Mundżak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mundżak
Muntiacus muntjak[1]
(Zimmermann, 1780)
Mundżak
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Podrząd przeżuwacze
Rodzina jeleniowate
Rodzaj Muntiacus
Gatunek mundżak
Podatunki[2]
  • M. muntjak muntjak Zimmermann, 1780
  • M. muntjak annamensis Kloss, 1928
  • M. muntjak aureus C. H. Smith, 1826
  • M. muntjak curvostylis Gray, 1872
  • M. muntjak guangdongensis Li i Xu, 1996
  • M. muntjak malabaricus Lydekker, 1915
  • M. muntjak menglalis Wang i Groves, 1988
  • M. muntjak montanus Robinson i Kloss, 1918
  • M. muntjak nigripes G. M. Allen, 1930
  • M. muntjak vaginalis Boddaert, 1785
  • M. muntjak yunnanensis Ma i Wang, 1988
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Portal Portal Zoologia

Mundżak[4], mundżak indyjski[5] (Muntiacus muntjak) – ssak z rodziny jeleniowatych[2] zamieszkujący w Indiach, na półwyspie Indochońskim i archipelagu Sundajskim[4]. Wyróżnia się 11 podgatunków[2].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Mundżak występuje w subtropikalnych lasach na południowym wschodzie Azji (Indie, półwysep Indochiński i archipelag Sundajski). Zasiedla lasy deszczowe i monsunowe oraz gęste zarośla, zwykle w pobliżu źródeł wody. Zidentyfikowano kilkanaście[6] podgatunków, klasyfikacja jest jednak niepewna, przede wszystkim ze względu na krzyżówki międzygatunkowe. Mundżaki z Indii i Chin zostały wprowadzone do południowej Anglii w latach trzydziestych ubiegłego wieku, we Francji próby takie czynione były wielokrotnie (w latach 1891, 1953 i dalszych). Dokonywano introdukcji do lasów o gęstej roślinności. We Francji i Belgii mundżaki nie występują już w stanie naturalnym, posiadają je tylko niektóre zwierzyńce lub ogrody zoologiczne. Natomiast populacja w Wielkiej Brytanii nadal się utrzymuje, ich zasięg występowania powiększył się nawet na północ i wschód. W Europie nie występują inne populacje mundżaków w stanie dzikim.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 89-135 cm
Wysokość w kłębie 40-65 cm
Długość ogona 13-23 cm
Masa ciała 15-35 kg
Dojrzałość płciowa ok. 1 roku
Ciąża ok. 180 dni
Liczba młodych
w miocie
1
Długość życia

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Mundżaki mają krótkie kończyny i długi tułów. Samce posiadają krótkie (do 15 cm) poroże oraz wystające górne kły i są przeważnie większe od samic. Sierść szarobrunatna, krótka, spodem jaśniejsza. Na głowie występuje jaśniejsze ubarwienie na czole i wokół oczu. Długim językiem sięgają do kącików oczu.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek wszystkożerny – zjadają rośliny, jaja ptaków i małe zwierzęta. Samica rodzi zwykle jedno, rzadziej dwa młode, które przebywają z nią do ok. 6 miesięcy. Dorosłe osobniki, poza okresem godowym, prowadzą samotniczy tryb życia.

Przed objęciem ochroną mundżaki indyjskie były poławiane dla mięsa.

Kariotyp[edytuj | edytuj kod]

Garnitur chromosomowy mundżaka tworzy najmniejsza, z odnotowanych u ssaków, liczba chromosomów (2n=6, 7). 7 u samców a 6 u samic[7][8]

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

U mundżaków brak jest sprecyzowanego okresu rui. Ponowna kopulacja występuje w kilka dni po porodzie. Samice mogą w ten sposób rodzić młode co 7 miesięcy. Bliźnięta zdarzają się rzadko. W środowisku naturalnym śmiertelność mundżaków jest znaczna. Przyczyną są niesprzyjające warunki klimatyczne, ruch kołowy i szkodniki łowieckie – wałęsające się psy.

Przypisy

  1. Muntiacus muntjak w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Muntiacus muntjak. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 10 stycznia 2015]
  3. Muntiacus muntjak. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 9 czerwca 2008].
  7. Yang F, Müller S, Just R, Ferguson-Smith MA, Wienberg J.. Comparative chromosome painting in mammals: human and the Indian muntjac (Muntiacus muntjak vaginalis). „Genomics”. 39 (3), s. 396-401, 1997. ELSEVIER. ISSN 0888-7543 (ang.). 
  8. Wurster DH, Benirschke K.. Indian muntjac, Muntiacus muntjak: a deer with a low diploid chromosome number. „Science”. 168 (3937), s. 1364-1366, 1970. American Association for the Advancement of Science. ISSN 1095-9203 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Jackson, A. 2002.: "Muntiacus muntjak" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 24 listopada 2007].
  3. Łowiectwo-Encyklopedia, Akademia Francuska Delta