Mutesa I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mutesa I
Ssekabaka Muteesa I Mukaabya Walugembe Kayiira
Kabaka Bugandy
Okres panowania od październik 1856
do 19 października 1884
Poprzednik Ssuuna II
Następca Mwanga II
Dane biograficzne
Urodziny 1837
Śmierć 19 października 1884
Ojciec Ssuna II
Dzieci Mwanga II

Mutesa I (właśc. Mukaabya Mutesa I, ur. 1837, zm. 19 października 1884) - bugandyjski władca plemienny, od października 1856 r. do śmierci król (kabaka) królestwa Bugandy, znajdującego się na terenie dzisiejszej Ugandy, który swymi rządami doprowadził do szczytowego wzrostu potęgi swego królestwa; uważany[1] za jednego z najwybitniejszych władców Bugandy; jednocześnie ostatni władca tego kraju, który mógł dysponować pełnią władzy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Mutesa I przejął władzę po swym ojcu - Ssunie II. Początki panowania upłynęły mu na walkach, gdyż musiał dławić wymierzone przeciwko niemu rebelie. Stosował represyjny[2] model rządzenia, nie zgadzająć się na żadne opozycyjne wystąpienia i w sposób radykalny eliminując swoich oponentów. Po zapewnieniu swojej pozycji królewskiej bezpieczeństwa przystąpił do konstruowania silnej flotylli złożonej z czółen, którą wykorzystywał do grabienia ludów żyjących w pobliżu Jeziora Wiktorii. Praktycznie uważał się za pana życia i śmierci swoich poddanych: gdy po raz pierwszy zobaczył broń palną przywiezioną przez zagranicznych podróżników, przetestował ją na jednym ze współplemieńców[3] Podobny sposób rządzenia i zachowania przejawiał również jego syn i następca Mwanga II[4].

Od połowy lat sześćdziesiątych związany był z islamem, mimo tego przychylał się również chrześcijaństwo, czym wywołał zaskoczenie[5] pierwszych misjonarzy, gdyż przyjął ich w sposób życzliwy. Przyczyną tego było wyrachowanie władcy, który wiedział o brytyjskiej ekspansji w Sudanie, co wzbudzało jego obawy. Owymi pierwszymi misjonarzami, a zarazem pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli do Bugandy i uzyskali audiencję u jej władcy byli John Hanning Speke oraz James Augustus Grant, którzy pojawili się na dworze Mutesy w 1862 r. Współpracując z misjonarzami, przyczynił się do rozwoju szkolnictwa w swoim państwie. Wkrótce potem w królestwie pojawili się misjonarze katoliccy i anglikańscy, którzy zachwiali dotychczasową strukturę władzy. Chociaż Mutesa był przeciwny Europejczykom, ze względu na zagrożenie własnej władzy a także z powodu potępienia przez misjonarzy praktykowanej w kraju poligamii, nie powstrzymał wzrostu wpływu mocarstw europejskich na wewnętrzne sprawy Afryki. Dystansował się od kultury Europy Zachodniej, chętnie natomiast używał jej technologii i dóbr materialnych w celu wzmocnienia swej dominacji na wielu terytoriach wschodnioafrykańskich.

Mutesa zmarł w 1882 r., zaś tron objął po nim jego syn, Mwanga II, który został królem potężnego i sprawnie zorganizowanego[6] kraju. Po śmierci Mutesy na wzgórzu Kasubi w Kampali wzniesiono grobowiec, który w 1884 r. stał się grobowcem rodziny królewskiej władców Bugandy. Dziś jest on miejscem pochówku czterech kabaków, a ze względów historycznych i kulturalnych, został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedno z trzech miejsc w Ugandzie.

Przypisy

  1. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, 444
  2. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, 444
  3. Andrew Langley, 100 największych tyranów, Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka, Poznań, 1996.
  4. Nigel Cawthorne, 100 tyranów, despotów i dyktatorów, Świat Książki, Warszawa, 2007, ISBN 978-83-7931-956-3, str. 155-156, tłum. Anna Wiśniewska
  5. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, 444
  6. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, 444

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, s. 444-445
  • Andrew Langley, 100 największych tyranów, Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka, Poznań, 1996.