Muhammad Ali (bokser)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Boxing pictogram.svg Cassius Marcellus Clay, Jr
{{{nazwa}}}
Pseudonim The Greatest,
The Champ,
The Louisville Lip
Data i miejsce urodzenia 17 stycznia 1942
Louisville
Obywatelstwo amerykańskie
Styl walki praworęczny
Kategoria wagowa ciężka
Bilans walk zawodowych
Liczba walk 61
Zwycięstwa 56
Przez nokauty 37
Porażki 5
Remisy 0
Nieodbyte 0
Dorobek medalowy
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)

Muhammad Ali, urodzony jako Cassius Marcellus Clay, Jr. (ur. 17 stycznia 1942 w Louisville[1]) – amerykański bokser.

Zdobył złoty medal podczas Igrzysk Olimpijskich w Rzymie, później uzyskał wielką sławę jako bokser zawodowy. Jako jedyny bokser w historii trzykrotnie zdobył tytuł mistrza świata wszechwag i skutecznie bronił go dziewiętnaście razy. Stoczył 61 walk, wygrał 56 pojedynków (z czego 37 przez nokaut). Poniósł tylko 5 porażek.

Przeszedł na islam i znany był ze swych poglądów antywojennych, które nie raz demonstrował w kontekście amerykańskiej interwencji w Wietnamie.

Obecnie zmaga się z chorobą Parkinsona. Lekarze uważają, że jest ona spowodowana stylem walki boksera, który często wręcz zapraszał przeciwnika do uderzenia go i przyjmował wiele ciosów (specyficzna niska garda).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Kariera amatorska[edytuj | edytuj kod]

Cassius Marcellus Clay Jr. wychował się w rodzinie malarza billboardów, Cassiusa Claya Seniora, wraz z młodszym bratem, Rudolphem. Pierwszy kontakt z boksem Ali zawdzięcza policjantowi z Louisville Joe E. Martinowi, który skierował do salki bokserskiej 12-letniego, schodzącego na złą drogę, Cassiusa. Clay rozpoczął treningi z miejscowym trenerem, Fredem Stonerem. Pod kierownictwem Stonera Cassius Clay zdobył sześć tytułów Złotych Rękawic Kentucky, dwa tytuły Złotych Rękawic na szczeblu krajowym, tytuł mistrza krajowego, a w końcu, w wieku 18 lat, złoty medal w kategorii półciężkiej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1960 r. w Rzymie. Podczas Igrzysk Clay pokonał w finale polskiego zawodnika Zbigniewa Pietrzykowskiego. Bilans amatorskich walk Claya to 100 zwycięstw i 5 porażek.

Początek zawodowstwa[edytuj | edytuj kod]

Zaraz po zdobyciu mistrzostwa olimpijskiego Clay przeszedł na zawodowstwo. Pierwszą profesjonalną walkę stoczył 29 października 1960 r. z Tunneyem Hunsakerem, wygrywając na punkty.

W latach 1960-1963 stoczył w sumie 19 walk, wygrywając wszystkie, w tym 15 przed czasem. Poznał w tym czasie swego późniejszego trenera, Angelo Dundeego.

Zdobycie tytułu[edytuj | edytuj kod]

Ali zdobył pierwszy tytuł mistrza świata w 1964 roku, w wieku 22 lat, pokonując ówczesnego mistrza, Sonny’ego Listona. Mimo iż faworytem był Liston (Cassiusa Claya uważano głównie za mocnego w słowach), poddał się już w siódmej rundzie. Po zakończeniu walki Cassius Clay biegał po ringu, krzycząc do mikrofonów "I shook up the world" (pol. Wstrząsnąłem światem) oraz "I am the greatest" (pol. Jestem największy). Zdjęcia z walki obiegły cały świat.

Po walce przystąpił oficjalnie do Nation of Islam, radykalnej organizacji czarnoskórych Amerykanów, wyznających islam, prowadzonych przez Malcolma X oraz Ellijaha Muhammada. Zrezygnował z nazwiska Cassius Clay - początkowo nazwał się Cassius X. Po tym, jak Ellijah Muhammad przezwał go "Ali", przyjął nazwisko Muhammad Ali.

W rewanżu, rozegranym w maju 1965, Liston ponownie przegrał z Alim, tym razem znokautowany już w połowie pierwszej rundy. Szybki cios, który powalił Listona, pozostał niezauważony, nie tylko przez Listona, ale również przez sędziego i publiczność, dając podstawy podejrzeniom o manipulację. Choć w powtórkach telewizyjnych widać cios Alego, nokaut ten pozostaje kontrowersyjny do dziś.

Przez następne dwa lata Ali z powodzeniem bronił tytułu w walkach, m.in. z Floydem Pattersonem, niemieckim mistrzem Europy, Karlem Mildenbergerem, George'em Chuvalo, Henrym Cooperem, Brianem Londonem, Clevelandem Williamsem, Erniem Terrellem i Zorą Folleyem.

Ali był nadzwyczajnie szybki, prowokował swoich przeciwników opuszczając ręce podczas walki oraz przez specyficzny taniec na ringu. Kombinacją nóg zwaną "Ali Shuffle" (pol. Przekładanka Alego), zadziwiał nie tylko publiczność, ale i samych przeciwników, którym rzadko dawał się zapędzić do narożnika.

Zakaz pracy 1967-1970[edytuj | edytuj kod]

W 1967 roku Ali został skazany na karę więzienia w zawieszeniu za odmowę służby wojskowej i wyjazdu na wojnę do Wietnamu. Skutkiem wyroku było odebranie paszportu, tytułu mistrza świata boksu oraz licencji profesjonalnego boksera. Przez trzy lata Ali nie mógł walczyć ani opuszczać terytorium USA. Zarabiał na życie jako propagator islamu, brał udział w reklamach, przedstawieniach telewizyjnych oraz teatralnych (wystąpił w musicalu Broadway jako Buck White). Jako bokser mógł stoczyć jedynie zainscenizowaną dla kamer walkę przeciwko wielkiemu poprzednikowi, byłemu mistrzowi świata w latach 1952-1956, Rocky'emu Marciano. W końcu, po procesie apelacyjnym, wyrok został uchylony. W roku 1970, gubernator stanu Georgia wydał zezwolenie na udział Alego w walce. 26 października w Atlancie Muhammad Ali powrócił na ring, wygrywając z Jerrym Quarrym w 3. rundzie przez KO. Tego roku walczył jeszcze z Oscarem Bonaveną i pokonał go przez KO w 15. rundzie.

Pierwsze porażki[edytuj | edytuj kod]

8 marca 1971 Ali spotkał się z Joe Frazierem legitymującym się bilansem 26-0. Walka w Madison Square Garden pomiędzy dwoma niepokonanymi bokserami została nazwana "Pojedynkiem stulecia" i rzeczywiście, do dziś pozostaje w annałach zawodowego boksu. W finałowej 15 rundzie, Frazier posłał Alego na deski (knock down) jednak zwycięstwo odniósł dzięki przewadze punktowej (jednogłośna decyzja). Tym samym przerywając passę jego 31 kolejnych zwycięstw.

Po następnych 10 wygranych w latach 1971-1973, w tym sześciu przed czasem (w pokonanym polu pozostawił m.in. George'a Chuvalo i Floyda Pattersona), Ali spotkał się 31 marca 1973 z Kenem Nortonem. Norton w tym pojedynku doprowadził do drugiej porażki Alego, łamiąc mu szczękę.

Szczyt kariery[edytuj | edytuj kod]

Pół roku później Ali zrewanżował się Nortonowi, pokonując go na punkty. Po zwycięstwie w rewanżu nad kolejnym pretendentem, Joe Frazierem, w styczniu 1974, mógł zmierzyć się już z aktualnym mistrzem świata wszechwag, George'em Foremanem i walczyć o odzyskanie tytułu. Walka, zorganizowana przez Dona Kinga w stolicy Zairu, Kinszasie, została nazwana "The Rumble in the Jungle" (pol. "Bijatyka w dżungli"). Ali przyjął w tym spotkaniu niezwykłą taktykę. Wiedząc o tym, że Foreman zwykle wygrywał przez nokaut w pierwszych rundach, przez siedem pierwszych odsłon pozostawał w defensywie. Opierał się o liny i przyjmował wszystkie ciosy Foremana na gardę, odpowiadając z rzadka ciosami prostymi. W ósmej rundzie Foreman był już krańcowo zmęczony, wtedy zupełnie nieoczekiwanie Ali błyskawicznie zaatakował, bezdyskusyjnie nokautując ustępującego mistrza.

Po walce obaj zawodnicy zaprzyjaźnili się. Film dokumentalny When We Were Kings (pol. Gdy byliśmy królami) autorstwa Leona Gasta, zdobył w 1996 Oscara w kategorii Film Dokumentalny. Podczas wręczenia nagrody na scenie pojawili się obaj ówcześni adwersarze, przy czym Foreman pomógł wchodzić po schodach cierpiącemu na chorobę Parkinsona Alemu, ilustrując przyjaźń między sportowcami.

Norman Mailer, który był wśród dziennikarzy obsługujących spotkanie, napisał w 1975 książkę pt. The Fight (pol. Walka). Grupa Jethro Tull nagrała w 1974 piosenkę "Bungle in the Jungle", podobnie jak The Fugees (wraz z A Tribe Called Quest, Busta Rhymes i Johnem Forté) - "Rumble in the Jungle".

W 2002 walka ta została uznana za 7. największe wydarzenie sportowe w rankingu Channel 4's "100 Greatest Sporting Moments".

Rękawice i szlafrok Muhammada Ali noszone w tej walce, znajdują się obecnie w National Museum of American History w Smithsonian Institution[2].

Schyłek kariery[edytuj | edytuj kod]

1 października 1975 r. Don King z wielką pompą zorganizował następną walkę Alego, znów w egzotycznej scenerii, tym razem w Quezon City (wtedy Manilla), a przeciwnikiem był Joe Frazier. Po morderczej 14. rundowej "Thrilla in Manila", rozgrywanej w olbrzymim upale, Ali zwyciężył, gdyż Frazier nie mógł wznowić walki (miał tak zapuchnięte oczy, że nie widział).

Po trzech walkach rozegranych w 1976 r. (w tym ostatniej zakończonej przed czasem z Richardem Dunnem), Ali wystąpił w pojedynku wrestlerskim z mistrzem tej sztuki Antonio Inokim. Po 15 rundach pojedynek zakończył się remisem, ale Ali odniósł poważne obrażenia nóg. Potem stoczył jeszcze 3 zwycięskie pojedynki, w tym ze starym przeciwnikiem Kenem Nortonem. W lutym 1978 r. stracił tytuł, przegrywając z mistrzem olimpijskim z Montrealu z 1976 r. Leonem Spinksem. Co prawda odzyskał tytuł pół roku później, rewanżując się Spinksowi, ale było to już ostatnie jego zwycięstwo. Ogłosił przejście na emeryturę 27 czerwca 1979 r., ale wrócił w 1980 r., chcąc odzyskać tytuł, walcząc z Larry Holmesem. Niestety, nie dotrwał do końca pojedynku, trener Dundee poddał go po 10 rundach. Także ostatnia walka Alego, 11 grudnia 1981 z Trevorem Berbickiem zakończyła się przegraną.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie Muhammada Ali[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Muhammad Ali (bokser)

Muhammad Ali został uznany za pięściarza roku przez "Ring Magazine" najwięcej razy w historii. Jest jednym z zaledwie trzech bokserów wybranych sportowcem roku przez magazyn "Sports Illustrated". W 1993 r. agencja Associated Press podała, że Ali, wraz z Babe Ruthem, jest najbardziej rozpoznawanym sportowcem Ameryki.

W 1990 roku został wprowadzony do International Boxing Hall of Fame.

W 1996 r. miał zaszczyt zapalić znicz olimpijski Igrzysk Olimpijskich rozgrywanych w Atlancie.

W 1997 r. otrzymał "Arthur Ashe Courage Award". W 1999 r. stacja BBC w dorocznym programie "BBC Sports Personality of the Year" otrzymał tytuł Sportowca Stulecia[3].

W 2001 r. Michael Mann zrealizował film biograficzny Ali, z Willem Smithem w roli tytułowej. Smith i Jon Voight byli nominowani do Nagród Akademii Filmowej.

W listopadzie 2002 r. Muhammad Ali spędził trzy dni w Afganistanie, jako "Posłaniec Pokoju Narodów Zjednoczonych"[4].

9 listopada 2005 r. otrzymał Medal Wolności, a 17 grudnia 2005 r. "Otto Hahn Peace Medal in Gold", przyznany przez Stowarzyszenie Narodów Zjednoczonych w Niemczech (United Nations Association of Germany), przyznany za jego wkład na rzecz ruchu praw człowieka.

W 1984 r. zdiagnozowano u niego parkinsonizm[5].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Muhammad Ali był czterokrotnie żonaty oraz ma dziewięcioro dzieci - siedem córek i dwóch synów. Jego pierwszą żoną była kelnerka Sonji Roi (1964-1966). Z drugą żoną Belindą Boyd (po przejściu na islam zmieniła imię na Khalilah Ali) miał czworo dzieci - córki Maryum (ur. 1968), bliźniaczki  Jamillah i Rashedę (ur. 1970) oraz syna Muhammada Ali Jr. (ur. 1972). Ich małżeństwo trwało od 1967 do 1977 r.[6] Trzecią żoną boksera była aktorką i modelka Veronica Porsche (1977-1986), która jeszcze przed ślubem urodziła mu dwie córki: Hanę (ur. 1975) i Veronicę (ur. 1976). W 1977 przyszła na świat jego najbardziej znana córka - Laila (która od 1999 występuje z sukcesami na ringu).

W 1986 roku ożenił się po raz czwarty z Yolandą 'Lonnie' Ali. Wspólnie adoptowali syna - Asaada.[7]

Ali ma także dwie córki - Miyę i Khaliah z innymi partnerkami.

Muhammad Ali mieszka obecnie w Scottsdale, Arizona z czwartą żoną,

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Sonny Liston
Mistrz świata wagi ciężkiej WBA
25 lutego 1964 - 19 czerwca 1964
Pozbawiony tytułu
Następca
Ernie Terrell
Poprzednik
Sonny Liston
Mistrz świata wagi ciężkiej WBC
25 lutego 1964 - 11 marca 1969
Pozbawiony tytułu
Następca
Joe Frazier
Poprzednik
Ernie Terrell
Mistrz świata wagi ciężkiej WBA
6 lutego 1967 - 29 kwietnia 1967
Pozbawiony tytułu
Następca
Jimmy Ellis
Poprzednik
George Foreman
Mistrz świata wagi ciężkiej WBA
30 października 1974 - 15 lutego 1978
Następca
Leon Spinks
Poprzednik
George Foreman
Mistrz świata wagi ciężkiej WBC
30 października 1974 - 15 lutego 1978
Następca
Leon Spinks
Poprzednik
Leon Spinks
Mistrz świata wagi ciężkiej WBA
15 września 1978 - 6 września 1979
Wakat
Następca
John Tate