla człowieka. Trujące alkaloidy występujące w muchomorze jadowitym (fallotoksyny i amatoksyny, głównie alfa-amanityna i ), są identyczne jak w muchomorze sromotnikowym. Trucizny te powodują nieodwracalne uszkodzenie wątroby[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • Może być mylony z pieczarkami (Agaricus). U bardzo młodych pieczarek blaszki są białe, później jednak stają się różowe, a u starszych mają czekoladowy kolor, co odróżnia od siebie te grzyby. Tak więc niebezpieczeństwo pomylenia dotyczy tylko bardzo młodych pieczarek[5]. Ponadto muchomor jadowity ma na bulwie trzonu ruchomą pochwę, której nie posiadają pieczarki[6].
  • Bardzo podobny jest muchomor wiosenny (Amanita verna), jednakże ma on kapelusz czysto biały oraz gładki trzon[4]. Istnieje także bardzo podobna, biała (albinotyczna) forma muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides). Wszystkie te trzy białe muchomory są śmiertelnie trujące[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. 7,0 7,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.