Mo'ynoq

Niszczejące w głębi lądu kutry

Ślady rybackiej przeszłości

Mo'ynoq (Мўйноқ, karakałp. Moynaq / Мойнақ, ros. Муйнак, Mujnak) – niewielkie miasto w Uzbekistanie, w autonomicznym regionie Karakałpacja, obecnie (2006) zamieszkane przez kilkaset osób (w 1972 - 10,4 tysięcy mieszkańców), ośrodek administracyjny rejonu Mo'ynok. Telefoniczny numer kierunkowy +36132.

Miasto (do 1963 – przysiółek) założono na półwyspie Mujnak na południowym brzegu Jeziora Aralskiego, w pobliżu delty Amu-darii; w przeszłości przystań rybacka i główny port Uzbeckiej SRR nad Jeziorem Aralskim i ośrodek przemysłu przetwórstwa ryb. Obecnie - na skutek wysychania Jeziora Aralskiego i rzeki Amu-darii - ponad sto kilometrów od linii brzegowej.

Najbliższa linia kolejowa znajduje się ok. 100 km na południe od Mujnaku, stacja Qo'ng'irot (ros. Кунград, Kungrad, dawniej pod nazwą Żeleznodorożnyj) na linii Türkmenabat-Makat (Чарджоу, Czardżuj -Макат). W odległości 165 km znajduje się miasto Nukus (Нукус), stolica Republiki Karakałpackiej.

Mieszkańcy Mujnaku w większości żyją z rent i zasiłków, tutejszy przemysł przestał istnieć wraz z upadkiem rybołówstwa. Duża zawartość soli w glebie nie pozwala na uprawę żadnych roślin, dokuczliwe są także braki wody pitnej. Zatrucie ziemi i dawnego dna jeziora trującymi środkami ochrony roślin skutkuje dużą zawartością toksycznych substancji w przenoszonych z wiatrem pyłach, a to wpływa na wysoką umieralność mieszkańców i śmiertelność rodzących się tu niemowląt. Z tych, które udaje się utrzymać przy życiu znaczny odsetek jest obciążonych wrodzonymi chorobami. Nie jest wiadoma skala dodatkowego zagrożenia wynikającego z faktu, że nad Jeziorem Aralskim prowadzono w czasach ZSRR badania i testy z bronią biologiczną; jedno z dawnych tajnych laboratoriów tej broni znajdowało się na niezbyt odległej od Mujnaku Wyspie Odrodzenia, która od roku 2001 jest już tylko półwyspem i ma połączenie lądowe z pozostałym terytorium Karakałpacji.