Muchomor narcyzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muchomor narcyzowy
Amanita gemmata 40923.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor narcyzowy
Nazwa systematyczna
Amanita gemmata (Fr.) Bertill
Essai Crypt. Exot. 3: 496 (Paryż, 1866)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Amanita gemmata a1 (1).JPG
Blaszki są wolne

Muchomor narcyzowy (Amanita gemmata (Fr.) Bertill.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy opisany został w 1838 przez E. M. Friesa jako Agaricus gemmatus, później przez różnych badaczy zaliczany był do różnych rodzajów. Posiada ponad 30 synonimów nazwy naukowej[2]. Za prawidłową uznaje się diagnozę Bertillona, który w 1866 zaliczył go do rodzaju Amanita[1].

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica do 11 cm, za młodu półkolisty, później łukowaty, na koniec niemal płaski. Brzegi kapelusza prążkowane, skórka słomkowożółta, cytrynowa, ochrowożółta pokryta zazwyczaj białawymi łatkami. Na starość blednie[4]. Białe łatki na kapeluszu łatwo zmywane są przez deszcz,często więc ich brak[5].

Blaszki

Białe, gęsto ustawione, nieprzyrośnięte do trzonu[4].

'Trzon

Wysokość do 14 cm, grubość do 2 cm, biały lub żółtawy, zazwyczaj pokryty odstającymi, białymi łuseczkami. Na młodych okazach występuje pierścień wąski, biały, na starszych zanika. Bulwa w nasadzie trzonu okryta przyrośniętą pochwą[4].

Miąższ

Biały, o łagodnym smaku i słabym zapachu[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 8-13 × 6,5-9 μm. [[Podstawka grzyba|Podstawki 4-zarodnikowe bez zacisków. Strzępki grzybni mają grubość 2-8 μm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6], oraz w Chinach[7]. Rośnie w lasach liściastych, iglastych i mieszanych od czerwca do listopada, na ziemi, zwykle pojedynczo i na glebach kwaśnych, piaszczystych[3]. Gatunek ciepłolubny, w Polsce dość rzadki, bardziej pospolity na południu Europy[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb trujący dla człowieka. Zawiera muscymol i kwas ibotenowy[9]. Objawy zatrucia pojawiają się w ciągu trzech godzin od spożycia grzyba. Są to: halucynacje wzrokowe, nudności , wymioty, ból brzucha, biegunka, nieregularne i wolne bicie serca oraz pobudzenie. W ciężkich przypadkach następuje śpiączka, drgawki, a nawet śmierć. Ciężkie zatrucia tym grzybem są jednak bardzo rzadkie[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • muchomor twardawy (Amanita excelsa). Ma prążkowany pierścień, a podstawa trzonu nie jest otoczona pochwą,
  • muchomor czerwieniejący (Amanita rubescens). Nie ma pochwy, jego miąższ jest winnoczerwony, a pierścień górą prążkowany[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-08-11].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-11].
  7. Zhishu, Bi; Zheng, Guoyang; Taihui, Li (1993). The Macrofungus Flora of China's Guangdong Province (Chinese University Press). New York, New York: Columbia University Press. p. 273. ISBN 962-201-556-5
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  9. Gilbert, John; Şenyuva, Hamide (2008). Bioactive Compounds in Foods. Oxford, UK: Blackwell Publishing. s. 119. ISBN 978-1-4051-5875-6
  10. Russell, Alice B. (1997). "Amanita gemmata". Poisonous Plants of North Carolina. North Carolina State University. Retrieved 2012-06-20