Murzyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Murzyn – tradycyjne określenie osoby czarnoskórej w języku polskim.

Polskie słowo „murzyn" powstało prawdopodobnie w wyniku przekształcenia niemieckiego Mohr (łac. maurus) poprzez dodanie -in[1]. Słowo czarnuch jest w polszczyźnie pogardliwe[2] i obraźliwe o zdecydowanym wydźwięku rasistowskim chociaż w języku czeskim pokrewna forma černoch jest neutralna.

Według słowników – w tym Słownika Języka Polskiego PWN – słowo Murzyn jest neutralne[3] i nie jest opatrzone kwalifikatorem pogardliwie, którym z kolei oznaczone jest słowo czarnuch[2]. Opinię tę podzielają m.in. dwaj językoznawcy: prof. Jerzy Bralczyk[4] i prof. Jan Miodek[5] czy też poseł na Sejm RPJohn Godson (nazywajacy siebie Murzynem[6]), który stwierdził:

Quote-alpha.png
Naprawdę nie widzę nic złego w tym słowie. Przecież mówiąc o kimś, że jest ciemnoskóry możemy też mieć na myśli Meksykanina, Brazylijczyka czy Egipcjanina. Nie obrażam się na słowo „Murzyn", jeśli słyszę je od osoby, która czuje szacunek do czarnoskórych[7].

Jednak dla części osób, w tym niektórych czarnoskórych, jest to wyraz pejoratywny[8][9]. Zdaniem pełnomocnik rządu ds. równego traktowania Agnieszki Kozłowskiej-Rajewicz:

Quote-alpha.png
Słowo „Murzyn" stanowi pejoratywne określenie, naruszając godność oraz stanowiące publicznie wyrażoną dyskryminację, u której podstaw leży inny, niż biały kolor skóry[10].

Wypowiedź Agnieszki Kozłowskiej-Rajewicz była reakcją na słowa posła PiS Marka Suskiego, w których nazwał posła Johna Godsona „waszym Murzynkiem"[10].

Na gruncie językoznawstwa argumentem za neutralnością wyrazu Murzyn w znaczeniu osoby przynależącej do rasy czarnej jest możliwość jego łączenia z wyrazami oznaczającymi cechy pozytywne, np. „piękna Murzynka", „przystojny Murzyn", w odróżnieniu od określeń o wydźwięku pejoratywnym, w przypadku których takie połączenia budziłyby przeciwstawne odczucia, np. „miły czarnuch"[11]. Jednocześnie wyraz ten funkcjonuje także w pejoratywnym znaczeniu osoby ciężko pracującej nie na swoje nazwisko lub osoby wykorzystywanej do ciężkiej pracy[12] (por. polisemia) i jest wówczas zapisywany małą literą[13][14]. W tym drugim znaczeniu wyraz ten używany jest także w utartych związkach frazeologicznych (np. „robić za murzyna") oraz w przysłowiu „Murzyn zrobił swoje, murzyn może odejść". Dodatkowo wyraz murzyn występuje także w związku frazeologicznym „opalić się na murzyna" (opalić się bardzo mocno, na ciemny kolor)[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy