Muhammad Yunus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muhammad Yunus
Muhammad Yunus
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1940
Czittagong
Zawód ekonomista, nauczyciel akademicki
Narodowość banglijska
Tytuł profesor ekonomii
Alma Mater University of Dhaka
Vanderbilt University
Partia Nagarik Śakti
Odznaczenia
Order Króla Abdulaziza al Sauda (Arabia Saudyjska) Komandor Narodowego Orderu Beninu Kawaler Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Wielka Wstęga Orderu Wyzwoliciela (Wenezuela) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy
Pokojowa Nagorda Nobla
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Muhammad Yunus w Wikicytatach

Muhammad Yunus (bengalski মুহাম্মদ ইউনুস Muhammod Iunus) (ur. 28 czerwca 1940 w Czittagong) – bangladeski wykładowca ekonomii na tamtejszym uniwersytecie, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2006[1]. Opracował pojęcie mikrokredytu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Trzeci najstarszy z dziewięciorga dzieci Yunus, urodził się 28 czerwca 1940 w muzułmańskiej rodzinie, w wiosce Bathua, Boxirhat Road w Hathazari, koło Chittagong, w Indiach Brytyjskich (obecnie w Bangladeszu). Jego ojcem był Hazi Dula Mia Shoudagar, jubiler, a jego matką była Sofia Khatun. Wczesne lata dzieciństwa spędził na wsi. W 1944 jego rodzina przeniosła się do miasta Chittagong i tam został przyjęty do Lamabazar Primary School. W 1949 jego matka zachorowała na chorobę psychiczną.

Później zdał egzaminy w Chittagong Collegiate School zdobywając 16. miejsce wśród 39.000 studentów ze Wschodniego Pakistanu. W latach szkolnych był aktywnym skautem, w 1952 pojechał do Pakistanu i Indii, a w 1955 do Kanady na zgrupowanie skautów. W czasie studiów w Chittagong College brał udział w działalności kulturalnej i zdobył nagrody za grę w teatrze dramatycznym. W 1957 rozpoczął studia na Wydziale Ekonomii na Uniwersytecie Dhaka i ukończył je w 1961.

Po ukończeniu studiów Yunus dostał posadę asystenta w Szkole Ekonomii u profesorów – Nurula Islama i Rehmana Sobhana. Następnie w 1961 został powołany jako wykładowca ekonomii w Chittagong College. W tym czasie założył również rentowną fabrykę opakowań. W 1965 zaoferowano mu stypendium Fulbrighta na studia w USA. Uzyskał tam stopień doktorski z ekonomii na Vanderbilt University w ramach programu Rozwoju Gospodarczego (GPED) w 1971. Od 1969 do 1972 był adiunktem ekonomii na Middle Tennessee State University w Murfreesboro.

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny wyzwoleńczej w Bangladeszu w 1971 Yunus założył komitet obywatelski i prowadził Centrum Informacji Bangladeszu, wraz z innymi obywatelami Bangladeszu mieszkającymi w Stanach Zjednoczonych, w celu zwiększenia wsparcia dla wyzwolenia. Publikował także pismo „Bangladesh Newsletter” ze swojego domu w Nashville. Po wojnie powrócił do Bangladeszu i został powołany do rządowej Komisji Planowania kierowanej przez Nurul Islam. Praca ta wydała mu się nudna i zrezygnował z niej by dołączyć do Chittagong University na stanowisku szefa Wydziału Ekonomii. Będąc pod wrażeniem głodu w Bangladeszu w 1974, zaangażował się w zmniejszenie ubóstwa i ustanowił program gospodarczy obszarów wiejskich, jako projekt badawczy. W 1975 opracował projekt Nabajug (Nowa Era) Tebhaga Khamar (trzy wspólne gospodarstwa), który został przyjęty przez rząd jako Packaged Input Programme. W celu uczynienia projektu bardziej skutecznym, Yunus i jego współpracownicy zaproponowali program Gram Sarkar (rząd wsi). Wprowadzony przez ówczesnego prezydenta Ziaura Rahmana w późnych latach 70. rząd utworzył 40392 rządy wsi (Gram Sarkar). Utworzyły one czwartą warstwę rządu w 2003. 2 sierpnia 2005, w odpowiedzi na pozew wniesiony przez Bangladesh Legal Aids and Services Trust (BLAST), Sąd Najwyższy uznał Gram Sarkar jako nielegalne i niekonstytucyjne.

W 1976 w ramach projektu badawczego trafił wraz z trójką swoich studentów do wsi Dżobra, w której kobiety wytwarzały bambusowe stołki. Zarabiały po 2 centy dziennie. Nie stać ich było na zakup materiału za 20 centów, musiały więc pobierać materiał od przyszłego nabywcy. Yunus postanowił udzielić im pożyczki. Eksperyment okazał się udany i po pomyślnym powtórzeniu go w innych miejscowościach, Yunus założył Grameen Bank, udzielający mieszkańcom Bangladeszu niewielkich pożyczek na rozkręcenie drobnej przedsiębiorczości, zakup potrzebnych materiałów, itp. Klientami Grameen Banku, który nie wymaga zastawów, są najczęściej kobiety (96%), pożyczające 12-15 dolarów. Najwyższe pożyczki nie przekraczają 300 dolarów. Mimo stosunkowo wysokich odsetek spłacanych jest prawie 98% kredytów. Stosowane są także pożyczki grupowe, w których cała grupa solidarnie poręcza spłatę zobowiązań każdego ze swoich członków.

Uzasadnieniem przyznania nagrody Yunusowi było oświadczenie Komitetu Noblowskiego, że "nie będzie można osiągnąć trwałego pokoju, dopóki duże grupy ludności nie znajdą sposobu na wydostanie się z nędzy".

22 lutego 2007 Muhammad Yunus założył partię politycznąNagarik Śakti (pol. Władza Obywateli).

Sukces modelu mikrofinansowania Grameen Banku zainspirował podobne przedsięwzięcia w wielu krajach, zarówno rozwijających się, jak i uprzemysłowionych, w tym w Stanach Zjednoczonych.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]