Mutacja punktowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Typy mutacji punktowych wywołane przez substytucję.

Mutacja punktowa – rodzaj mutacji polegający na zmianie pojedynczego nukleotydu w DNA lub RNA.

Podział mutacji punktowych[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Mutacje punktowe mogą powstawać w wyniku substytucji, delecji (pominięcia) lub insercji (addycji) pojedynczego nukleotydu[1].

Mutacja w wyniku substytucji, czyli podstawienia może mieć charakter tranzycji lub transwersji[2][1]:

Ze względu na efekty[edytuj | edytuj kod]

Efekty mutacji punktowych w sekwencji kodującej można podzielić w następujący sposób[1]:

  • mutacja przesuwająca ramkę odczytu – poprzez insercję lub delecję pojedynczego nukleotydu. Wiąże się to ze zmianą całej sekwencji białka poniżej mutacji, zatem może znacząco wpływać na fenotyp.
  • mutacja zmiany sensu, mutacja missensowa – typ mutacji niesynonimicznej powstającej w wyniku substytucji, w którym zmiana pojedynczego nukleotydu w kodonie powoduje zmianę aminokwasu w kodowanym białku. W zależności od położenia aminokwasu mutacja taka może, ale nie musi wpływać na fenotyp.
    • mutacja konserwatywna – powoduje zmianę aminokwasu na inny o podobnych właściwościach (np. hydrofilowość, hydrofobowość). W tym przypadku zmiana pojedynczego aminokwasu w białku nie skutkuje zmianą fenotypu[3][4].
    • mutacja niekonserwatywna – powoduje zmianę aminokwasu na inny o innych właściwościach niż u typu dzikiego. Skutkuje to utratą funkcji białka i zmianami w fenotypie[4].
  • mutacja nonsensowna – zmiana pojedynczego nukleotydu w kodonie powoduje, że trójka kodująca aminokwas zmienia się w jeden z trzech kodonów stop, zatem produkowane białko jest krótsze, co zwykle prowadzi do powstania zmutowanego fenotypu. Powstaje w wyniku substytucji.
  • mutacja cicha (mutacja milcząca) – zmiana nukleotydu na inny nie zmienia kodowanego przez kodon aminokwasu. Jest to przykład substytucji synonimicznej. Najczęściej zachodzi na trzecim nukleotydzie kodonu i dzięki degeneracji DNA nie wpływa na fenotyp[1].

Konsekwencje[edytuj | edytuj kod]

Mutacje punktowe mogą być przyczyną wielu chorób, m.in.:

W wielu badaniach z dziedziny biochemii, biologii molekularnej oraz genetyki badacz wprowadza mutacje punktowe w genie w celu np. sprawdzenia zmian w funkcji kodowanego przez ten gen białka.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 P. C. Winter, G. I. Hickey, H. L. Fletcher: Krótkie wykłady. Genetyka. PWN, 2005, s. 102-104.
  2. Ernst Freese. The Specific Mutagenic Effect of Base Analogues on Phage T4. „J. Mol. Biol.”. 1 (2), s. 87–105, 1959. doi:10.1016/S0022-2836(59)80038-3. 
  3. John Wiley & Sons. Chapter 9: Web Text Box 2: When a different amino acid will do: conservative mutations. „Cell Biology: A Short Course”. 
  4. 4,0 4,1 W. R. Cannon, J. M. Briggs, J. Shen, J. A. McCammon i inni. Conservative and nonconservative mutations in proteins: anomalous mutations in a transport receptor analyzed by free energy and quantum chemical calculations.. „Protein Sci.”. 4 (3), s. 387–393, 1995.