Tyranówka klifowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Murówka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tyranówka klifowa
Hirundinea ferruginea[1]
(Gmelin, 1788)
Tyranówka klifowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina tyrankowate
Podrodzina tyranówki
Rodzaj Hirundinea
Orbigny & Lafresnaye, 1837
Gatunek tyranówka klifowa
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Portal Portal Zoologia

Tyranówka klifowa, murówka[3] (Hirundinea ferruginea) – gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych (Tyrannidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Hirundinea. Występuje w Ameryce Południowej.

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się następujące podgatunki[4][5]:

  • H. f. ferruginea (Gmelin, JF, 1788)tyranówka klifowa – wschodnia Kolumbia, północno-zachodnia Brazylia, południowo-wschodnia Wenezuela, południowo-zachodnia Gujana oraz Gujana Francuska
  • H. f. sclateri Reinhardt, 1870 – zachodnia Wenezuela, Kolumbia do południowo-wschodniego Peru
  • H. f. bellicosa (Vieillot, 1819tyranówka rdzawa – południowa i wschodnia Brazylia, wschodni Paragwaj, północno-wschodnia Argentyna i Urugwaj
  • H. f. pallidior Hartert & Goodson, 1917 – północna i wschodnia Boliwia, zachodni Paragwaj i północno-zachodnia Argentyna

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 16-18,5 cm, masa ciała 21 g. Skrzydło mierzy 11,4 cm, ogon 8,1 cm. Podgatunek sclateri odróżniają czerwonawe promyki ogona w okolicach stosiny, zaś podgatunek bellicosa rdzawy kuper[6]. Opis dotyczy podgatunku nominatywnego. Głowa i wierzch ciała w kolorze okopconego brązu. Policzki białawe. Lotki II rzędu posiadają wyraźne rdzawe obrzeżenia, przy złożonym skrzydle zlewające się w jedną plamę. Gardło, boki szyi, pierś i spód ciała aż do pokryw podogonowych jasnopomarańczowe. sterówki u nasady rdzawe. Dziób niemal czarny, tęczówki brązowe do czarnych. Nogi szare. Nie występuje dymorfizm płciowy.

Habitat[edytuj | edytuj kod]

Środowisko życia stanowią klify, skaliste wąwozy, miejsca, gdzie stworzono w skale tunel na drogę (ang. roadcut), oraz budynki. Spotykana na wysokości do 3900 m n.p.m. w Boliwii, w Andach od 900 do 2000 m n.p.m.

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Żeruje w parach lub grupach rodzinnych. Pożywienie stanowią owady łapane z czatowni, którą może być skała lub wystające ze szczeliny skalnej drzewo; po złapaniu ofiary niekoniecznie wraca na tę samą gałąź. W terenach miejskich przebywa także na drutach elektrycznych i budynkach. Łapiąc owada murówka jest bardzo energiczna.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

W trakcie zalotów eksponuje rudą barwę na ogonie i lotkach, prawdopodobnie również podobnie do innych tyrankowatych "klaszcze" skrzydłami. Osobniki młode znajdywane były w Boliwii w grudniu, natomiast gniazda w Argentynie obserwowano w listopadzie. Zwykle gniazduje na skałach lub w szczelinie, niekiedy również na budynkach lub mostach. Budowa gniazda rozpoczyna się od ułożenia okręgu z kamyczków, by zapewnić mu stabilność. Skończone gniazdo ma kubeczkowaty kształt i zbudowane jest z traw i innych części roślinnych. W lęgu dwa białe jaja pokryte rdzawymi plamkami. Inkubacja trwa 14 dni, wysiaduje jedynie samica. Młode są w pełni opierzone po 15 dniach od wyklucia. Oba ptaki z pary karmią pisklęta owadami; jeżeli lęgowi zagraża drapieżnik, odwodzą go od gniazda.

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Do 2004 roku gatunek klasyfikowany był jako nierozpoznany (NR, Not Recognized). Od 2006 roku uznawany przez IUCN jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Populacja nie została oszacowana, przypuszczalnie ma trend wzrastający. Może zasiedlać środowisko stworzone przez człowieka, poszerzając swój zasięg[7].

Przypisy

  1. Hirundinea ferruginea w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. BirdLife International 2012. Hirundinea ferruginea. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2014.3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-02-19]
  3. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 229, 1999. ISSN 0550-0842. 
  4. Frank Gill, David Donsker (red.): Tyrant flycatchers (ang.). IOC World Bird List: Version 5.1. [dostęp 2015-02-19].
  5. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Hirundineinae Tello, Moyle, Marchese & Cracraft, 2009 – tyranówki (wersja: 2015-02-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-02-19].
  6. Philip Lutley Sclater: Catalogue of the Birds in the British Museum. T. 14. 1888, s. 195.
  7. Cliff Flycatcher Hirundinea ferruginea. BirdLife International, 2013. [dostęp 27 sierpnia 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]