Mustafa Merlika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mustafa Asim Merlika
Data i miejsce urodzenia 15 marca 1887
Albania Kruja, Albania
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1958
Stany Zjednoczone Niagara Falls
Premier rządu Albanii
Okres urzędowania od 1941
do 1943
Poprzednik Shefqet Verlaçi
Następca Eqrem Libohova

Mustafa Asim Merlika, właśc. Mustafa Kruja, pseud. Asim Xhenani (ur. 15 marca 1887 w Kruji, zm. 27 grudnia 1958 w Niagara Falls) – albański polityk.

Szkołę średnią ukończył w Janinie, a następnie studiował w Stambule. Tam też ukończył studia w szkole dla administracji państwowej (Mülkiye-i Sultaniye). W czasach studenckich dorabiał sobie pisząc artykuły do gazet, wydawanych w Stambule. Po ukończeniu studiów wrócił do Albanii i został nauczycielem matematyki w szkole w Durres. Tam też związał się z albańskim ruchem narodowym, współpracując z Dom Nikollą Kacorrim i Abdim Toptanim. W 1912 roku uczestniczył w przygotowaniu powstania antyosmańskiego w Kruji.

Jako delegat Kruji wziął udział w Zgromadzeniu Narodowym we Vlorze, gdzie proklamowano niepodległość Albanii. Przez rząd Ismaila Qemala został mianowany wiceprefektem Wlory, a następnie dyrektorem wydziału edukacji w Elbasanie. Przez pewien czas pełnił funkcję sekretarza Ismaila Qemala. W okresie rządów Wilhelma zu Wieda pełnił funkcję inspektora w ministerstwie edukacji. W roku 1915 został aresztowany z rozkazu Esada paszy Toptaniego i internowany w Bari.

Wrócił do Albanii w 1918 i został delegatem na kongres albańskich działaczy narodowych, który odbył się pod nadzorem włoskim w Durres. Rok później został wybrany ministrem poczt i telegrafów w rządzie powstałym w Durres. W 1921 został wybrany deputowanym do parlamentu albańskiego, jako przedstawiciel Kosowa. W tym czasie był związany politycznie z grupą o nazwie Święty Związek (Bashkimi i Shejte). W 1922 r. był jednym z organizatorów puczu Kosowian, skierowanego przeciwko rządom Ahmeda Zogu. Po klęsce puczystów uciekł z kraju i trafił do Gornego Milanovaca w Królestwie SHS. Wrócił do kraju po przewrocie Fana Nolego w 1924 roku i został mianowany prefektem Szkodry. Po upadku rządu Fana Noli uciekł do Włoch i osiedlił się wraz z rodziną w Zarze. W latach 1937-1940 mieszkał w Genewie. W 1940 roku wrócił do Albanii, gdzie podjął pracę naukową w Instytucie Studiów Albańskich, zorganizowanym przez włoskie władze okupacyjne. W 1941 roku został premierem rządu kolaboracyjnego. Urząd ten sprawował do 10 stycznia 1943, kiedy został z niego usunięty w obliczu niepowodzeń w zwalczaniu ruchu oporu.

Co najmniej dwukrotnie Kruja był celem zamachu. Po nieudanym zamachu 1 kwietnia 1942, co najmniej 200 osób zostało aresztowanych i internowanych we Włoszech. Wiosną 1944 roku uciekł łodzią z Albanii do Włoch, a dalej do Egiptu. Tam też spotkał się ze swoim niegdysiejszym wrogiem Ahmedem Zogu. Mieszkał we Francji, a ostatni lata życia spędził w USA.

Był autorem Słownika języka albańskiego i tłumaczem dzieł Plutarcha, a także słownika Franka Bardhiego. W 2007 ukazały się w Tiranie jego wspomnienia - Kujtime: vogjile e rinije (Pamiętniki: dzieciństwo i młodość).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: Historical Dictionary of Albania. Scarecrow Press: 2010, s. 251. ISBN 9780810861886.
  • Bardhosh Gace: Ata qe shpallen Pavaresine Kombetare. Tirana: 2002. (alb.)